Ceza infaz kurumlarında yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

" koşulları bulunmaktadır.

Ceza'infaz kurumlarına ilişkin raporlarda ise aşırı kalabalıklaşma, hijyen ve fiziki koşulların yetersizliği, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar, sosyal ve kültürel faaliyetlerin

" kısıtlanmasi, dış dünya ile temasın sınırlandırılması, çıplak arama uygulamaları ve işkence ile kötü muamele iddiaları gibi çok sayıda sorun ortaya konulmaktadır.

"Bunun yanı sıra ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen kişilerin uzun süreli tecrit koşullarında tutulması, çocuk mahpusların maruz kaldığı hak ihlalleri, anneleriyle birlikte ceza infaz kurumlarında kalan çocukların sağlıklı gelişim koşullarından mahrum bırakılması, kadın mahpuslara yönelik ayrımcı uygulamalar ve LGBTİ* mahpusların güvenli koşullarda tutulmaları yerine tecrit edilmesi gibi özel risk gruplarına ilişkin ciddi sorunlar da raporlarda yer almaktadır.

İşkence ve kötü muamelenin mutlak biçimde yasaklanmış olması, devletin bu yasağı yalnızca kâğıt üzerinde tanımakla yetinmemesini; işkence ve kötü muamele iddialarını etkili biçimde soruşturmasını, sorumluları tespit etmesini ve mağdurları koruyacak mekanizmaları işletmesini zorunlu kılmaktadır. Anayasa'nın 17'nci maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3'üncü maddesi uyarınca işkence ve insanlık dışı veya onur kırıcı muamele yasağı mutlak niteliktedir. '

Ancak iktidarın bu tür iddialar karşısındaki "işkenceye sıfır tolerans" olduğu yönündeki söylemleri, Türkiye'de işkencenin önlenmesi i için gerekli önlemlerin alındığı yönünde önemli bir açıklamalarının aksine çok sayıda işkence iddiası tarafımıza yapılan başvurulara ve kamuoyuna yansıyan bilgilerde yer almaktadır.

CPT'nin raporları da Türkiye'de gözaltı ve ceza infaz kurumlarında yaşanan sorunların münferit olaylar olarak ele alınamayacağını; önleyici denetim, etkili soruşturma, hesap verebilirlik ve insan haklarına dayalı infaz politikaları bakımından kapsamlı bir incelemeye ihtiyaç bulunduğunu göstermektedir.

Ceza infaz kurumlarının kapalı yapısı ve mahpusların devletin doğrudan gözetimi altında bulunması, bu alanlarda gerçekleştirilecek bağımsız ve etkili denetimin önemini daha da artırmaktadır. İşkence ve kötü muamele iddialarının cezasız kalması, yalnızca mağdurların haklarını ihlal etmemekte; aynı zamanda benzer ihlallerin tekrarlanmasının önünü açmaktadır.

Bu nedenle CPT"'nin 2021 ve 2024 tarihli raporlarında ortaya koyduğu tespit ve tavsiyelerin Türkiye'deki uygulamalar bakımından değerlendirilmesi; gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarında işkence, kötü muamele ve tecrit iddialarının kapsamının belirlenmesi; özel olarak çocuk, kadın ve LGBTİ*t mahpusların karşı karşıya kaldığı hak ihlallerinin araştırılması; sağlık, hijyen, avukata erişim ve dış dünya ile iletişim hakkına ilişkin sorunların tespit edilmesi; mevcut denetim ve başvuru mekanizmalarının etkinliğinin incelenmesi ve ihlallerin önlenmesi için alınması gereken yasal ve idari tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

Bu gerekçelerle, Türkiye'de gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarında işkence, kötü muamele, tecrit ve diğer hak ihlallerinin tüm boyutlarıyla araştırılması, sorumluluk mekanizmalarının ve mevcut denetim sisteminin incelenmesi ve ihlallerin önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması arz ve teklif olunur.