Ceza infaz sisteminde yaşanan sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Özgürlük İçin Hukukçular Derneğinin (ÖHD) açıklamasına göre son üç ayda 90 mahpusun infazı uzatılmış; 34 yıldır hapishanede bulunan Sermin Demirdağ'ın infazı sekizinci kez ertelenmiş, hasta mahpus Mehmet Sait Yıldırım'ın özgürlüğüne kavuşmasının önünde engeller oluşmuştur. MED Tutuklu ve Hükümlü Aileleri ile Hukuki ve Dayanışma Dernekleri Federasyonu (MED TUHAD-FED) da infaz ertelemelerine, pişmanlık dayatmasına, hasta mahpusların sağlık hakkına erişim sorunlarına ve ağız içi arama ile çıplak arama uygulamalarına dikkat çekmiştir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 89'uncu maddesi kapsamında faaliyet gösteren İdare ve Gözlem Kurullarının; mahpusların düşünceleri, etkinliklere katılımları ve pişmanlık beyanları üzerinden tahliyeleri erteleyebilmesi, özgürlüğün öznel değerlendirmelere bağlanmasına yol açmaktadır. Disiplin cezaları ve iyi hâl değerlendirmeleri aracılığıyla infazın fiilen uzatılması, hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkelerini zedelemektedir. İnfaz süresini tamamlayan mahpusların, hukuken geçerli bir tutma nedeni bulunmaksızın hapishanede tutulması kabul edilemez. Bu nedenle İdare ve Gözlem Kurulları lağvedilmeli; tahliye süreçleri nesnel ölçütlere ve etkili yargısal denetime dayalı güvencelerle yeniden düzenlenmelidir.

Tecrit ve izolasyon uygulamaları, mahpusların yalnızca fiziksel koşullarını değil, aileleriyle, avukatlarıyla ve dış dünyayla ilişkilerini de etkileyen yapısal bir hak ihlali alanıdır. Mahpusların iletişim, görüş ve sosyal faaliyet olanaklarına getirilen kısıtlamalar hukuka uygunluk, gereklilik ve ölçülülük ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hasta mahpusların yaşam ve sağlık haklarının korunması, insan onurunu zedeleyen aramaların önlenmesi ve tahliye koşullarını taşıyan mahpusların serbest bırakılması, devletin temel hakları koruma yükümlülüğünün gereğidir.

Anayasa'nın 2, 10, 17, 19 ve 36'ncı maddeleri; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3, 5 ve 13'üncü maddeleri; Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme ile Birleşmiş Milletler Nelson Mandela Kuralları, insan onurunun, kişi özgürlüğünün ve etkili başvuru hakkının korunmasını gerektirmektedir.

Bu çerçevede infaz yakma uygulamalarına son verilmesi, infaz süresi tamamlanan mahpusların tahliye edilmesi, politik mahpusların özgürlüğünün keyfi kararlarla engellenmemesi, İdare ve Gözlem Kurullarının lağvedilmesi ve tecrit sisteminin sona erdirilmesi amacıyla gerekli yasal ve idari düzenlemeler yapılmalıdır.

Ceza infaz kurumlarında hukukun, kişi özgürlüğünün, sağlık hakkının ve insan onurunun güvence altına alınması; ihlallerin önlenmesi ve etkili biçimde giderilmesi bakımından zorunludur.

İnfaz süresi tamamlanan mahpusların tahliyelerinin güvence altına alınması, mahpusların özgürlüğünün öznel ve keyfi değerlendirmelere bağlı olmaktan çıkarılması, İdare ve Gözlem Kurullarının lağvedilmesi ve hapishanelerdeki hak ihlallerinin sona erdirilmesi için gerekli yasal ve idari düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.