Çocuk yaşta evliliklerin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
CHP
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 11 Şubat 2026 tarihinde 7/40370 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 215 gün sonra, 14 Eylül 2026).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Çocuk yaşta evliliklerin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40370, 11 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40370-cocuk-yasta-evliliklerin-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b77ecf3f-b6fa-4a7b-b5a2-019c50f095a9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 215 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sn. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu deleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Çocuk yaşta erken ve zorla evlilikler, sadece bir gelenek sorunu değil, çocuğun cinsel istismarı ve temel insan hakları ihlalidir. Bakanlığınızın sorumluluğu sadece mağduriyet oluştuktan sonra müdahale etmek değil, risk haritaları oluşturarak bu evlilikleri henüz gerçekleşmeden önlemektir. Ancak sahadan gelen veriler, özellikle kırsal bölgelerde ve deprem bölgesinde dini nikah (imam nikahı) adı altında çocukların evlendirildiğini, eğitimden koparıldığını ve erken yaşta gebelikle yüz yüze bırakıldığını göstermektedir.
Bu Bağlamda:
SORULAR
2024 ve 2025 yılları içerisinde; Bakanlığınıza bağlı İl Müdürlükleri, ŞÖNİM'ler (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri) ve ALO 183 hattına, "çocuk yaşta evlilik riski" veya "gerçekleşmiş çocuk evliliği" ihbarı ile gelen toplam çağrı sayısı kaçtır? Bu ihbarların kaçına yerinde inceleme yapılmış, kaç çocuk devlet korumasına alınmıştır?
Resmi nikah olmaksızın, dini törenle (imam nikahı) evlendirilen çocukların tespiti konusunda; Diyanet İşleri Başkanlığı ve Mahalle Muhtarları ile yürütülen somut, cezai yaptırım içeren bir protokolünüz var mıdır? Dini nikahı kıyan kişiler ve buna göz yuman muhtarlar hakkında Bakanlığınızın suç duyurusunda bulunduğu vaka sayısı kaçtır?
Sağlık Bakanlığı verilerine göre "adolesan gebelik" (18 yaş altı doğum) bildirimi yapılan hastanelerden, Bakanlığınıza otomatik bildirim düşmekte midir? Son 3 yılda hastanelerde doğum yapan 15-17 yaş aralığındaki çocukların kaçı için sosyal inceleme raporu düzenlenmiş ve "cinsel istismar" suçundan adli makamlara bildirim yapılmıştır?
Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) personeli tarafından yapılan hane ziyaretlerinde; okula gitmediği tespit edilen kız çocuklarının evlilik riski taşıyıp taşımadığına dair özel bir filtreleme/soru seti kullanılmakta mıdır? ASDEP raporları sonucunda erken evlilik riski nedeniyle takibe alınan hane sayısı kaçtır?
Özellikle 6 Şubat Depremleri sonrasında kurulan konteyner ve çadır kentlerde; ekonomik yoksunluk nedeniyle aileleri tarafından evliliğe zorlanan kız çocuklarına yönelik özel bir
16936 40 370 saha taraması yapılmış mıdır? Deprem bölgesinde koruma altına alınan "çocuk gelin" sayısı nedir?
Türk Medeni Kanunu'ndaki "olağanüstü durumlarda 16 yaşında mahkeme kararıyla evlenme" izni kapsamında; mahkemelerden Bakanlığınız uzmanlarına görüş sorulduğunda, uzmanlarınızın "evliliğe onay" yönünde rapor verdiği vaka sayısı kaçtır? Bakanlığınızın politikası, mahkeme izni olsa dahi çocuk evliliğine itiraz etmek üzerine mi kuruludur?
Çocuğunu erken yaşta evlendirdiği tespit edilen ailelerin; "Sosyal ve Ekonomik Destek" (SED) ödemeleri veya diğer sosyal yardımları kesilmekte midir? Bu suçu işleyen ailelere yönelik caydırıcı bir ekonomik yaptırım uygulanmakta mıdır?
Suriyeli ve Afgan sığınmacı aileler arasında yaygın olduğu bilinen çocuk yaşta evliliklerin takibi konusunda Göç İdaresi ile ortak bir veri tabanınız var mıdır? Yabancı uyruklu kaç çocuk bu gerekçeyle Bakanlığınız kurumlarında koruma altındadır?
Çocuğa yönelik cinsel istismar ve erken evlilik vakalarında; mağdur çocuğun ailesinin yanına (yani istismara göz yuman ortama) tekrar teslim edildiği vaka sayısı kaçtır? Bakanlığınızın 2024-2028 Stratejik Planı'nda; "Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele Eylem Planı" için ayrılan somut bütçe miktarı nedir ve bu bütçenin ne kadarı doğrudan mağdur çocukların rehabilitasyonu için harcanmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o :a)23.02.2026 tarihli ve 1803642 sayılı yazınız.
b) 24.02.2026 tarihli ve 1804977 sayılı yazınız.
c) 02.03.2026 tarihli ve 1808753 sayılı yazınız.
ç) 03.04.2026 tarihli ve 1829485 sayılı yazınız.
Türkiye Büyük Millet Meclisi - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı gö Tarih: 14/09/2026 10:44 # Sayı: E-1200703-1939618 i Eş, GN ys
ACELE ?İuozro GEN yasa? 6k WZ T/y081y OKUI YL?) GK 133
İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/40370, 7/40503, 7/40874 ve 7/42472 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
I - 7/40370 Cevap Metni (2 Sayfa)
2 - 7/40503 Cevap Metni (2 Sayfa)
3 - 7/40874 Cevap Metni (2 Sayfa) 4 - 7/42472 Cevap Metni (2 Sayfa)
Sosyal Çalışmacı Telefon No:(312) 705 73 30
7/40330 GM
Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na Ait 7/40370 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.
Bakanlığımızca çocuğa yönelik her türlü istismarla etkin mücadele edilmektedir. Hiçbir çocuğun istismara uğramaması için çalışmalarımız devam etmektedir.
4721 sayılı Medeni Kanunun 124 üncü maddesinde evlilik yaşı ile ilgili husus; "Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenin." şeklinde düzenlenmiştir. Evlilik yasal bir süreç olup ilgili kanunda da belirtildiği üzere 15 yaşını doldurmamışla gerçekleşen birliktelikler suç teşkil etmektedir ve ceza yasasında da cezai müeyyideleri hükme bağlanmıştır.
Bu çerçevede, Bakanlığımıza intikal eden çocuğun ihmali ve istismarı ile ilgili herhangi bir bilgi veya ihbarda anında harekete geçilerek çocuklar ve aileleri hakkında gerekli sosyal inceleme yapılmakta ve uygun sosyal hizmet modellerinden yararlandırılmaktadır. Çocukları istismar eden kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmakta ve Bakanlığımızca olay yakından takip edilerek davalara müdahil olunmaktadır.
2024-2025 yılları arasında erken yaşta evlendirme konusunda Bakanlığımıza ulaşan toplam ihbar ve çağrı sayısı 2.788'dir.
Evlilik yaşı ile ilgili veriler, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi'nden (MERNİS) elde edilmekte, ilgili istatistikler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından belirli dönemlerde yayımlanmaktadır.
Bakanlığımız çalışmaları sonucunda, yıl bazında erken yaşta evlenme oranlarındaki güncel değişimler ve iyileşme oranları TÜİK verilerine yansımış olup belirli dönemlerde yayımlanan istatistiklerde ilgili verilere ulaşılabilmektedir.
Türkiye'de erken yaşta evliliklerin önlenmesine yönelik kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları dâhil olmak üzere ilgili tüm tarafların katılımı ile kapsamlı çalışmalar gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımız tarafından 2017 yılından beri TÜİK verilerine göre erken yaşta evlilik sayılarının Türkiye ortalamasının üstünde olduğu illerde İl Eylem Planı çalışması gerçekleştirilmektedir. 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından 5 ilde (Adana, Adıyaman, Elazığ, Osmaniye ve Malatya) İl Eylem Planı yürürlüğe girmiş olup faaliyetlerin yürütülmesi ve izlenmesi çalışmaları devam etmektedir.
Erken Yaşta ve Zorla Evliliklerle Mücadele İl Eylem Planları kapsamında bilinçlendirme ve farkındalık çalışmaları yapılmasına yoğunlaşılmakta; kız çocuklarının güçlendirilmesi, erken yaşta evliliklerin araştırılması, görsel yazılı materyal hazırlanması, kız çocuklarının rol model kadınlarla buluşturulması etkinlikleri gerçekleştirilmektedir.
Konuya ilişkin toplumsal farkındalık çalışmaları da gerçekleştirilmektedir. Bakanlığımız tarafından birçok kamu kurum ve kuruluşuna yönelik erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele konusunda eğitim verilmeye devam etmektedir.
Bakanlığımız yapılan çalışmalarla erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadelesini kararlılıkla sürdürmektedir.
Diğer taraftan Bakanlığımız hizmetlerinin tek çatı altında sunulduğu sosyal hizmet merkezleri (SHM), 2013 yılından bu yana ailelere ve fertlere yönelik koruyucu, önleyici, destekleyici, iyileştirici sosyal hizmet çalışmalarını ilgili paydaşlarla iş birliği halinde sunmaya devam etmektedir. SHM'ler aracılığıyla danışmanlık, rehberlik, psikososyal destek, sosyal inceleme, hane ziyareti ve yönlendirme hizmetleri sunulmakta, vatandaşlarımızın durumlarına uygun sosyal hizmet müdahalesi ve takibi gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımızca çocuk koruma politikalarına ayrılan ödenekler Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Kesip Hesap Kanununda ayrıntılı olarak yer almaktadır.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, diğer Bakanlıkların görev ve yetki alanına girdiğinden Bakanlığımızca değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan