İdare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 13 Aralık 2024 tarihinde 7/20326 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 144 gün sonra, 6 Mayıs 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “İdare ve gözlem kurulu kararlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20326, 13 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20326-idare-ve-gozlem-kurulu-kararlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3111ec95-ae60-4cc1-a00f-0193c52202f7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 144 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz Tunç tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Cİ
Av. Dr. Sezgin | UANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Türkiye'de 2000'li yılların başında cezaevlerinde oluşturulan idare ve gözlem kurulları, tutuklu ve hükümlülerin cezaevi yaşamlarına, koşullarına ilişkin karar yetkisine sahipti. 2021 yılında yürürlüğe giren infaz yönetmeliğiyle birlikte siyasi suçlardan hüküm giymiş mahpusların bir senelik denetimli serbestlik ve yanı sıra dörtte üç infazdan kaynaklanan koşullu salıverilme hakları, kurulların kararına bağlandı.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yeni düzenlemeyle siyasi davalardan hüküm giyen yurttaşlarımız için savcılar başkanlığında toplanan kurullar, o denetimli serbestlik ve şartlı salıverilme haklarını, pişmanlık beyanlarına göre düzenlemeye başladı. Denetimli serbestlik veya şartlı serbest kalma tarihleri yaklaşan hükümlüler, cezaevlerinin kurulları tarafından çağrılıyor ve kendilerinden suçlarindan dolayı pişman olduklarını ifade etmeleri veya bunu kabul eden bir belgeyi imzalamaları isteniyor; aksi durumda hükümlüler denetimli serbestlik ve şartlı salıverilme haklarından mahrum kalıyorlar.
2021 yılından sonra bu düzenlemeyle beraber birçok hükümlünün mahkeme kararına rağmen şartlı salıverilme ve denetimli serbestlik haklarını kullanamadıklarına dair haberler kamuoyuna yansımaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Şimdiye kadar Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu'nun olumsuz raporlar nedeniyle kaç tutuklu ve hükümlünün tahliye edilmemiştir?
Cezaevlerinde denetimli serbestlik veya şartlı salıverilme tarihi geldiği halde hala cezaevinde olan kaç yurttaşımız vardır?
Denetimli serbestlik veya şartlı salıverilme tarihi gelen hükümlülerin "iyi hal" kararını veren kurul kimlerden oluşmaktadır?
Denetimli serbestlik veya şartlı salıverilme konularında olumsuz raporlama yapılırken hangi kriterler gözetilmiştir?
Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu'nun yetki alanı sadece iyi hal değerlendirmesi olmasına rağmen şartlı salıvermeye ilişkin verdiği kararlar Hakimlikler ve Mahkemeler tarafından incelenmekte midir?
Hükümlülerin şartlı salıverilme veya denetimli serbestlikten faydalanma zamanları geldiğinde bahse konu kurullar tarafından çağrılıp hüküm giydikleri suça dair pişman olduklarını beyan etmeleri veya bu yönde belge imzalamaları gerektiği aksi takdirde salıverilmedikleri iddiaları doğru mudur?
Hükümlülerin şartlı salıverilme veya denetimli serbestlikten faydalanmaları insan hakları bakımından önemlidir; dolayısıyla Cezaevi İdare ve Gözlem Kurullarının bu hakkı pişman olduklarını beyan etmelerine bağlamalarının yarattığı hak ihlallerinin giderilmesi için Bakanlık tarafından ne gibi çalışmalar yapılacaktır?
Binlerce hükümlü yurttaşımız şartlı salıverilme veya denetimli serbestlik hakkından faydalanamadığı için mağduriyet yaşamaktadır; bu mağduriyetlerin telafi edilmesi ve ortadan kaldırılması için ne gibi düzenlemeler yapılacaktır? Bu düzenlemeler kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1550133 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Dr. M. Sezgin Tanrıkulu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/20326 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. ye
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden HVSXRI6 - VAf$#CnW - paPh3gp - EFLİ1U- ie erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1803-88/162 Konu : Yazılı soru önergesi 06/ 05 /2025
Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/20326 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- A) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 107. maddesinde, "Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri" kenar başlıklı 108. maddesinde ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 17. maddesinde, koşullu salıverilme süreleri ve oranları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
B) 5275 sayılı Kanunun;
1. "Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması" kenar başlıklı 48. maddesinin üçüncü fikrasının (b) bendinde, disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işleminin yapılmayacağı, ancak bu sürenin hakederek salıverme tarihini geçemeyeceği; dördüncü fikrasında, infaz edildiği tarihten itibaren disiplin cezasının kaldırılmasında ve iyi hâlin kazanılmasında verilen disiplin cezasının niteliğine göre fıkrada belirlenmiş sürelerin (onbeş gün ilâ bir yıl) esas alınacağı ve bu süreler sonunda yeni bir disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşuluyla bu cezaların kaldırılacağı,
2. "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89. maddesinin birinci fikrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fikrasında, birinci fıkra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile Spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı; üçüncü fıkrasında, toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlarla terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden BI8pvhJ - Z8hB1td - taCuCe7 - Hxo300- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü suçlarından mahkum olanlar hakkında yapılacak açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet başsavcısı veya Cumhuriyet başsavcısının belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısının başkanlık edeceği, ayrıca, idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet başsavcısı tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesiyle Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından belirlenen birer uzman kişinin katılacağı; altıncı fıkrasında, açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma sürelerinin bir yılı geçemeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
5275 sayılı Kanunun 89. maddesinde, 14/04/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yapılan ve yukarıya alınan değişiklikler, 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
C) 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin;
1. "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 109. maddesinin; birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra gereğince yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirmeye yönelik psiko-sosyal ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetleri, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikaları, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı,
2. "Disiplin eylemi nedeniyle iyi hâl kararı verilmesine engel hâller ve şikâyet" kenar başlıklı 110. maddesinin birinci fıkrasında, gözlem değerlendirme raporu veya gelişim değerlendirme raporunda yazılı olup da henüz kaldırılmamış disiplin cezası bulunan hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilemeyeceği, hükümlünün iyi hâline ilişkin değerlendirmenin, ancak daha önceden verilmiş olup da disiplin cezası infaz edilmiş ve bu cezası kaldırılmış olanlar hakkında yapılabileceği; ikinci fıkrasında, disiplin cezasını gerektiren bir eylemi işlemiş olmasına rağmen, koşullu salıverilme tarihinde bu eyleminden dolayı disiplin soruşturması henüz sonuçlandırılmayan hükümlüler hakkında iyi hâl kararının verilip verilmemesinin idare ve gözlem kurulunca takdir edileceği; üçüncü fıkrasında, idare ve gözlem kurulunca, hükümlü hakkında, süre belgesindeki muhtemel koşullu salıverilme tarihi de dikkate alınarak iyi hâle ilişkin olarak bir karar verileceği,
Hükümlerine yer verildiği malâmlarıdır.
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Bu kapsamda idare ve gözlem kurulunca verilen kararlara karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilmektedir.
I1- Soru önergesinde istenilen ayrıntıda bilgi sunulamamakla birlikte, Ülkemizdeki ceza infaz kurumlarında barındırılan tutuklu ve hükümlülerin, kurum statülerine ve cinsiyetlerine göre dağılımlarına ilişkin istatistiğe Bakanlığımız Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün "https://www.cte.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
MI- Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden; Ülkemizdeki tüm ceza infaz kurumlarında iş ve işlemler, başta 5275 sayılı Kanun olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ve insan onuruna saygı ilkesi esas alınarak yürütülmektedir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden B I8pvh J - Z8hBitd - taCulg7 - Hxo300- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan