Ülkemizde yeni bir nükleer enerji santrali yapılacağı iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Seyit Torun (CHP), 1 Mart 2024 tarihinde 7/10210 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 15 Nisan 2024).
Seyit Torun (CHP, Ordu). “Ülkemizde yeni bir nükleer enerji santrali yapılacağı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/10210, 1 Mart 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-10210-ulkemizde-yeni-bir-nukleer-enerji-santrali-yapilacagi-iddiasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/47855721-514a-40f2-9c30-018e08555787
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 45 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan Bayraktar tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını,
Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. maddeleri gereğince arz ederim.
Rusya Devlet Nükleer Enerji mu(Rosatom) Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, Devlet Duması'nda yaptığı konuşmada "Cumhurbaşkanı Erdoğan, başka bir sahanın bize devredilmesi için siyasi bir karar alındığını açıkça dile getirdi. Şimdi detaylar üzerinde çalışıyoruz. Büyük olasılıkla yeni inşaat sahası Sinop adını alacak" şeklinde bir açıklama yapmıştır. Bütün itirazlara karşın 2012 yılından itibaren üzerinde çalışmalar yürütülen Sinop Nükleer Güç Santrali'nin yapımı konusunda Rosatom'a sözlü bir taahhüt verildiği anlaşılmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yapımına 2010 yılında başlanan ve 2023 yılında devreye gireceği açıklanan Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde inşaat çalışmaları halen devam etmektedir. Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin maliyeti yapım süreci boyunca sürekli artmış, 17 milyar dolar değerinde bir maliyet hesabıyla başlanılan projenin maliyeti bugün 24 milyar dolara çıkmıştır. Para yutan bir yatırıma dönüşen Akkuyu'dan ders alınmayarak bugün Sinop'ta yapılacak santral için yine Rosatom ile söz kesilmesinin sebepleri anlaşılamamıştır.
Hükümet kaynakları söz konusu nükleer santrallerin Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığını azaltacağını iddia etmektedir. Enerji üretiminin temel sorunu olan yakıt temini yapımı süren ve yapımı planlanan iki santralde de çözülmemiştir. Akkuyu ve Sinop Nükleer Santralleri ülkemiz coğrafyasında yok denecek kadar az bulunan uranyum madeninden üretilen yakıt ile çalışacak reaktörler ile donatılacaktır. Rus Rosatom tarafından inşa edilerek, ülkemizde enerji ürettiği halde Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne enerji satacak olan girişimlerin enerji ithalatımızı artıracağı açıkça görülmektedir.
Nükleer enerji üretiminde kullanılması mümkün olan toryum madeni açısından zengin yataklarımızın bulunmasına rağmen toryumun enerji üretiminde kullanılmasına ilişkin çalışmalarda gözle görülür bir ilerleme bulunmamakta, merhum Prof. Dr. Engin Arık'ın şüpheli ölümünden önce dile getirdiği ve üzerine çalışmalar yürüttüğü toryumdan temiz nükleer enerji üretimini gerçekleştirecek olan proton hızlandırıcı projesi ilerlememektedir. Türkiye öz kaynaklarıyla temiz enerji üreterek enerjide dışa bağımlılığı sona erdirecek, ucuz enerji teminini sağlayacak projelere ivedilikle ihtiyaç duymaktadır.
Bu bağlamda:
SORULAR
Akkuyu Nükleer Güç Santrali yapımı maliyetinin 17 milyar dolardan 24 milyar dolara çıkmış olmasının sebeplerini açıklar mısınız?
Akkuyu Nükleer Güç Santralinin devreye alınacağı tarihi açıklar mısınız?
Aradan geçen 14 yılda 1 nükleer güç santralini devreye alamayan Rosatom'a Sinop Nükleer Güç Santrali için söz verilmesinin sebepleri nelerdir?
Rusya — Ukrayna Savaşı devam ederken, Rosatom Akkuyu ve Sinop Nükleer Güç Santrallerinin optimum sürede bitirilebileceğine dair herhangi bir teminat verebilmekte midir?
Sinop Nükleer Güç Santrali'nin yapımı için Rus Rosatom dışında görüşülen ülke ve şirketleri açıklar mısınız?
Ülkemizde bulunmayan uranyum madeni ile enerji üretimi yapacak olan, yabancı devletlerin girişimleri ve finansmanıyla inşa edilen, Türkiye Cumhuriyeti Devletine diğer enerji kaynaklarımızın maliyetinin 3 katı fiyatına elektrik satacak olan nükleer enerji santralleri ülkemizin enerjide dışa bağımlılığını nasıl azaltacaktır?
Türkiye'de zengin yatakları bulunan toryum madenini kullanarak enerji üretme kabiliyetini sağlayacak proton hızlandırıcısının geliştirilmesi için yürütülen çalışmaları ve söz konusu çalışmalar için 2020 — 2024 döneminde verilen destekleri ve ayrılan bütçenin boyutlarını açıklar mısınız?
Ülkemizde zengin kaynakları bulunan toryum madeninden üretilen yakıtın kullanıldığı ve öz kaynaklarımız ile geliştirdiğimiz imkanlar ile temiz enerji üretimine başlayacağımız tarihi açıklar mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) projesi 12 Mayıs 2010 tarihinde imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Türkiye Cumhuriyeti'nde Akkuyu Sahası'nda Bir Nükleer Güç Santralinin Tesisine ve İşletimine Dair İşbirliğine İlişkin Anlaşma" ile devam etmektedir. Bu anlaşma ile kurulan Proje Şirketine nükleer santral inşa etme yetkisi verilmiş, NGS'nin tasarımı, inşası, bakımı, işletilmesi ve işletmeden çıkarılması konularında da şirket tek sorumlu olarak yetkilendirilmiştir. İlk yatırım maliyeti de dahil olmak üzere tüm finansal riskler tamamen proje şirketi tarafından üstlenilmekte olup, şirket proje takvimine uygun olarak Akkuyu NGS'yi işletmeye almakla mükelleftir.
Akkuyu NGS projesinde dört ünitede de inşaat faaliyetleri devam etmekte olup, 27 Nisan 2023 tarihinde ilk parti nükleer yakıtın teslimi yapılmış ve Akkuyu nükleer tesis unvanına kavuşmuştur. Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) ve uluslararası bağımsız denetçilerin denetimleri eşliğinde inşa faaliyetleri ve testler devam etmektedir.
Ülkemizde kurulması planlanan ikinci ve üçüncü NGS projelerinin hayata geçirilmesi adına Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Kore, Rusya Federasyonu gibi teknoloji sahibi ülkeler ile görüşmeler sürdürülmektedir.
Ülkemizde yapılması planlanan NGS projeleri ile elektrik üretiminde kullanılan hidrokarbon kaynakların yerine ikame edilerek enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması, iklim krizinin nedeni olan karbon emisyonlarının azaltılarak 2053 yılı net sıfır emisyon hedefine ulaşılması ve enerjide kaynak çeşitliliğinin artırılarak enerji arz güvenliğimizin sağlanması hedeflenmektedir.
Artan enerji talebimizin karşılanmasının yanında net sıfır emisyon hedefi göz önüne alınarak Türkiye Ulusal Enerji Planı'nı yayımladık. Bu plana göre enerji verimliliğinin sağlanması, yenilenebilir enerji kaynaklarının artırılması, nükleer enerji ve yerli kaynakların azami düzeyde kullanılması hedeflenmektedir. NGSlerin mevsim ve iklim şartlarından bağımsız şekilde günün her saati elektrik üretimine devam edebilen baz yük santraller olması ve elektrik üretiminde karbon salımı yapmamaları sebebiyle baz yük olarak elektrik piyasasında faaliyet gösteren ithal hidrokarbon yakıtlı santraller NGSYler ile ikame edilecek, böylece enerjide dışa bağımlılık azalırken karbon emisyonu sıfır olan güvenilir bir enerji kaynağı portföyümüze dahil edilmek suretiyle kaynak çeşitliliği sağlanmış olacaktır.
Toryumun nükleer enerji üretimi için kullanılmasına yönelik olgun bir yöntem mevcut olmadığından konuya ilişkin çeşitli ülkelerin farklı yöntemlere yatırım yaptığı bilinmektedir. Yeni Nesil Nükleer Reaktörler olarak sınıflandırılan ve tasarım çalışmaları devam eden Ergimiş Tuz Reaktörlerinin toryum kullanımına uygun olduğu belirtilmekte olup, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) tarafından Ergimiş Tuz Reaktörleri üzerine yürütülen çalışmalar, TÜBİTAK ile iş birliği içerisinde 2021 yılından beri sürdürülmektedir. Bu konuda yürütülen bir proje 2022 ve 2023 yılı yatırım programında yer almıştır.
Toryum ile enerji üretimine yönelik yöntemlerden bir başkası da hızlandırıcı sürümlü sistemlerdir ve bu sistemler içinde kritik bileşenlerden biri proton hızlandırıcısıdır. Bu hızlandırıcıların inşası konusunda tecrübe kazanılması için TENMAK kendi hızlandırıcılarını işletme ve inşa etme amaçlı çalışmalar ve projeler yürütmektedir. i
Ülkemizdeki nükleer teknoloji geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik olarak TENMAK bünyesinde yenilikçi nükleer reaktör teknolojileri ile nükleer yakıt ve malzeme teknolojileri üzerine çeşitli Ar-Ge projeleri ve faaliyetler yürütülmektedir. TENMAK Nükleer Enerji Araştırma Enstitüsü (NÜKEN) nükleer yakıt ve malzeme araştırmaları laboratuvarlarında uranyum ve toryumlu nükleer yakıt peletlerinin üretimi, toryum cevherlerinden toryum ve diğer nadir toprak elementlerinin ayrılması gibi konvansiyonel ve ileri nükleer yakıt teknolojisi ile ilgili Ar-Ge çalışmaları sürdürülmektedir.
Alparsl AYRAKTARBakan