MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 7 Ağustos 2024 tarihinde 7/15477 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 97 gün sonra, 12 Kasım 2024).
Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15477, 7 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15477-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-gerceklesen-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cc59823a-9c5d-4593-b797-019131ca32a2
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 97 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 78 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98 inci ve İçtüzüğün 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ve talep ederim.
Olu
Meral DANIŞ BEŞTAŞ Erzurum Milletvekili durumun bir gerekçesi de MESEM adıyla bilinen yöntem olup çocuklar güvencesiz koşullarda çalıştırılmaktadır. Son 11 yılda 695"ten daha fazla çocuğun işyerlerinde yaşamını
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'de çok sayıda çocuğun çeşitli vesilelerle eğitim alanı dışına itildiği bilinmektedir. Bu yitirmiş olduğu kayıtlara geçmiştir.
Son yıllarda çok sayıda iş cinayeti meydana gelmesi üzerine Bakanlığınızca, 81 ilin valiliğine gönderilen 2024/36 sayılı genelge ile, okullarda ve işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin artırılması, işyerlerinin beceri eğitimi için öğrenciye uygun olup olmadığının tespiti ile gerekli kriterleri taşımayan işyerlerine öğrenci gönderilmemesi yönündeki talimatın yeterli olmadığı son haftalarda yaşanan iş cinayetleri ile netlik kazanmıştır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin verilerine göre, 2024 yılının ilk yedi ayında en az 42 çocuk işçi hayatını kaybederken, 9 çocuk iş cinayeti MESEM programı kapsamında gerçekleşmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Mesleki Eğitim Merkezleri'nin kurulduğu 2016 yılından itibaren bugüne değin toplam kaç iş kazası yaşanmıştır?
2016 yılından itibaren meydana gelen iş kazalarında kaç öğrenci yaralanmıştır? Meydana gelen yaralanmalarda kaç çocuk iş göremez hale gelmiştir? İş göremezlik oranları ne şekildedir? Yaşa ve cinsiyete göre oranlar ne şekildedir?
2016 yılından itibaren meydana gelen iş kazalarında kaç öğrenci yaşamını yitirmiştir? Yıllara, yaşa ve cinsiyete göre oranlar ne şekildedir?
ASİT
En çok iş kazası hangi iş kollarında gerçekleşmiştir?
Kazaların meydana geldiği işyerlerinde gerekli denetimler yapılmış mıdır? Eksiklikler tespit edilmiş midir?
Kaç işyeri hakkında soruşturma başlatılmış, kaç işyeri için idari ve cezai yaptırım uygulanmıştır?
İşveren sorumluluğu kapsamında, kaç işveren hakkında dava açılmış; kaç işveren hangi cezalara mahkum edilmiş, kaç işveren beraat etmiştir?
Çırak öğrencilerin ahilik kültüründen gelen usta çırak ilişkisiyle mesleklerini işbaşında öğrenmeleri amacı kapsamında öğrencilerin mesleklerini "iyi öğrendikleri" yönünde bir tespit yapılmış mıdır?
2016 yılından itibaren MESEM kapsamında çalışan kaç çocuk meslek sahibi olabilmiştir?
Çocuklarin ağır işlerde ve güvencesiz koşullarda çalıştırılıyor olmaları çocuk hakları bağlamında uygun bir yöntem midir?
Çocukların ucuz işgücü için bu yöntemle istihdam edilmeleri çocukların gelişimi için uygun mudur?
MESEM, çocukların eğitim süreçlerinin dışında tutulmalarına neden olmuyor mu?
Çocukların MESEM adı altında ucuz işgücüne konu edilmeleri aynı zamanda onların sağlık ve yaşam haklarının da ihlali olduğundan, bu yönteme son verilmesi ve çocukları örgün eğitim sistemine dahil edilmesi adına bir çalışma yürütülecek midir?
Bakanlığınız tarafından 81 il valiliğine gönderilen genelgeden sonra kaç çocuk işçi yaşamını yitirmiş; kaç çocuk yaralanmıştır?
Gönderilen genelge sonrasında kaç işyerinin çocukların eğitim görmesi için uygun olmadığı tespit edilmiştir? Çalışma koşulları uygun olmadığı halde kaç öğrenci gönderilmiştir? Gerekli denetimler neden yapılmamıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Bakanlığımıza İlgi (a-b)"de kayıtlı yazıyla iletilen Kars Milletvekili İnan Akgün ALP'in 7115323, 7/15327 ve 7/15328, Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/15324 ve 15325, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/15477, Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/15479 ile Isparta Milletvekili Hikmet Yalım HALICI'nın 7/15481 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek"te sunulmuştur.
TC Jisua
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi Programı (MESEM), kökleri Anadolu da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir. Mesleki Eğitim Merkezi Programı iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamında olup öğrencilerin haftalık ders çizelgeleri doğrultusunda okula ve beceri eğitimi aldıkları iş yerine devamları zorunludur. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dahilinde almaktadırlar, Mesleki Eğitim Merkezi Programı'nın işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. İşletmelerde yapılan söz konusu beceri eğitimleri mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Nitekim Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi Programı kapsamında 2023 yılından 2024 yılı Kasım ayına kadar geçen sürede 26 hafif yaralanmalı, 5 ölümlü olmak üzere toplam 31 kaza meydana gelmiştir.
İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği hususlarındaki sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte ilgili diğer mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olup bu kapsamdaki denetim ve cezai işlemler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkisi dahilindedir. Ancak Bakanlığımızca, 02.02.2024 tarihli ve 95718711 sayılı 2024/36 No'lu Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği Genelgesi, 81 il valiliğine ve ilgili bakanlıklara gönderilmiştir. Bu Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. Bu doğrultuda Bakanlığımız taşra birimlerince oluşturulan komisyonlarca 144.382 işletme ziyaret edilmiş 25.392 işletmenin gerekli şartları sağlamadığı değerlendirilerek bu işletmelerdeki öğrencilerin beceri eğitimi sözleşmesi feshedilmiş, öğrenciler yeni işletmelere yönlendirilmiştir.
İş kazaları ile ilgili olarak Bakanlığımızın işletmeler üzerinde idari veya cezai yaptırım yetkisi bulunmamakta olup bu hususta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilidir.