İdare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 27 Kasım 2024 tarihinde 7/19883 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 84 gün sonra, 19 Şubat 2025).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “İdare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19883, 27 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19883-idare-ve-gozlem-kurulu-kararlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/36a678b5-7b18-4b73-8468-019371c6992c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 84 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. kal —
Öznur Bartin
Cezaevlerinde tutuklu ve hükümlülerin tahliye süreçlerinde uygulanan İdare ve Gözlem Kurulu kararları, hukuki ve insani açıdan ciddi tartışmalara neden olmaktadır. Son olarak, Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi'nde 30 yıldır tutuklu bulunan Elif Yaş'ın tahliye süreci, "pişmanlık dayatması" kapsamında değerlendirilen gerekçelerle 6 ay ertelenmiştir. Yaş'a "Bağımsız koğuşa geçmeyi hiç düşünmedin mi?" sorusu yöneltilmiş, verdiği olumsuz yanıt nedeniyle infazı ertelenmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aynı şekilde, geçmişte benzer nedenlerle infazı ertelenen ancak sonrasında tahliye edilen Ali Ekber Sever ve Ergin Çiçekler'in açıklamaları, bu uygulamaların keyfiyete ve siyasi saiklere dayandığına dair iddiaları güçlendirmektedir. Bu tür uygulamalar, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 89. ve 107. maddelerindeki düzenlemeler ile uluslararası insan hakları sözleşmelerine aykırılık taşımaktadır. Özellikle, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 5. ve 6. maddeleri gereği adil yargılanma ve özgürlük hakkının korunması ilkeleri ihlal edilmektedir.
İdare ve gözlem kurullarının kaldırılması gerektiği, bu kurulların zamanla siyasi kararlar aldıran bir mekanizma haline gelmesinden kaynaklanmaktadır. Cezaevlerinde hükümlülerin durumlarının denetlenmesi amacıyla kurulan bu yapılar, çoğu zaman adli ve idari süreçlerin ötesine geçerek, siyasi müdahalelere zemin hazırlayabilmektedir. Bu durum, adaletin ve insan haklarının sağlanmasında ciddi sorunlar yaratmakta ve cezaevlerindeki yönetim süreçlerini demokratik ilkelerden uzaklaştırmaktadır. Dolayısıyla, idare ve gözlem kurullarının kaldırılması, cezaevlerinin yönetimi ve denetimi için daha şeffaf, adil ve tarafsız bir sistemin oluşturulmasına olanak sağlayacak ve siyasi etkilerden uzak bir yaklaşım benimsenmesini mümkün kılacaktır.
İnsan Hakları Derneği'nin (İHD) verilerine göre, son yıllarda bazı mahpusların infazlarının ısrarla yakıldığı ve bu durumun uluslararası insan hakları standartlarına. aykırılık. teşkil ettiği ifade edilmektedir. Elif Yaş ve benzeri durumda bulunan mahpusların. tahliye . süreçlerinde; yaşadığı sorunlar, ceza infaz sisteminde kapsamlı bir reforma ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bakanlığınızın bu süreçlerin şeffaf, adil ve hukuka uygun bir şekilde işletilmesi için hangi' adımları atacağını kamuoyuna açıklaması elzemdir. pe we
"Bu bağlamda;
SORULAR
Elif Yaş örneğinde olduğu gibi, bazı mahpusların tahliye süreçlerinde kullanılan "pişmanlık dayatması" ve "bağımsız koğuş" gerekçeleri hangi hukuki dayanaklara' dayanmaktadır? Bu uygulamaların Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile uyumluluğu nasıl değerlendirilmektedir?
Mahpusların tahliye taleplerinin reddedilmesinde kullanılan kriterlerin, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un ilgili maddelerine uygun olmadığı iddialarına ne yanıt vermektesiniz? Bu durum, Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmiyor mudur?
Ülke genelinde İdare ve Gözlem Kurulları tarafından son yıllarda yılda kaç mahpusun infazı ertelenmiştir? Bu kararlara itiraz eden mahpus sayısı nedir ve bu itirazların kaçı mahkemelerce haklı bulunarak iptal edilmiştir?
Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Birleşmiş Milletler Mahpusların Islahı İçin Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) bağlamında, mahpuslara yönelik infaz erteleme kararlarının uluslararası normlarla uyumu nasıl değerlendirilmektedir?
İdare ve Gözlem Kurulları'nın kararlarının şeffaf ve denetlenebilir olması için bakanlığınızca yapılan çalışmalar nelerdir? Kurul üyelerinin seçimi ve eğitim süreçlerinde uluslararası standartlara uygunluk sağlanmakta mıdır? Söz konusu kurulun kaldırılması amacıyla herhangi bir çalışma yürütülecek midir?
Mahpusların tahliye süreçlerindeki ayrımcı uygulamaların önlenmesi ve iyi hal değerlendirmesinin objektif kriterlere bağlanması için bir reform planınız bulunmakta mıdır? Bu konuda atılacak adımlar nelerdir?
Elif Yaşın'ın infazının ertelenmesine ilişkin kararın iptaline yönelik Bakanlığınız herhangi bir girişimde bulunacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1542881 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/19883 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. e
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1738-203/353 Konu : Yazılı soru önergesi li (2025
Sayın Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/19883 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, başta 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun olmak üzere, ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılmakta olup, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mevzuat hükümleri, tüm ceza infaz kurumlarında, hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanmaktadır.
I1- A) 5275 sayılı Kanunun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 107. maddesinde, "Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri" kenar başlıklı 108. maddesinde ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 17. maddesinde, koşullu salıverilme süreleri ve oranları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
B) 5275 sayılı Kanunun;
I- "Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması" kenar başlıklı 48. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işleminin yapılmayacağı, ancak bu sürenin hakederek salıverme tarihini geçemeyeceği; dördüncü fıkrasında, infaz edildiği tarihten itibaren disiplin cezasının kaldırılmasında ve iyi hâlin kazanılmasında verilen disiplin cezasının niteliğine göre fıkrada belirlenmiş sürelerin (onbeş gün ilâ bir yıl) esas alınacağı ve bu süreler sonunda yeni bir disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşuluyla bu cezaların kaldırılacağı,
2- "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89. maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat
YYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Z6YXİCC - gBtW4nJ - JIUvFjF - 1fmWAU- ilcerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı; altıncı fıkrasında, açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma sürelerinin bir yılı geçemeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
5275 sayılı Kanunun 89. maddesinde, 14/04/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yapılan ve yukarıya alınan değişiklikler, 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
C) 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin;
I- "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 109. maddesinin; birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafindan iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra gereğince yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirmeye yönelik psiko-sosyal ve eğitim-öğretim programları ile spor ve Sosyal faaliyetleri, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikaları, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı,
2- "Disiplin eylemi nedeniyle iyi hâl kararı verilmesine engel hâller ve şikâyet" kenar başlıklı 110. maddesinin birinci fıkrasında, gözlem değerlendirme raporu veya gelişim değerlendirme raporunda yazılı olup da henüz kaldırılmamış disiplin cezası bulunan hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilemeyeceği, hükümlünün iyi hâline ilişkin değerlendirmenin, ancak daha önceden verilmiş olup da disiplin cezası infaz edilmiş ve bu cezası kaldırılmış olanlar hakkında yapılabileceği; ikinci fıkrasında, disiplin cezasını gerektiren bir eylemi işlemiş olmasına rağmen, koşullu salıverilme tarihinde bu eyleminden dolayı disiplin soruşturması henüz sonuçlandırılmayan hükümlüler hakkında iyi hâl kararının verilip verilmemesinin idare ve gözlem kurulunca takdir edileceği; üçüncü fıkrasında, idare ve gözlem kurulunca, hükümlü hakkında, süre belgesindeki muhtemel koşullu salıverilme tarihi de dikkate alınarak iyi hâle ilişkin olarak bir karar verileceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Bu kapsamda idare ve gözlem kurulunca verilen kararlara karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilmektedir.
Mevzuat Genel Müdürlüğü
HI- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.
IV- Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 23/12/2024 tarihli cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen ve Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan hükümlünün iyi halli olmadığına ilişkin Kurum İdare ve Gözlem Kurulunca verilen 01/11/2024 tarihli kararın infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin denetiminden geçerek kesinleştiği,
B) Kurumdaki tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, C) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Z6YXİCC - gBtwânJ - jluvFjF - 1fmWNAU- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan