Evcil hayvanlara ve sokak hayvanlarına yönelik politikalara ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 15 Ağustos 2025 tarihinde 7/34517 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 101 gün sonra, 24 Kasım 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Evcil hayvanlara ve sokak hayvanlarına yönelik politikalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34517, 15 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34517-evcil-hayvanlara-ve-sokak-hayvanlarina-yonelik-politikalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/adbe2eb3-8e31-45c2-9835-0199864b3fdd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 101 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim
Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Türkiye'de evcil hayvan popülasyonu, özellikle sokak hayvanları sorunu, hem hayvan refahı hem de halk sağlığı açısından önemli bir gündem maddesi haline gelmiştir. Hayvan hakları savunucuları, yerel yönetimler ve vatandaşlar arasında farklı yaklaşımlar bulunmakla birlikte, mevcut durumun sürdürülebilir bir çözümden uzak olduğu gözlemlenmektedir. Barınak kapasitelerinin yetersizliği, kısırlaştırma oranlarının düşüklüğü, kaçak hayvan üretimi ve terk edilme vakaları gibi sorunlar, popülasyonun kontrolsüz artışına yol açmaktadır. Bu durum, hayvanların yaşam kalitesini olumsuz etkilediği gibi, trafik kazaları, hastalıkların yayılması ve halk sağlığı riskleri gibi toplumsal sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu kapsamda, Türkiye'de evcil hayvan popülasyonunun refahını güvence altına alacak, sürdürülebilir bir yönetim modeli oluşturacak ve toplumun tüm kesimlerinin mutabık kalacağı kapsayıcı bir ulusal stratejinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu strateji, sadece mevcut sorunlara geçici çözümler üretmekle kalmayıp, gelecek nesiller için daha yaşanabilir bir çevre ve hayvan dostu bir toplum yaratma vizyonu'taşımalıdır.
SORULAR
Türkiye genelindeki evcil hayvan popülasyonuna (sokak hayvanları ve evde yaşayan hayvanlar dahil) ilişkin güncel ve detaylı bir veri tabanı oluşturulmasına yönelik Bakanlığınızca yürütülen veya planlanan çalışmalar'nelerdir? Bu verilerin toplanması ve güncellenmesi için hangi yöntemler kullanılmaktadır?
Sokak hayvanlarının popülasyon kontrolü için uygulanan kısırlaştırma ve aşılama programlarının ülke genelindeki başarı oranı nedir? Bu programların yaygınlaştırılması ve etkinliğinin artırılması için hangi ek tedbirler alınmaktadır? Özellikle kırsal bölgelerdeki durum nasıl izlenmektedir? a
Evcil hayvan terk edilme vakâlarını önlemeye yönelik olarak, hayvan sahiplenme öncesi eğitim programları veya yasal düzenlemeler düşünülmekte midir? Bu konuda farkındalık artırıcı kampanyalar yürütülmekte midir?
Hayvan barınaklarının fiziksel koşullarının iyileştirilmesi, kapasitelerinin artırılması ve barınaklarda görevli personel eğitimlerinin standartlarının yükseltilmesi için Bakanlığınızca belediyelere sağlanan destekler ve denetim mekanizmaları nelerdir?
Kaçak hayvan üretimi ve satışı ile mücadele konusunda mevcut yasal düzenlemeler yeterli midir? Bu alandaki denetimlerin artırılmasına yönelik hangi ek adımlar atılmaktadır?
Hayvan refahı konusunda toplumun bilinçlendirilmesi ve sorumlu hayvan sahiplenme kültürünün yaygınlaştırılması amacıyla, sivil toplum kuruluşları, eğitim kurumları ve yerel yönetimlerle iş birliği içerisinde hangi projeler yürütülmektedir? |
Veteriner hekimlik hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve bu hizmetlerin maliyetinin düşürülmesi için (örneğin kısırlaştırma ve aşılamada sübvansiyonlar gibi) Bakanlığınızın kısa ve orta vadeli planları nelerdir?
Evcil hayvan popülasyonu yönetimi konusunda uluslararası iyi uygulama örnekleri Bakanlığınızca incelenmekte midir? Türkiye'ye özgü koşullar göz önünde bulundurularak bu modellerden faydalanılmasına yönelik bir çalışma yapılmakta mıdır?
Hazırlanması planlanan "Evcil Hayvan Popülasyonunun Refahı ve Sürdürülebilir Yönetimi Ulusal Stratejisi" taslağının ne zaman kamuoyu ile paylaşılması öngörülmektedir? Bu stratejinin hazırlanması sürecine sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve ilgili paydaşların katılımı nasıl sağlanacaktır?
Bu ulusal stratejinin finansmanı için hangi kaynaklar öngörülmektedir? Stratejinin uygulanmasında yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının rolü nasıl belirlenecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımızca oluşturulan Hayvanları Koruma Bilgi Sistemi (HAYBİS) veri tabanına yerel yönetimler tarafindan sahipsiz hayvanların kısırlaştırılması, aşılanması ve işaretlenmesi gibi rehabilitasyon bilgileri güncel olarak kaydedilmektedir.
Sahipli kedi, köpek ve gelincikler, "Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik" kapsamında Bakanlığımızca oluşturulan Ev Hayvanı Kayıt Sistemi (PETVET) ile kimliklendirilmekte ve kayıtları düzenli olarak tutulmaktadır.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 6'ncı maddesinde "...Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur. Bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulması sağlanır. Bakımevlerine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilir ve rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılır..." hükmü yer almaktadır.
Ayrıca Bakanlığımızca yayımlanan 2017/3 sayılı "Sokak Hayvanlarının Kısırlaştırılması ile ilgili Ödenek Tahsisi Genelgesi" kapsamında kısırlaştırılarak HAYBİS'e kaydedilen sahipsiz hayvanlar için hayvan başına mali destek sağlanmaktadır.
Bu destek 2024 yılında hayvan başına 300 TL iken 2025 yılında 1.000 TLye çıkarılmıştır.
5199 sayılı Kanun'un 15'inci maddesinde "Her ilde il hayvanları koruma kurulu, valinin başkanlığında, sadece hayvanların korunması ve mevcut sorunlar ile çözümlerine yönelik olmak üzere toplanır." hükmü yer almakta olup kurul kararları doğrultusunda illerdeki sahipli hayvanların kimliklendirilmesi ve kısırlaştırılmasına ilişkin faaliyetler kurul marifetiyle yürütülmektedir.
2199 sayılı Kanun'un Yasaklar başlıklı 14'üncü maddesinin (n) bendinde "Ev hayvanını terk etmek yasaktır." hükmü yer almaktadır. Kanunun bu maddesine aykırı davrananlara idari para cezası verilir. Bu kapsamda, 02.08.2024 tarihinden günümüze kadar ev hayvanlarını terk ettiği tespit edilen 80 kişiye yaklaşık 27 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır.
5199 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesinin (g) bendi kapsamında "Hayvan sevgisi, korunması ve yaşatılması ile ilgili eğitici faaliyetler düzenlemek" il hayvanları koruma kurulunun görevleri arasındadır.
Bakanlığımız tarafından, 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında çıkarılan Ev Hayvanlarının Üretim, Satış, Barınma ve Eğitim Yerleri Hakkında Yönetmelik kapsamında ev hayvanları üretimi ve satışı yapılan işyerleri ruhsatlandırılmaktadır.
Bu yerlerin dışında internet ortamı da dâhil olmak üzere hayvan satışı kanunen yasaklanmıştır. Bu işyerlerinde söz konusu Yönetmelik kapsamında gerekli denetimler yapılmaktadır. Ruhsat almadan ev hayvanı üretimi/satışı yapan veya Yönetmelik'e aykırı olarak faaliyet gösteren işyerlerine, mevzuat hükümleri çerçevesinde yasal işlemler tesis edilmektedir.
Bakanlığımız tarafından hayvancılık işletmelerine yapılan denetim ve kontroller sırasında yetiştiricilere hayvan refahı konusunda da eğitim verilmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği'nin Belediyelerin alacağı tedbirler başlıklı 7'nci maddesinin (d) fıkrasında "Hayvan bakımevinde bulunan hayvanlardan sahiplendirilmeye uygun olanların sahiplendirilmesi için kampanyalar düzenlemek, yerel yönetim ilân panoları ile yerel yönetimin intermet ortamı ve diğer tüm yayın organlarında duyuru yapmak" ifadesi yer almaktadır. Bu çerçevede sahipsiz hayvanların sahiplenmesi ile ilgili iş ve işlemler yerel yönetimler tarafından gerçekleştirilmektedir.
Serbest ya da özel veteriner hekimlik hizmetleri ve ücretleri ile ilgili hususlar "6343 Sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun" kapsamında Türk Veteriner Hekimleri Birliği tarafından belirlenmektedir.
02.08.2024 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7527 sayılı Kanun ile 5199 sayılı Kanun'da düzenleme yapılmıştır. Söz konusu düzenleme 18.11.1999 tarihinde Strazburg'da imzalanan "Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 15.07.2003 tarihinde TBMM'de kabul edilen sözleşme ile 5199 sayılı Kanun uyumlu hale getirilmiştir.
Bununla birlikte, Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği'nin 39'uncu maddesinin birinci fıkrasında "5199 sayılı Kanun hükümleri gereğince Bakanlık bütçesine konan ödenekten bu Yönetmelik kapsamında yapılacak iş ve işlemlere ilişkin desteklemelerden yerel yönetimler ve mahalli idareler birliği yararlanır." ifadesi yer almaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan