Yurt dışına gönderilen bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadığı mağduriyetlere ilişkin
Kaynak göster
Ümit Dikbayır (İYİ Parti), 9 Eylül 2024 tarihinde 7/16069 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 51 gün sonra, 30 Ekim 2024).
Ümit Dikbayır (İYİ Parti, Sakarya). “Yurt dışına gönderilen bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadığı mağduriyetlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/16069, 9 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-16069-yurt-disina-gonderilen-bursiyerlerin-doviz-kuru-nedeniyle-yasadigi-magduriyetlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/31c3de7b-176b-4bf0-956d-0191dac6b31c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 51 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakan Sayın Yusuf TEKİN tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim
Ümit DİKBAYIR Sakarya Milletvekili
1416 sayılı Kanun kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü (YYEGM) tarafından yurtdışına gönderilen bursiyerlerin, döviz üzerinden borçlandırılmaları ile ilgili yaşanan mağduriyetler ile ilgili çok sayında şikâyet bulunmaktadır. 1416 sayılı Kanun kapsamında yurtdışında öğrenim gören bursiyerlerin döviz üzerinden borçlandırılması, yüksek döviz kuru dalgalanmaları nedeniyle ciddi mali zorluklar yaşamalarına sebep olmaktadır.
Bu durum, birçok bursiyerin ödeme güçlükleri yaşamasına ve hatta icralık olmasına sebep olmuş, aile hayatlarını bile olumsuz yönde etkilemiştir. Bu sorunlar, bursiyerlerin eğitim hayatlarını sürdürebilmelerini zorlaştırmakta ve psikolojik olarak da büyük bir baskı oluşturmaktadır.
Buna göre;
SORULAR
Döviz kuru değişikliklerine bağlı olarak bursiyerlerin üzerindeki mali yükün nasıl dengelenmesi gerektiği konusunda bir değerlendirme yapılmış mıdır? Bu konuda: bir politika değişikliği planlanmakta mıdır?
Bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadıkları mağduriyetlerin azaltılması için ek finansal destek veya yardım programları oluşturulması düşünülmekte midir? Eğer öyleyse, bu programların kapsamı ve uygulanma yöntemleri hakkında bilgi verebilir misiniz?
Yurtdışında öğrenim gören bursiyerlere yönelik döviz kuruna bağlı borçlandırma, özellikle döviz kuru dalgalanmalarının etkilerini daha iyi anlayabilmeleri için açık ve bilgilendirici rehberlik hizmetleri veya seminerler yapılması planlanmakta mıdır?
Bursiyerlerin döviz üzerinden borçlandırılmalarına ilişkin yaşadıkları sorunların çözümü için bir itiraz süreci veya destek mekanizması mevcut mudur? Bu mekanizmanın etkinliği nasıl artırılabilir?
-Benzer mağduriyetlerin gelecekte yaşanmaması için Bakanlık tarafından alınacak önlemler nelerdir? Uzun vadede döviz kuru dalgalanmalarına karşı bursiyerleri koruyacak stratejiler geliştirilmiş midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
c) 20/08/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1479071 sayılı yazınız.
ç) 30/08/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1485265 sayılı yazınız. d)06/09/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1490935 sayılı yazınız.
e) 13/09/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1492243 sayılı yazınız.
f) 17/09/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1494857 sayılı yazınız.
HIyo9 Gc6
Muya3z EE
H15181 94127 H1S628 4 İZ Ms8s6 6K1Z H1s&bo 8L12 7115375 ©C12 H16069 6K 17-
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)'de kayıtlı yazıyla iletilen Hatay Milletvekili Adnan Şefik ÇİRKİN'in 7/14019, İzmir Milletvekili Yüksel TAŞKIN'ın 7/14403, Balıkesir Milletvekili Turhan ÇÖMEZ'in 7/15181, İzmir Milletvekili Mustafa BİLİCİ'nin 7/15628, Bursa Milletvekili Selçuk TÜRKOĞLU"'nun 7/15856, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA"'nın 7115860, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/15975 ve Sakarya Milletvekili Ümit DİKBAYIR"ın 7/16069 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Strateji Geliştirme Başkanlığı GK 12.
SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla Bakanlığımız tarafından her yıl yurt dışına resmi © burslu statüde öğrenci gönderilmektedir. Bu kapsamda yurt dışına gönderilecek öğrenciler, ilgili mevzuat gereğince ve kendi özgür iradeleri ile imzaladıkları taahhütname hükümleri uyarınca öğrenim görmekte; mevzuat ve taahhütname hükümlerine uymak zorundadırlar. Yurt dışına gönderilen öğrencilerin, öğrenimlerini başarıyla tamamlayarak yurda dönüp adına öğrenim gördükleri kurumlara katkı sunmaları beklenmektedir. Bakanlığımız, öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları için öğrenim süreçleri boyunca gerekli desteği vermekte ve kolaylıkları sağlamaktadır. Ancak, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik"in "Tazminat" başlıklı 38'inci maddesinin 1. fıkrası hükümleri uyarınca; öğrencilerden öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanlar, öğrenimlerinden vazgeçenler, öğrenimlerini tamamladıktan sonra iki ay içinde görev talep etmeyenler, atandığı ya da durumuna uygun teklif edilen göreve yasal süresi içinde başlamayanlar, yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümlerine uymayanlar, mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden istifa edenler veya devlet memurluğundan ihraç edilenler, mevzuata aykırı hareketlerden dolayı öğrencilikle ilişiği kesilenler hakkında tazminat takibatına geçilmektedir.
Kamu kaynakları kullanılarak yurt dışına gönderilen burslu öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla ve gönderiliş amaçlarına uygun olarak tamamladıktan sonra yurda dönüp ülkemize hizmet etmeleri esastır. Aksi durumlar için uygulanacak usul ve esaslar ise kanun koyucu tarafından belirlenmiş olup kamu zararına mahal verilmemesi ve Hazine alacağının korunması için taahhütlerini ihlal eden öğrencilere yönelik ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen süreçlerin başlatılması yasal zorunluluktur.
1416 sayılı Kanun'un "Öğrenim durumunun izlenmesi" başlıklı 19'uncu maddesi ile 657 sayılı Kanunun "Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili" başlıklı ek 34 üncü maddesi gereğince, tazminatlı duruma düşen öğrenciler, kendileri için döviz olarak yapılmış olan her türlü masrafı aynı döviz cins ve miktarı üzerinden ödemekle yükümlüdür. Döviz borcu, ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası ile ödenir. Ayrıca borç azami 5 yıla kadar da taksitlendirilebilmektedir.
Bakanlığımızın bu konudaki çalışmaları, tazminatlı durumda olan öğrenciler mağdur edilmeden ve öğrencilerin hakları korunarak mevzuat hükümleri oçerçevesinde sürdürülmektedir. Tazminatlı duruma düşen öğrencilerin mağduriyetlerini gidermek ve ödemelerinde kolaylık sağlamak üzere öğrenciler lehine çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Tazminatlı durumda olan öğrencilerin faiz borçlarının affedilmesi ve borçlarının yapılandırılarak ödemelerinde kolaylık sağlanması amacıyla 2006, 2011, 2014, 2021 ve 2023 yıllarında olmak üzere 5 kez yasal düzenleme yapılmıştır. Öte yandan 1416 sayılı Kanun'un "Öğrenim durumunun izlenmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasında 2016 yılında yapılan değişikle "Yurt dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bu kişilerden tahsil masrafi istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz. " hükmü eklenmiş olup hastalık hallerinde olası mağduriyetlerin yaşanmaması için gerekli kolaylık sağlanmıştır. Ayrıca, 2021 yılında 1416 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle faiz hesabının başlangıç tarihinde sarf tarihinin esas alınmasından vazgeçilerek öğrencilerin lehine olacak şekilde taahhüdün ihlal ettiği tarihin faiz başlangıç tarihi olarak esas alınması uygulamasına geçilmiştir. Bunun yanında, Covid-19 salgını sırasında tazminatlı durumda olan öğrencilerin mağdur olmamaları için salgın boyunca ödeme planları ve ödemeleri ertelenmiştir.
Dolayısıyla, soru önergesine konu olan hususlarda herhangi bir hak kaybı ve mağduriyet söz konusu değildir.