Çeşitli bitkisel ürünlerin sağlığa etkilerine ilişkin

Ülkemizde üretimi yapılmak istenen veya ithal edilmek istenen gıda amaçlı olarak kullanılacak bitkiler, Bakanlığımız tarafından gerek kullanılan kısımları ve gerekse kullanım amaçları dikkate alınarak güvenilirlik değerlendirmesine tabi tutulmaktadır. Takviye edici gıdalar ve bitki çayları da dahil olmak üzere tüm gıdaların bileşiminde yer alabilen bitkiler/bitki kısımları veya bunlardan elde edilen bitkisel preparatların (ekstre, uçucu yağ vb.) kullanılıp kullanılamayacağı yapılan güvenilirlik değerlendirmesinin ardından "Bitki Listesi" ve "Zehirli ve Zararlı Oldukları İçin Gıda Amaçlı Kullanımlarda Yasaklanması Gereken Bitkiler Listesi" kapsamında düzenlenmektedir. Bitki Listesinde pozitif (P) olarak yer alan bitkilerin/bitki kısımlarının gıda olarak kullanımına izin verilirken, negatif (N) olanların gıda olarak kullanımına izin verilmemektedir. Pozitif olarak değerlendirilen bazı bitkiler için ilave kullanım kısıtlamaları veya koşullarının belirlendiği durumlar da olabilmektedir. Bu bilgilerin etikette yer alması zorunludur. Bitki listesinde yer alan bitkilerin kullanım durumunda yeni bilimsel veriler ışığında ve ilgili bilimsel komisyonun görüşü doğrultusunda güncelleme yapılabilmektedir. Takviye edici gıdaların birleşiminde yer alan maddeler ile bunların güvenliği ve etkinliği Takviye Edici Gıda Komisyonu tarafından değerlendirilmekte ve sonuçları "Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi" adı altında Bakanlığımız internet sitesinde yayımlanmaktadır.

Listede değerlendirme sonucu uygun bulunan, 4-10 ve 1l yaş üstü yetişkinler için kullanılabilecek etken maddeler, limitleri ve gerekli görülen etiket uyarıları ile kullanımı yasaklanan etken maddeler yer almaktadır. Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliğinde yer alan etiket bilgileri zorunlu olup Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketici Bilgilendirme Yönetmeliği"nde yer alan etiketleme kurallarına uymak zorunludur.

Bahsi geçen zerdeçal kullanılan kısmı rizom ve kök olarak, yeşil çay kullanılan kısmı yaprak olarak, garsiniya kullanılan kısmı meyve, kabuk, yaprak ve ekstresi olarak yer almakta olup kratom bitkisi narkotik etkileri olması nedeniyle Bakanlığımız bitki listesinde yer almamaktadır.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na göre insan sağlığı için tehlike oluşturan ve tüketime uygun olmayan gıda; güvenilir olmayan gıda olarak kabul edilmekte ve güvenilir olmayan gıdanın piyasaya arzına izin verilmemektedir.

Tüm gıda ürünlerinde olduğu gibi bitkisel ürünler ve takviye edici gıdalarda da "gıda güvenilirliğinin sağlanması" hususu Bakanlığımızın sorumluluğunda olup 5996 sayılı Kanun çerçevesinde Bakanlığımıza bağlı il müdürlükleri ve illere bağlı yetkilendirilmiş ilçe müdürlüklerince risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin denetimler gerçekleştirmekte, yıllık denetim ve numune programlarının yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, inceleme, izlenebilirliğin sağlanması, izleme, gözetim ve tetkik amaçları ile CİMER ve ALO GIDA 174 kapsamında şikayet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak piyasa denetimleri yürütülmekte ve yine Bakanlığımıza bağlı akredite olmuş kamu laboratuvarlarımızca gerekli analizler yapılmaktadır.

Ayrıca, 7151 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükminde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 31'inci maddesinde; "Gıda ve takviye edici gıdaların etiketinde, tanıtımında veya reklamında sağlık beyanı kullanılabilmesine Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunca izin verilir" hükmü gereği etiketinde, tanıtımında veya reklamında "sağlık alanında çözüm" olarak sunumlar yer alan gıdalarla ilgili gerekli değerlendirmenin ve işlemlerin yapılması amacıyla Sağlık Bakanlığı'na bildirimde bulunulmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan