Ahlat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunun bir mahkum hakkında verdiği karara ilişkin
Kaynak göster
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 24 Haziran 2024 tarihinde 7/13536 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 589 gün sonra, 3 Şubat 2026).
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Ahlat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunun bir mahkum hakkında verdiği karara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13536, 24 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13536-ahlat-t-tipi-kapali-ceza-infaz-kurumu-idare-ve-gozlem-kurulunun-bir-mahkum-hakkinda-verdig (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/be2d4b13-b14b-496b-b335-01904e1c2575
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 589 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim
SORULAR
06.2024. ırnak Milletvekili
Hapishanelerde yaşanan hak ihlallerine ilişkin tarafıma yapılan başvuruların önemli bir kısmı hapishanelerdeki idare ve gözlem kurulların kamuoyunda "infaz yakma" olarak bilinen keyfi kararları hakkındadır. İnfaz sistemi için büyük bir sorun haline gelen bu kurullar, daha çok suç tipini esas alarak birbirinden son derece farklı kararlar alabilmektedir. Bu kararlardan biri de Bitlis/Ahlat T Tipi Hapishanesinde bulunan Naif İşçi adlı hasta mahpus hakkında alınmış ve mahpusun infaz süresi uzatılmıştır.
Tarafıma yapılan başvuruda; 14 yaşında tutuklandığı belirtilen mahpusun tutuklanmadan kısa bir süre önce trafik kazası geçirdiği ve sol bacağında platin takıldığı belirtilmiştir. Tutuklandıktan sonra tedavisi engellenen mahpusun, 6 ay içinde çıkarılması gereken platinin, 14 yıl boyunca çıkarılmadığı, bu nedenle sol bacağında kısılma gerçekleştiği, mahpusun şu anda yürüme güçlüğü çektiği, aynı zamanda mide ve bağırsak sorunları yaşadığı aktarılan bilgiler arasındadır.
Ayrıca edindiğimiz bilgilere göre; yaklaşık 2 hafta önce Ahlat hastanesine sevk edilen mahpus için doktorlarca kolonoskopi ve endoskopi işlemlerinin yapılmasının önerildiği, durumu gittikçe ağırlaşan mahpus için hapishane yetkililerince resen ceza tehiri işlemlerinin de başlatılmak istendiği ancak infaz süresi bittiği halde kurul kararıyla infazı uzatılan mahpusun bunu kabul etmediği edindiğimiz bilgiler arasındadır.
İnfaz süresini doldurduğu halde idare ve gözlem kurulunun 06.05.2024 talihli kararı ile mahpusun infaz süresi 3 ay uzatılmıştır. Tarafımıza gönderilen infaz ertelemeye gerekçe
'yapılan kararda "esas yönünden yapılan değerlendirme" kısmında: "haklarını iyi niyetle kullanarak yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiği ve toplu yaşamın gerektirdiği sorumluluğa uygun davrandığı" belirtilmesine rağmen mahpus hakkında bu ifadelerle tamamen zıt olan birçok gerekçe sayılmıştır. Mahpusun bu bölümdeki değerlendirmesinde sorulan sorulara verdiği cevapların beğenilmemesi nedeni ile, mahpus yalancılıkla suçlanmıştır. Örneğin "Cumhuriyet Savcısı Tarafından Hükümlü ile SEGBİS ile Yapılan Görüşmede:" başlığı altında mahpusa savcı tarafından PKK ve Sayın Abdullah Öcalan ile ilgili düşünceleri nelerdir, pişman mısın? gibi sorular sorulmuştur. Bu sorulardan ilkine görüş belirtmek zorunda olmadığını ve belirtmediği ya da pişman mısın sorusuna "Ben suç işlemedim, bu konuda bir şey söyleyemiyorum" gibi cevaplar üzerinden mahpus tekrar "suçlu" ilan edilmiştir.
Ayrıca gerekçede, "Zurum personelleri tarafına iletilen" denilerek mahpusa kurum personelinin benzer sorular sorduğu ve mahpusun benzer aktarımlarının yer alması dikkat çekicidir.
Bu bağlamda;
Tutuklanmadan kısa bir süre önce trafik kazası geçirerek sol bacağına platin takılan Naif İşçi'nin 6 ay içinde çıkarılması gereken platin aradan 14 yıl geçmesine rağmen neden hala çıkarılmamıştır?
Cezaevinde tedavi hakkı sistematik bir şekilde engellendiği için mahpusun Sol bacağında kısalma meydana geldiği ve yürüme güçlüğü çektiği iddiaları doğru mudur?
Naif İşçi örneğinde olduğu gibi idare ve gözlem kurullarınca "iyi hal" değerlendirmelerinde suç türü ve mahpusların politik, etnik kimlikleri dikkate alınarak değerlendirme yapılması hukuki midir?
Son l yılda Bitlis/Ahlat T Tipi Hapishanesinde infaz süresini doldurduğu halde infazı yakılan mahpusların suç türüne göre dağılımı ne şekildedir?
Yargılama ve infaz aşaması boyunca atılı suçu kabul etmemiş bir kişiden nasıl pişmanlık göstermesi istenebilir? Naif İşçi?ye dayatılan pişmanlığın mantıki, hukuki açıklamasını yapar mısınız?
Maddi ceza hukukuna ait olup yargılama aşamasında hâkim tarafından değerlendirilmesi gereken pişmanlığın, infaz aşamasında idari bir kurul tarafından tekrar ve özellikle hükümlü aleyhine değerlendirilmesi, ceza hukukuna hâkim olan "mükerrer değerlendirme yasağına" aykırı değil mi?
Anayasa md 15'te savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi "4imse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; © hükmü yer alırken mahpusların düşünce ve fikir beyan etmeye zorlanması ve bu nedenle infaz sürelerinin uzatılması Anayasaya ve hukuka aykırı değil mi?
Kurul kararı ile infaz süresi uzatılan ancak resen başlatılmak istenen ceza tehiri işlemlerinden de hapishanede kalamayacağı anlaşılan mahpusun, sağlık durumu ne aşamadadır?
Bakanlığınız devletin egemenliği altındaki cezaevlerinde örgüt yapılanması olduğunu kabul ediyor mu? Etmiyor ise idare ve gözlem kurulları mahpuslar hakkında örgütü ile bağlantısını kesmediği ve örgüt üyeliğinin devam ettiği şeklindeki kararları nasıl alabilmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1456830 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/13536 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99, maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
GğeE
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden SOR72mu - ului8te - olgjzYX - dsmGDUS ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-837-1006/1262 Konu : Yazılı soru önergesi 01-/M2026
Sayın Nevroz UYSAL ASLAN Şırnak Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/13536 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir.
B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.
1I- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun;
A) "Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenar başlıklı 16. maddesinin ikinci fıkrasında, akıl hastalığı dışındaki hastalıklarda cezanın infazına, resmi sağlık kuruluşlarının mahkumlara ayrılan bölümlerinde devam olunacağı, ancak bu durumda bile hapis cezasının infazının, mahkumun hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılacağı; üçüncü fıkrasında, belirtilen geri bırakma kararının, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca verileceği; altıncı fıkrasında ise maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame etiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkumun cezasının infazının, üçüncü fikrada belirlenen usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabileceği,
B) "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin üçüncü fikrasının (b) bendinde, maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlülerin, bu durumlarını, Adli Tıp Kurumundan alınan veya Adalet
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 21H)Muc - Hy8dWA8 - 15j XxM11 - 3GUPmOz ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirmeleri ve diğer şartları da taşımaları hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden yararlanabileceği,
Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır.
MI- A) 5275 sayılı Kanunun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 107. maddesinde, "Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri" kenar başlıklı 108. maddesinde ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 17. maddesinde, koşullu salıverilme süreleri ve oranları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
B) 5275 sayılı Kanunun;
1. "Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması" kenar başlıklı 48. maddesinin üçüncü fikrasının (b) bendinde, disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işleminin yapılmayacağı, ancak bu sürenin hakederek salıverme tarihini geçemeyeceği; dördüncü fikrasında, infaz edildiği tarihten itibaren disiplin cezasının kaldırılmasında ve iyi hâlin kazanılmasında verilen disiplin cezasının niteliğine göre fıkrada belirlenmiş sürelerin (onbeş gün ilâ bir yıl) esas alınacağı ve bu süreler sonunda yeni bir disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşuluyla bu cezaların kaldırılacağı,
2. "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89. maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı; altıncı fıkrasında, açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma sürelerinin bir yılı geçemeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
C) 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin;
1. "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 109, maddesinin; birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır
Eşeli
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden ZİHJMUC - Hy8dWA8 - 1fjXxM11 - 3GUPMOZ ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra gereğince yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirmeye yönelik psiko-sosyal ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetleri, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikaları, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı,
2. "Disiplin eylemi nedeniyle iyi hâl kararı verilmesine engel hâller ve şikâyet" kenar başlıklı 110. maddesinin birinci fikrasında, gözlem değerlendirme raporu veya gelişim değerlendirme raporunda yazılı olup da henüz kaldırılmamış disiplin cezası bulunan hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilemeyeceği, hükümlünün iyi hâline ilişkin değerlendirmenin, ancak daha önceden verilmiş olup da disiplin cezası infaz edilmiş ve bu cezası kaldırılmış olanlar hakkında yapılabileceği; ikinci fıkrasında, disiplin cezasını gerektiren bir eylemi işlemiş olmasına rağmen, koşullu salıverilme tarihinde bu eyleminden dolayı disiplin soruşturması henüz sonuçlandırılmayan hükümlüler hakkında iyi hâl kararının verilip verilmemesinin idare ve gözlem kurulunca takdir edileceği; üçüncü fıkrasında, idare ve gözlem kurulunca, hükümlü hakkında, süre belgesindeki muhtemel koşullu salıverilme tarihi de dikkate alınarak iyi hâle ilişkin olarak bir karar verileceği,
Hükümlerine yer verildiği malâmlarıdır.
Bu kapsamda idare ve gözlem kurulunca verilen kararlara karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilmektedir.
IV- Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Diyarbakır 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmaktayken 14/06/2025 tarihinde koşullu salıverilmeden faydalanmak suretiyle tahliye edildiği,
B) Kurumlarda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden ZIHJMUC - Hy8dWA8 - 1fjXxM11 - 3GUPMO- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan