Engellilere yönelik evde bakım hizmetine ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 105 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 100 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.
Perihan Koca
Geçtiğimiz günlerde basına yansıyan haberlere göre Bursa'nın Yıldırım ilçesi sınırları içerisindeki Yiğitler Mahallesi"nde ikamet eden Ü. Ö., engelli olduğu öğrenilen oğlu Y. H. Ö'yü banyoda kesici aletle öldürdükten sonra intihar etti. Yaşana bu olay ilk defa yaşanmıyor. Basına yansıyan haberler tarandığında zaman zaman bu tarz haberlere rastlanılacağı görülecektir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Hak mücadelesi yürüten sivil toplum örgütleri, bireyler ve uzmanlar tarafından engellilerin anne ve babalarının veyahut bakımlarıyla ilgilenen yakınlarının en büyük kaygılarının bakımı üstlenen kişinin ölümünün ardından engelli bireyin bakımının kim tarafından üstleneceği, engelli bireyin akıbetinin ne olacağı ile ilgili olduğu sıklıkla ifade edilmektedir. Engelli bireye sahip ailelerin sık sık ekonomik ve sosyal tükenmişlik yaşadıkları, ağır depresyon ve kaygı yaşadıkları da bilinmektedir.
Bakanlık verilerine göre Türkiye nüfusunun yüzde 6,9'u, Engelliler Konfederasyonu verilerine göre ise Türkiye nüfusunun yüzde 10'u engelli bireylerden oluşmaktadır. Engelli yurttaşlarımızın temel bakım ihtiyaçları genellikle aileleri tarafından karşılanmakta olup bu bakımın aile bireyleri ve engelli yurttaşlarımız açısından yıpratıcı sonuçlar olduğu bilinmektedir. Bu çerçevede engelli yurttaşların bakım ihtiyaçları çerçevesinde yasal kimi düzenlemelerin oldukça hayati olduğu açığa çıkmaktadır. 2007'de İstanbul?da düzenlenen 3. Bakım Şurası'nda Bakım Yasası gündeme gelmiş, bir kanun taslağı için hazırlık yapılmıştır. Ancak bu tarihten sonra Bakım Yasası'yla ilgili bir gelişime olmamıştır. Evde bakım konusu özellikle ağır engelliler, zihinsel engelliler ve bunların aileleri için hayati önemdedir. Diğer taraftan, engelli vatandaşlara sağlanacak bakım hizmeti, Anayasanın sosyal devlet ilkesi gereği devletin sorumluluğudur.
Bu bağlamda;
I- Türkiye'de evde bakım ihtiyacı olan kaç engelli birey vardır?
SORULAR
Evde bakıma ihtiyaç duyan engelli bireylerin ne kadarının bu hizmete erişebilmektedir? Bu konuda bakanlığınızın bir çalışması ve verisi var mıdır? Evde bakım ihtiyacı duyan engellilerin bakım giderleri hesaplanırken hangi kriterler kullanılmaktadır?
2007 yılında düzenlenen 3. Bakım Şurası'nda Bakım Yasası'yla ilgili alınan tavsiye kararları bakanlığınızın arşivinde mevcut mudur?
Bakanlığınızın Bakım Yasası'yla ilgili geçmişte bir çalışması olmuş mudur, olduysa bu çalışmalar hangi aşamadadır?
Engellilerin ihtiyacını karşılayacak bir Bakım Yasası'nın çıkmasıyla ilgili bir girişiminiz bulunmakta mıdır?
Ülkemizdeki pek çok engelli grubunun uzun süredir talep ettiği, tüm dünyada gelişkin bir bakım sistemi olarak uygulanan ve engellinin bireysel varlığına odaklanan Asistanlı Bağımsız Yaşam sistemi üzerine bakanlığınızca bir çalışma başlatılmış mıdır?
Bakanlığınız engelli ailelerine evde bakım konusunda hangi destekleri vermektedir?
Engellilerin kamudaki istihdam edilme kotası tüm şeffaflığıyla uygulanmakta mıdır? Kamudaki engelli istihdamının oranı nedir?
Son olarak Bursa'da yaşanan olayda gördüğümüz cinayet ve intihar vakalarının kaydı tutulmakta mıdır? Yaşanan bu olayların nedenlerinin araştırılması ve kamuoyuyla paylaşılması için bakanlığınızın bir çalışması olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Mersin Milletvekili Sayın Perihan KOCA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/12824 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Sosyal Çalışmacı S5
Mersin Milletvekili Sayın Perihan KOCA 'ya Ait 7/12824 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında yayımlanan 26.05.2023 tarihli ve 32202 sayılı Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği uyarınca Engelli Sağlık Kurulu Raporu'nda yetişkinler için tam bağımlı/ağır engelli, çocuklar için "Çok ileri düzeyde özel gereksinimi var (ÖGV)"", "Belirgin ÖGV" ve "Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)" ibaresi olan ve hanede kişi başına düşen geliri net asgari ücretin 2/3'ünün altında bulunan engelli bireylerin evde bakımlarının sağlanması için Bakanlığımızca "Evde Bakım Yardımı" yapılmaktadır.
Yardımdan yararlanmak isteyen ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan engelli birey ve bakım veren ikamet ettikleri hanede ziyaret edilmekte ve yaşadıkları koşullar değerlendirilerek bakım veren tarafından ihtiyaçların sağlıklı şekilde karşılanabileceği kanaati oluştuğu takdirde yardım başlatılmaktadır.
2024 yılı Temmuz ayı itibarıyla hak sahibi başına aylık 9.077 TL ödeme yapılmakta olup 554.922 kişi evde bakım yardımından faydalanmaktadır.
Ayrıca 2010 yılında yapılan yasal düzenleme neticesinde, engelli bakım hizmetleri alanında yeni bir hizmet modeli olan "evde bakıma destek hizmeti" için gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bu hizmet modelimiz ile evinde bakılan ancak evde bakım yardımı yararlanmayan bakım ihtiyacı olan engelli bireyin veya ailesinin talep etmesi hâlinde resmi bakım merkezlerinde çalışan bakım personelinin, engelli bireyin ikamet adresine giderek tam veya yarı zamanlı hizmet sunmasını içermektedir. Zaman planlaması, hazırlanacak sosyal inceleme raporu ile belirlenmektedir.
19-23 Kasım 2007 tarihinde mülga T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen II. Bakım Hizmetleri Özürlüler Şurası'nda yer alan önerilere ilişkin birçok tavsiye kararı alınmıştır.
Engelli bireylere yönelik hak ve hizmetler başta Anayasa olmak üzere 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile güvence altına alınmıştır. Buna göre ülkemizdeki bakıma ihtiyacı olan engelliler; evde bakım yardımı, yatılı ve gündüz kuruluş hizmetleri, ev tipi bakım hizmeti, geçici misafir bakım gibi çeşitlenen bakım hizmetlerinden yararlanabilmektedir.
Öte yandan, bakım hizmetlerinin finansal açıdan sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla ulusal bir sistemin oluşturulması hedefi; 12. Kalkınma Planı, Cumhurbaşkanlığı 2024 Yıllık Programı ve Engelli ve Yaşlı Hakları Ulusal Eylem Planları gibi üst politika belgelerinde somutlaştırılmıştır. Bu kapsamda, Bakanlığımız tarafından bugüne kadar gerçekleştirilen çalışmalar şu şekildedir:
• Yaşlılık Şurası: 20-22 Şubat 2019 tarihlerinde düzenlenen "1. Yaşlılık Şurası"nın Bakım Ekonomisi Komisyonu çalışmalarında; bakım güvence sisteminin finansmanında primli modelin değerlendirilerek ülkemiz koşullarına uygun bir bakım güvence sisteminin oluşturulması görüşü ortaya çıkmıştır.
• Engelli ve Yaşlı Bireyler İçin Bakım Sigortası Konusunda TATEX Çalıştayı: 20-21 Ocak 2021 tarihlerinde Bakanlığımız koordinasyonunda düzenlenen Çalıştay'da engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım modelleri ve bu modellerin finansman yöntemlerine ilişkin ülke örnekleri ele alınmıştır.
• TBMM Meclis Araştırma Komisyonu: 2022 yılı Haziran ayında TBMM bünyesinde "Yaşlıların Hayatın Çeşitli Alanlarında Yaşadıkları sorunların Araştırılarak Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu"nun Raporu Şubat 2023'te yayımlanmıştır. Komisyon Raporu'nda, sürdürülebilir ve geniş kapsamlı bir bakım güvence modeline ihtiyaç duyulduğu vurgulanmıştır.
• Yaşlanma Vizyon Belgesi ve Yaşlı Hakları Ulusal Eylem Planı (2023-2023): 6 politika alanında 16 hedef ve 51 eylem alanında 183 faaliyeti içeren Eylem Planı 29 Nisan 2023 tarihinde kamuoyuyla paylaşılmıştır. Eylem Planı'nın Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma politika alanında "uzun süreli bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi" hedefini gerçekleştirmek üzere Finansal sürdürülebilirlik açısından ulusal bakım güvence modeli oluşturulmasına yönelik çalışmaların gerçekleştirilmesi"ne ilişkin faaliyetler yer almaktadır.
• Uzun Süreli Bakım Güvence Sistemi Çalıştayı: Türkiye'de uygulanabilir ve sürdürülebilir bakım güvence modellerinin ele alındığı Çalıştay, 5 Ekim 2023 tarihinde Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili tüm tarafların katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalıştay sonuçları raporlaştırılmıştır.
• Engelli Hakları İzleme ve Değerlendirme Kurulu 2023 Yılı TI. Toplantısı: 5 Ekim 2023 tarihinde "Uzun Süreli Bakım Güvence Sistemi" gündemiyle gerçekleştirilmiştir. Kurul'da konuya ilişkin ilgili kamu kurum ve kuruluşları, akademisyenler ve STK temsilcilerinden bir Çalışma Grubu oluşturulması kararı alınmıştır.
• Uzun Süreli Bakım Güvence Sistemi Çalışma Grubu Toplantısı: Çalışma Grubu'nun ilk toplantısı 9 Şubat 2024 tarihinde kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve STK temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir.
2024 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ile 12. Kalkınma Planı'ndaki "407.1. Yaşlı bakım hizmetlerinin finansmanı için bakım sigortası kurulacaktır." tedbirinden sorumlu kurum Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak belirlenmiştir.
Diğer taraftan, Bakanlığımızın engelli bireylere yönelik bakım hizmetlerinde temel bakış açısı; engelli bireylerin ailelerinin yanında, sosyal çevrelerinden ayrılmadan bakımına öncelik vermektir. Bu kapsamda, Bakanlığımız tarafından aile yanında veya yaşadığı çevrede bakılması mümkün olan engelli bireyler, toplum temelli bakım hizmetleriyle desteklenmekte ve aile yanında bakımı mümkün olmadı hallerde yatılı kurumsal bakım hizmeti sunulmaktadır.
Bakanlığımıza bağlı Engelli Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ve bu merkezlerden ücretsiz olarak yatılı bakım hizmeti alan kişi sayıları vb. güncel veriler Bakanlığımız internet sitesinde yer alan Aylık İstatistik Bültenlerinde ayrıntılı olarak yayımlanmaktadır.
Engelli Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerinde; engelli bireylerin var olan yeteneklerinin geliştirilmesine ve sosyal hayata uyumuna yönelik çalışmalar yapılmakta olup engelli bireylerin rehabilitasyonu için bireysel ve grup çalışması odaları, iş-uğraşı odaları, fizik tedavi salonu gibi birimler bulunmaktadır.
Engelli bireylere yönelik kurumsal bakım hizmetlerinin yanı sıra toplum temelli bakım hizmet modelleri çeşitlendirilmekte ve geliştirilmekte olup bu kapsamda evde bakım yardımı, gündüzlü bakım hizmetleri, sosyal yardım, geçici misafir bakım ve ev tipi sosyal hizmet modeli olan umut evleri hizmetleri sunulmakta olup hâlihazırda kişisel asistan sistemimiz bulunmamaktadır.
Öte yandan Bakanlığımız, engelli bireylerin istihdamına ve toplumsal hayata etkin olarak katılımına büyük önem vermektedir.
Engelli kamu personel alımları ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçlarına ve taleplerine göre belirlenmektedir. İlgili mevzuat uyarınca kamu kurum ve kuruluşları bir sonraki yıl için engelli memur alımı yapacakları münhal kadrolarını; ilgili yılın Ekim ayı sonuna kadar Bakanlığımıza iletmekte olup, işe alınacak engellilerin sayıları ve nitelikleri talep bildirme tarihinde ilgili kurum ve kuruluşlar ile tekrar görüşülerek belirlenmektedir.
Kamudaki engelli işçi kontenjanı 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca 94, engelli memur kontenjanı 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53 üncü maddesi uyarınca 963 olarak uygulanmaktadır. Temmuz ayı itibarıyla kamudaki engelli istihdam oranı
902,65'dir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan