MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Nermin Yıldırım Kara (CHP), 19 Ağustos 2024 tarihinde 7/15479 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 85 gün sonra, 12 Kasım 2024).
Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15479, 19 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15479-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-gerceklesen-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9a71ebc2-eb6b-4af9-b2f1-01916ea6b38a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 85 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 78 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Nermin YILDIRIM KARA Hatay Milletvekili
6764 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle, çıraklık eğitimi örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınmış ve Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM), Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü'ne bağlanmıştır. Bu kanun, ayrıca, mesleki ve teknik ortaöğretimde staj yapan veya alan eğitimi alan öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sigortalanmalarını sağlamış ve sigorta primlerinin İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanmasını düzenlemiştir. 2021'de yürürlüğe giren 7346 sayılı kanun ile MESEM kapsamında staj yapan öğrencilere asgari ücretin belirli bir yüzdesinin ödenmesi zorunlu hale getirilmiştir. Bu düzenlemeler sonucunda, özellikle 2021 değişikliği ile stajyer ve kursiyer sayısında büyük bir artış yaşanmış ve mesleki eğitim merkezlerine olan talep ciddi şekilde artmıştır. Dönemin Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, bu artışı yüzde 784 olarak belirtmiş ve öğrenci sayısının 160 binden milyon 405 bine çıktığını açıklamıştır. Bu değişiklikler, yoksulluk nedeniyle okullarını bırakıp MESEM kapsamında çalışmaya başlayan öğrenci sayısında da önemli bir artışa neden olmuştur. Son 10 yılda 695 çocuk işçinin hayatını kaybetmesi, sendikaların son bir yıl içinde MESEM kapsamında çalışırken yaşamını yitiren 11 çocuk işçiye dair raporları, MESEM'in çocuklarımız için sağlıklı ve güvenli bir iş ortamı sağlamadığı sonucuna ulaşılmasına neden olmaktadır.
Buna istinaden;
SORULAR
09.12.2016 tarihinden itibaren Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında zorunlu hale getirilen örgün eğitim sürecinde meydana gelen iş kazası sayısı nedir?
Bu iş kazaları sonucunda hayatını kaybeden öğrenci sayısı kaçtır? Yaralanan öğrenci sayısı ne kadardır?
İş kazaları sonucunda engelli duruma düşen öğrenci sayısı nedir ve bu öğrencilere hangi haklar tanınmaktadır?
MESEM kapsamında çalışan çocukların hayatını kaybetmeleri ile ilgili olarak iş yerlerinde ihmal tespit edilmiş midir ve bu doğrultuda soruşturmalar başlatılmış mıdır?
MESEM'ler ne sıklıkla ve hangi yöntemlerle denetlenmektedir? Standartları karşılamayan işletmelerde çalıştırılan çocuklar için hangi önlemler alınmaktadır? Denetimleri geçemeyen iş yerlerine uygulanan prosedür nedir?
İş kazalarını önlemek için hayata geçirilen iş güvenliği tedbirleri var mıdır? Bunlar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Bakanlığımıza İlgi (a-b)'de kayıtlı yazıyla iletilen Kars Milletvekili İnan Akgün ALP'in 7115323, 7/15327 ve 7/15328, Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/15324 ve 15325, Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/15477, Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/15479 ile Isparta Milletvekili Hikmet Yalım HALICInın 7/15481 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim.
TC ?l1Sua$ GK 12.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi Programı (MESEM), kökleri Anadolu da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir. Mesleki Eğitim Merkezi Programı iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamında olup öğrencilerin haftalık ders çizelgeleri doğrultusunda okula ve beceri eğitimi aldıkları iş yerine devamları zorunludur. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler,.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dahilinde almaktadırlar, Mesleki Eğitim Merkezi Programı'nın işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. İşletmelerde yapılan söz konusu beceri eğitimleri mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Nitekim Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi Programı kapsamında 2023 yılından 2024 yılı Kasım ayına kadar geçen sürede 26 hafif yaralanmalı, 5 ölümlü olmak üzere toplam 31 kaza meydana gelmiştir.
İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği hususlarındaki sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte ilgili diğer mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olup bu kapsamdaki denetim ve cezai işlemler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkisi dahilindedir. Ancak Bakanlığımızca, 02.02.2024 tarihli ve 95718711 sayılı 2024/36 No'lu Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği Genelgesi, 81 il valiliğine ve ilgili bakanlıklara gönderilmiştir. Bu Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. Bu doğrultuda Bakanlığımız taşra birimlerince oluşturulan komisyonlarca 144,382 işletme ziyaret edilmiş 25.392 işletmenin gerekli şartları sağlamadığı değerlendirilerek bu işletmelerdeki öğrencilerin beceri eğitimi sözleşmesi feshedilmiş, öğrenciler yeni işletmelere yönlendirilmiştir.
İş kazaları ile ilgili olarak Bakanlığımızın işletmeler üzerinde idari veya cezai yaptırım yetkisi bulunmamakta olup bu hususta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilidir.