Sokak hayvanlarında görülen kuduz vakalarına ilişkin
Kaynak göster
Çiçek Otlu (DEM Parti), 29 Temmuz 2024 tarihinde 7/14565 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 85 gün sonra, 22 Ekim 2024).
Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul). “Sokak hayvanlarında görülen kuduz vakalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14565, 29 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14565-sokak-hayvanlarinda-gorulen-kuduz-vakalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1a6fe9f7-40ef-48cc-ae6c-019103a9ae2a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 85 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 78 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından
Anayasanın 98. İçtüzüğün 96 ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. C. Ol Çiçek OTLU İstanbul Milletvekili
Sayıları 4 milyon olduğu varsayılan sokakta yaşayan hayvanlar; açlık, şiddete uğrama, hastalık gibi birçok olumsuzlukları yaşamaktadır. Bu olumsuzluklar göz ardı edilerek sokak hayvanlarının insanlara saldırması, kuduz gibi zoonotik hastalıkların bulaşması, hayvanların neden olduğu trafik kazaları gibi durumlar gündemde tutulmaktadır. Sokak hayvanlarının toplatılmasına bir gerekçe olarak kuduz vakalarındaki artış gösterilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Gündemde yer alan kuduz hastalığına dair 14 Haziran 2024 tarihinde Türk Veteriner Hekimleri Birliği tarafından yapılan basın açıklamasında; kuduz hastalığının hem insan hem de hayvan sağlığını etkileyen, ensefalit tablosu meydana getiren viral, zoonotik (insan-hayvan geçişli) karakterli bir hastalık olduğu vurgulanarak, günümüzde aşı ile yüzde yüz önlenebilmekte olduğu belirtilmektedir. Kuduz görülme ihtimali olan köpek, kedi, sığır, koyun, keçi, at, eşek gibi evcil hayvanların dışında kurt, tilki, çakal, domuz, ayı, sansar, kokarca, gelincik gibi yabani hayvanlarda da kuduz hastalığının görüldüğü ifade edilmiştir. Ayrıca açıklamada, kuduzun önlenmesi için sokak hayvanlarının öldürülmesi geçmişte Avrupa'da denendiğine ve başarısız olunduğuna, köpek kaynaklı kuduzu kontrol altına almada kitlesel olarak yapılan aşılamaların etkili olduğuna dikkat çekilmiştir.
Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre, Türkiye'de 2019 yılında 59 ilde 494, 2020 yılında 52 ilde 267, 2021 yılında 28 ilde 153, 2022 yılında 41 ilde 277, 2023 yılında 35 ilde 282 kuduz vakası rapor edilmiştir. Bu yıl yaklaşık 5 aylık dönemde 21 ilde 50 vakaya rastlanmıştır. Aralarında Gaziantep, Diyarbakır, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Malatya, Adıyaman, Erzurum ve Bursa'nın da bulunduğu illerin belli bölgelerinde son 5 yılda karantina süreçleri uygulanmıştır. "Türkiye'de Kuduza Karşı Oral Aşı Temini Projesi" kapsamında hastalık belirli oranda kontrol altına alınabilmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre hayvan kaynaklı . kuduz hastalığı vakaları azalmaktadır. Evcil hayvanlarda 2018 yılında 437 olan kuduz vakası, 2023 yılında 86'ya gerilemiş, yabani hayvanlarda 2018 yılında 16 olan vaka sayısı, 2023 yılında Se düşmüştür. Türkiye'nin kuduz açısından endemik bir bölgede bulunması ve aynı zamanda hayvanlara karşı şiddet dilinin giderek artması hayvanlar tarafından ısırılmış her olgunun kuduz yönünden şüpheli ısırık olarak Kabul edilmesine neden olmaktadır. Bilgi kirliliği ve son zamanlarda toplumda oluşan hassasiyet nedeniyle kuduz aşısı olmak için sağlık kuruluşlarına başvuranların sayısı artmaktadır. 2015 yılında Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Dünya Hayvan (4SoT
Sağlığı Örgütü (WOAH), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Kuduz Kontrolü için Küresel İttifak (GARC), "Kuduza Karşı Birleşik İşbirliği" oluşturmuş ve 2030 yılına kadar köpek aracılı kuduz hastalığı ile "sıfır insan ölümü" hedefine ulaşmak için etkin ve insancıl bir sokak hayvan popülasyonu yönetimi (kısırlaştır-aşıla-yaşadığı yere geri bırak) kabul edilmiştir. Halk sağlığını ve hayvan sağlığını korumak amacıyla; evcil hayvanların her yıl kuduz aşılarının yaptırılması, takip edilmesi ve kayıt altına alınması, sokak hayvanlarının yerel yönetimlerce toplanılarak kısırlaştırma, aşılama, kimliklendirme işlemlerinin aksamadan yürütülmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda;
I-Toplu köpek öldürülmesinden önce kısırlaştırılmış ve kuduza karşı aşılanmış hayvanların yok edildiği iddiası araştırılacak mıdır?
SORULAR
Yurtdışından gelen ve zaman zaman tedarik problemi yaşanan kuduz aşısının Türkiye'de geliştirilmesi desteklenecek midir?
Kuduza karşı aşılama ile ilgili çalışmaların özellikle endemik bölgelerde kesintisiz olarak devam etmesi, her yıl tekrarlanması sağlanmakta mıdır?
Kuduz hastalığının kontrolünün sağlanması için nitelikli ve yeterli sayıda personel istihdamı sağlanmış mıdır? Yeterli sayıda veteriner hekimi koruyucu hekimlik konusunda görevlendirecek midir?
Kuduzun doğru aşılama ile yüzde yüz önlenebilen bir hastalık olduğu dikkate alınarak 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu gereği sokak hayvanlarını rehabilitasyon, kısırlaştırma ve aşılama çalışmaları etkin bir şekilde yapılacak mıdır?
Son üç yılda kaç sokak hayvanına kuduz aşısı yapılmıştır? Yıllık olarak yapılmakta mıdır? 7-Sokak hayvanlarının yıllık kuduz aşılarının yaptırılması ve takibi sağlanmakta mıdır?
Son üç yılda kaç adet kuduz aşısı alınmıştır? Sokak hayvanlarının kuduza karşı aşılanmaları için aşı stokları yeterli midir?
Halk sağlığının ve sokak hayvanlarının sağlıklarının korunması için kuduz aşısı uygulamasında Bakanlığınız yerel yönetimlere ve ilgili kurumlara mali destek sağlanmakta mıdır? 2023 Yılı ne kadar mali destek sağlanmıştır? 2024 yılı ödeneği ne kadardır?
Bakanlığınız verilerine göre son üç yılda kaç sokak hayvanında kuduz hastalığına rastlanmıştır? Kaç sokak hayvanı kuduz şüphesi nedeniyle toplatılmış ve öldürülmüştür?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Hayvanlara verilen değer kapsamında onların refahını gözeten ilk yasal düzenleme olan 5199 sayılı "Hayvanları Koruma Kanunu" 2004 yılında kabul edilmiştir. Yaşanan ve gelişen süreç içerisinde 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda değişiklik öngören 7527 sayılı "Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 02.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yasalaşan Kanun değişikliği ile; e İnsan, hayvan ve çevre sağlığının bütüncül olarak gözetilmesi amaçlanmıştır. e Sahipli ve sahipsiz hayvan tanımları netleştirilmiş, sahipsiz köpeklerin belediyelerce hayvan bakımevlerine alınarak rehabilite edilmesi ve sahiplendirilmesi öngörülmüştür. Amaç başıboş hayvanların hayvan bakımevlerine alınması ve rehabilite edilerek sahiplendirilmesi ile hem hayvanlara daha iyi yaşam şartlarının sağlanması; hem de başıboş köpeklerin sokaklarda kontrolsüz üremesi ve insan-hayvan çatışmasının engellenmesidir. e Sahipli ve sahipsiz tüm hayvanların kayıt altına alınmasına yönelik hükümlere yer verilmiştir. Böylece tüm hayvanların takibi sağlanarak sahipli hayvanların sokağa terk edilmelerinin önüne geçilmesi amaçlanmış ve bu maksatla hayvanını sokağa terk edenlere uygulanacak idari yaptırım hayvan başına 60.000 TL'ye yükseltilmiştir. e Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan hayvan bakımevlerine götürülecektir. Bakanlığımız veri sistemine kaydedilen ve rehabilite edilen bu köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılacaktır.
Kanun değişikliğinde, köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen, bulaşıcı veya tedavi edilemeyen hastalığı bulunanlara Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Ülkemizin 2003 yılında kabul ettiği Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi kapsamında belirtilen sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınması işlemleri için yerel yönetimler yetkilendirilmiştir. Bu düzenlemeler ile insan, hayvan ve çevre sağlığının korunması amaçlanmıştır.
"e Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler 31.12.2028 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlü kılınmıştır.
Yerel yönetimlerin hayvan bakımevleri kurmak da dahil sahipsiz hayvanlara ilişkin iş ve işlemlerini yürütmelerinde gerekli kaynağı ayırmaları ve bu kaynağı belirtilen amaçla kullanmaları için hükümler yer almıştır.
Bakanlığımızca yayımlanan 2013/8 ve 2013/16 sayılı "Geçici Hayvan Bakımevi Yapımı İle İlgili Ödenek Tahsisi Hakkında" Genelgeler kapsamında hayvan bakımevi yapımı için 63 ilde 118 yerel yönetime TL mali destek sağlanmıştır.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 19'uncu maddesi ve Bakanlığımızca yayımlanan 2017/3 sayılı "Sokak Hayvanlarının Kısırlaştırılması ile İlgili Ödenek Tahsisi" Genelgesi kapsamında sahipsiz hayvanları kısırlaştırarak mikroçip, kulak küpesi numarası ve fotoğrafı ile TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımız veri tabanına (HAYBİS) kaydeden yerel yönetimlere 2023 yılında 28.952.100 TL mali destek sağlanmıştır.
2024 yılında sahipsiz hayvanların kısırlaştırılmasının desteklenmesi maksadıyla 45 milyon TL ödenek ayrılmıştır.
Kuduz hastalığı ile mücadele, "Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği" çerçevesinde yürütülmekte olup bu yönetmelik; evcil, sahipsiz ve yabani hayvanlarda kuduz hastalığından korunma amaçlı alınacak önlemler ve koruyucu uygulamaları, kuduz hastalığının teşhisi, bildirimi ve takibini, hastalık çıkan yerlerde alınacak önlemleri, temizlik ve dezenfeksiyon uygulamalarını, hastalığın teşhisinden sorumlu laboratuvarlar ile referans laboratuvarının görevlerini, aşılama ve aşılı hayvanların tanımlanması için hükümleri kapsar.
Bakanlığımızca kuduz hastalığı ile mücadele amacıyla, her yıl hazırlanan Hayvan Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Programı çerçevesinde kedi ve köpekler için ülkesel aşılama programı uygulanmaktadır. Söz konusu program kapsamında her yıl Mart ve Nisan aylarında sahipli kedi ve köpekler il/ilçe müdürlüklerinde aşılanmaktadır. Ayrıca yıl boyu il/ilçe müdürlüklerine başvurulması halinde de aşılama yapılabilmektedir.
Ülkemizde yaban hayatından bulaşın engellenmesi için yaban hayatında oral aşılama çalışması yapılmaktadır.
Ülkemizde üretilmeyen tüm hayvan aşılarının kuduz dâhil üretim yerlerinde geliştirilmesi/üretimi için Bakanlığımız ve TUBİTAK tarafından çeşitli destekler verilmektedir.
Bakanlığımızca kuduz dâhil bulaşıcı hayvan hastalıkları ile mücadele çalışmaları ilgili mevzuatlar doğrultusunda yürütülmektedir. Kuduz hastalığıyla mücadelede kurumlar arası iş birliğini gerektiren bir durumdur. Bu kapsamda, Bakanlığımızla beraber belediyeler, il özel idareleri, sağlık müdürlükleri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile koordineli çalışmaya özen gösterilmekte ve ortak mücadele planları geliştirilmektedir.
İhtiyaç duyulan hayvan aşıları, yurtiçi veya yurtdışında bulunan Bakanlığımızdan onaylı üretim yerlerinden pazarlama izin sahipleri vasıtasıyla sahadan gelen taleplere göre temin edilmektedir. Şu an için ülkemiz için gereken aşıların temini konusunda sorun bulunmamaktadır.
Sığır, koyun ve keçiler için ihtiyaç duyulan hemen tüm aşılar ülkemizdeki üretim yerlerinde üretilebilmektedir.
Yerli üreticiler tarafından kedi-köpek aşılarının Ar-Ge çalışmaları tamamlamış ve ihracat amaçlı üretimine başlamış olup kısa süre içerisinde iç Pazar için ticari amaçlı üretime geçilmesi beklenmektedir.
2021-2024 yılları arasında Bakanlığımız Aşı Takip Sistemi (ATS) verilerine göre 4.378.172 sahipsiz hayvana (kedi-köpek) kuduz aşısı yapılmıştır.
2021-2024 yılları arasında Bakanlığımızca kuduz aşılama programı doğrultusunda 2 milyon 550 bin doz parenteral kuduz aşısı alımı yapılmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan