Cezaevi idare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 5 Temmuz 2023 tarihinde 7/1512 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 114 gün sonra, 27 Ekim 2023).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Cezaevi idare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1512, 5 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1512-cezaevi-idare-ve-gozlem-kurulu-kararlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f33715a5-c6bb-4b3d-b5ed-0189262aff40
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 114 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından yazılı olarak Anayasa'nın
SORULAR
ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yanıtlanmasını arz ederim.
Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili
Kişi özgürlüğü, özgürlüklerin tümünün hukuki güvencesi olarak kabul edilmekte ve bireye güvence vermektedir. Özgürlükten yoksun bırakılmanın yasaya dayanması gerekir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf devletlerde haklarında ömür boyu hapis cezası verilen hükümlülere, cezalarının bir kısmı infaz edildikten sonra, verilen cezanın gözden geçirilmesi ve şartla salıverilme talebinde bulunma hakkının tanınmasını ve bu hakkı etkili bir şekilde kullanabilecekleri bir mekanizmanın oluşturulmasını öngörmektedir. Bu kapsam, ömür boyu hapis cezası verilen hükümlülerine umut hakkı olarak tanımlanmaktadır. Aksi durum, hükümlünün koşulları oluştuğunda cezasının infazına son verileceği umudunu ortadan kaldırmaktadır. Ancak Türkiye'de hukuksuz yargı kararları sonucunda birçok kişi; verilen cezayı bitirmesine rağmen keyfi bir şekilde infazı yakılarak tahliye edilmemekte, özgürlüğünden yoksun bırakılmakta ve umut hakkı ihlal edilmektedir. Yaşanan bu hak ihlallerine ise aralarında baro görevlisi veya hükümlünün avukatının bulunmadığı ve cezaevi birinci müdürünün başkanlığında, gözlem ve sınıflandırmadan sorumlu ikinci müdür, idare memuru, cezaevi doktoru, psikiyatrist, psikolog, sosyal çalışmacı, öğretmen, infaz ve koruma baş memuru, imam ile teknik personelden oluşan Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları tarafından "iyi halli" olmadığı yönünde verilen hukuksuz kararlar gerekçe gösterilmektedir.
İdare Gözlem Kurulları ile ilgili yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2021 tarihinden bu yana birçok hükümlünün infazı yakılmış, tahliyesi engellenmiştir. İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi Eşbaşkanı Gülseren Yoleri'nin Haziran 2023 tarihinde basına yaptığı açıklamada; "pişmanlık göstermediği, imam ile görüşmediği, iyi halli olmadığı, cezaevi kurallarına uymadığı, suyu veya elektriği tasarruflu kullanmadığı, cezaevinin aktivitelerine katılmadığı, fazla kitap okuduğu, az kitap okuduğu, koğuş aramasında personele yardım etmediği, görüşme esnasında güldüğü, Kürtçe şarkı söylediği, ailesinden birisinin tutuklu olması? gibi gerekçelerle 217 hükümlünün infazının yakıldığı belirtilmiştir.
Herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın hükümlülerin infazları yakılarak tahliyelerinin engellenmesi, ikinci bir cezalandırma yöntemi olarak görülmektedir. Bu uygulama ile yaşanan hak ihlalleri ve mağduriyetlerin bir an önce ortadan kaldırılması elzemdir.
Bu bağlamda;
Verilen cezayı bitirmesine rağmen Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu tarafından verilen kararlar gerekçe gösterilerek infazı yakılan hükümlü sayısı kaçtır?
İnfaz yakmalara gerekçe gösterilen Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları tarafından verilen kararlara ve bu kararların neden olduğu hak ihlallerine dair herhangi bir çalışmanız var mıdır? Var ise kamuoyu ile ne zaman paylaşılacaktır?
1 Ocak 2021'den bu yana verilen infaz yakma kararlarına karşı yapılan başvuru sayısı kaçtır? Hakkında işlem başlatılan karar sayısı kaçtır?
Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları raporlarını oluştururken hükümlülerin hak ve "menfaatlerinin korunması için avukatların veya Baro tarafından yetkilendirilen görevlilerin kurulda yer almasına ilişkin bir çalışmanız olacak mıdır?
İnfaz yakma kararları nedeniyle engellenen tahliyelerin yol açtığı umut hakkının ihlali, kişi hürriyetinin ihlali, hükümlülerin ve ailelerinin yaşadıkları mağduriyetler hakkında Bakanlığınız bir rapor hazırlamış mıdır?
Bakanlığınıza yönelik keyfi infaz yakmalar konusunda toplam kaç soru önergesi yöneltilmiştir? Bu önergelerin kaçına içeriği soruların karşılığı olan cevaplar sunulabilmiştir? Bu cevaplardan kaçı önergenin yöneltildiği tarih baz alınarak süresi içinde sunulabilmiştir?
Hâkim ve savcı adaylarının eğitim aldığı Adalet Akademisi'nin müfredatında umut hakkı ile ilgili bir konu yer almakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1248701 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/1512 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-350-2445/5023 Konu : Yazılı soru önergesi İ 21/10/2023
Sayın Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/1512 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
İ-A) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun;
İ- "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fikrasında, birinci fikra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği! suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı; altıncı fikrasında, açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma sürelerinin bir yılı geçemeyeceği,
2- "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla; açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu. idaresince hükümlü hakkında hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebileceği, üçüncü fikrasının (a) bendinde, sıfir-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlülerin diğer şartları da taşımaları hâlinde birinci fikrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilecekleri, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
5275 sayılı Kanunun 89. maddesinde, 14/04/2020 tarihli' ve 7242 sayılı Ceza ve Mevzuat Genel Müdürlüğü
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yapılan ve yukarıya alınan değişiklikler, 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
B) 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında: Yönetmeliğin; "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 109. maddesinin; birinci fikrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz, yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük. olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra gereğince yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirmeye yönelik psiko-sosyal ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetleri, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikaları, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları, ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Bu kapsamda idare ve gözlem kurulunca verilen kararlara karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilmektedir.
11- 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fikrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Bu çerçevede, istenilen ayrıntıda bilgi bulunmamakla birlikte; infaz hâkimliklerine yapılan başvuru ve şikâyet konusuna ilişkin dosya sayısına ait istatistiklere Bakanlığımız Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün "https://www.adlisicil.adalet.gov.tr" adresli intermet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
MI Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden; Ülkemizdeki tüm ceza infaz kurumlarında iş ve işlemler, başta 5275 sayılı Kanun olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ve insan onuruna saygı ilkesi esas alınarak yürütülmektedir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan