Kırsal bölgelerde yürütülen jeotermal arama ve sondaj faaliyetlerinin mera alanları, tarımsal üretim ve hayvancılık üzerindeki etkileri konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi

Ancak son yıllarda enerji, madencilik ve benzeri sektörler kapsamında yürütülen çeşitli arama ve sondaj faaliyetlerinin mera alanlarında gerçekleştirilmesi, bu alanların kullanımına ilişkin ciddi tartışmaları ve kaygıları beraberinde getirmektedir.

Bu kapsamda Muş Valiliği Il Mera Komisyonu'nun 20.01.2026 tarih ve 2026/03 sayılı kararı ile Muş ili Varto ilçesi Çallıdere Köyü sınırları içerisinde bulunan ve toplam yüzölçümü 453.494,83 mº olan mera vasıflı 104 ada 1 parselin 5.560,13 m'' lik kısmında, Ignis H2 Enerji Üretim A.Ş. uhdesinde bulunan Ar:2023/02 sayılı Jeotermal Kaynaş, arana Ruhsatı kapsamında "Jeotermal Kaynak Arama Projesi kapsamında sondaj çalı asi" SA kel yapılmasına" izin verilmesi kararlaştırılmıştır.

Söz konusu karar doğrultusunda faaliyetlerin ruhsat bitim tarihi olan 30.11.2026 tarihine kadar yürütülmesi ve sonrasında alanın eski vasıf ve kapasitesine getirilerek yeniden mera siciline kaydedilmesi öngörülmektedir.

Bununla birlikte, hayvancılığın bölge ekonomisinin temel geçim kaynaklarından biri olduğu Varto ilçesinde, mera alanlarının sondaj faaliyetlerine açılması; mera bütünlüğünün bozulması, yer altı ve yer üstü su kaynaklarının zarar görmesi, sondaj süreçlerinde ortaya çıkabilecek kimyasal sızıntı ve çevresel riskler, mera kullanımının daralması nedeniyle hayvancılık faaliyetlerinin olumsuz etkilenmesi gibi hususlarda bölge halkı ve üreticiler arasında ciddi kaygılara yol açmaktadır.

Jeotermal enerji doğru planlandığında önemli bir yenilenebilir enerji kaynağı olmakla birlikte, bu tür faaliyetlerin mera alanlarında yürütülmesi halinde çevresel etkilerinin, hayvancılık faaliyetlerine olası zararlarının ve kamu yararı bakımından uygunluğunun bilimsel ve çok yönlü biçimde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan yalnızca Muş ili Varto ilçesinde değil, Türkiye'nin birçok bölgesinde mera alanları, tarım arazileri ve hayvancılık faaliyetlerini etkileyebilecek benzer arama ve sondaj faaliyetleri gündeme gelmektedir. Bu durum, mera alanlarının korunması, kırsal ekonominin sürdürülebilirliği ve çevresel güvenlik açısından konunun bütüncül şekilde ele alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle; Jeotermal ve benzeri arama faaliyetlerinin mera alanları üzerindeki etkilerinin, bu faaliyetlerin tarım ve hayvancılık faaliyetlerine olası zararlarının, yer altı ve yer üstü su kaynakları ile çevresel etkilerinin, izin süreçlerinde kamu yararı ve yerel halkın görüşlerinin ne ölçüde dikkate alındığının, Türkiye genelinde mera alanlarının korunmasına yönelik mevcut mevzuat ve uygulamaların yeterliliğinin tüm yönleriyle araştırılması ve gerekli politika önerilerinin ortaya konulması gibi unsurların bütüncül bir perspektifle ele alınması gerekmektedir.