Yurt dışına gönderilen bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadığı mağduriyete ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Dindar (DEM Parti), 28 Temmuz 2026 tarihinde 7/47113 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 37 gün sonra, 3 Eylül 2026).
Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Yurt dışına gönderilen bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadığı mağduriyete ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47113, 28 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47113-yurt-disina-gonderilen-bursiyerlerin-doviz-kuru-nedeniyle-yasadigi-magduriyete-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/727b4570-4ee2-4954-a0c1-019fa8cbba77
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 37 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98' inci ve TBMM İçtüzüğünün 96' ncı ve 99' uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
1416 sayılı "Yabancı Memleketlere Gönderilecek Öğrenciler Hakkında Kanun" ve 32624 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yurt dışında lisansüstü eğitim almak üzere gönderilen YLSY bursiyerleri, Türkiye'nin nitelikli insan kaynağını geliştirmek amacıyla yürütülen önemli bir kamu politikası kapsamında eğitim görmektedir. Ancak çeşitli nedenlerle tazminat sürecine giren bursiyerlerin borçlarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 34. maddesi çerçevesinde yapılandırılması, son yıllarda yaşanan olağanüstü kur artışları nedeniyle ciddi mağduriyetlere yol açmaktadır. Özellikle döviz cinsinden yapılan harcamaların güncel kur üzerinden yeniden hesaplanması ve bu tutarlara faiz uygulanması, borç miktarlarının katlanmasına neden olmakta; kursiyerler, kefilleri ve aileleri açısından ödenmesi fiilen mümkün olmayan yükümlülükler ortaya çıkarmaktadır.
YLSY programının amacı, yetişmiş insan gücünün ülkeye kazandırılması iken, mevcut uygulama binlerce vatandaşı uzun yıllar sürecek borç ve dava süreçleriyle karşı karşıya bırakmaktadır. Ortalama yedi yıllık eğitim sürecine karşılık yalnızca dört yıllık ödeme süresi tanınması da borçların sürdürülebilir biçimde ödenmesini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle borçların tahakkuk tarihindeki kur üzerinden hesaplanması, faiz uygulamasının kaldırılması ve ödeme sürelerinin yeniden düzenlenmesi yönündeki taleplerin değerlendirilmesi, hukuki güvenlik, hakkaniyet ve ölçülülük ilkeleri bakımından önem taşımaktadır. Bu bağlamda;
SORULAR
2010-2025 Yılları arasında kaç kişi 1416 sayılı kanun kapsamında burslardan yararlanmıştır? Yararlanıcıların cinsiyet ve branş dağılımı nedir? 2) 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen bursiyerlerden bugüne kadar kaç kişi tazminat sürecine girmiştir? Hâlihazırda borç takibi devam eden dosya sayısı kaçtır?
Tazminat sürecinde bulunan bursiyerlerin toplam borç tutarı ne kadardır? Bu tutarın ne kadarı ana para ne kadarı kur farkı ve ne kadarı faiz kaynaklıdır? 4) Son on yıl içerisinde YLSY bursiyerlerinden tahsil edilmesi gereken borçların hesaplanmasında kullanılan döviz kuru yönteminde herhangi bir değişiklik yapılmış mıdır? Yapılmışsa gerekçeleri nelerdir?
Bakanlığınız, borçların tahakkuk tarihindeki döviz kuru yerine güncel döviz kuru üzerinden hesaplanmasının bursiyerler üzerindeki mali etkisine ilişkin herhangi bir etki analizi veya çalışma yapmış mıdır?
Ortalama eğitim süresi yaklaşık yedi yıl olan YLSY bursiyerlerine borçlarını ödemeleri için dört yıl süre tanınmasının gerekçesi nedir? Bu sürenin uzatılmasına yönelik bir çalışma yürütülmekte midir?
Son beş yıl içerisinde YLSY kaynaklı borçlar nedeniyle kaç bursiyer, kefil veya aile terdi hakkında icra takibi başlatılmıştır? Bu süreçlerde açılan dava sayısı kaçtır? 8) YLSY bursiyerlerinin borçlarının faizsiz olarak yapılandırılması veya kur farkından kaynaklanan olağanüstü artışların sınırlandırılmasına yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü herhangi bir yasal veya idari çalışma bulunmakta mıdır? 9) Bakanlığınız, tazminat sürecindeki YLSY bursiyerlerinin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla ödeme süresinin uzatılması, borçların tahakkuk tarihindeki kur üzerinden hesaplanması ve faiz uygulamasının kaldırılması yönündeki talepleri değerlendirmekte midir? Değerlendiriliyorsa planlanan takvim nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 17.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1893024 sayılı yazınız. 7/ 47050.
c) 28.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1902900 sayılı yazınız.
g) 31.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1904862 sayılı yazınız. 7147109-47110
d) 31.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1905696 sayılı yazınız. 71 47112-47113
e) 03.08.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1907461 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazılarla iletilen Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/45977, İstanbul Milletvekili Hasan KARAL'ın 7/46292, Elazığ Milletvekili Gürsel EROL'un 7/46918, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR'ın 7/47046, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/47048 ve 7/47050, Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU'nun 7/47109, Konya Milletvekili Ali YÜKSEL'in 7/47110, Van Milletvekili Mahmut DİNDAR'in 7/47112 ve 7/47113, Burdur Milletvekili AKBULUT'un 7/47239 ile Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLIOĞLU'nun 7/47243 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
SANLITERN T.C.
1416 sayılı Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla her yıl yurt dışına resmî burslu statüde öğrenci gönderilmektedir. Burs programı kapsamında öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla ve gönderiliş amaçlarına uygun olarak tamamladıktan sonra yurda dönmeleri ve adına öğrenim gördükleri kurumlarda mecburi hizmetlerini yerine getirerek ülkemize katkı sunmaları esastır.
Bursiyerlerin yetiştirilmesinde yapay zekâ ve modelleme, kuantum bilgisayarlar, siber güvenlik, yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji teknolojileri, savunma sanayii bileşenleri ve biyoteknoloji gibi ülkemizin ihtiyaç duyduğu kritik alanlara öncelik verilmektedir.
Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca; öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanlar, öğrenimlerinden vazgeçenler, öğrenimlerini tamamladıktan sonra iki ay içinde görev talep etmeyenler, atandıkları veya durumlarına uygun teklif edilen göreve yasal süresi içinde başlamayanlar, yüklenme senedi ve kefalet senedi hükümlerine uymayanlar, mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden ayrılanlar veya mevzuata aykırı hareketleri nedeniyle öğrencilikle ilişiği kesilenler hakkında tazminat takibatı başlatılmaktadır. Hâlihazırda hakkında tazminat takibatı devam eden kişi sayısı 932'dir.
Hakkında tazminat takibatı devam eden bursiyerlerin farklı döviz cinslerinden oluşan anapara borçlarının Türk lirası karşılığı yaklaşık 6 milyar TL'dir. Faiz tutarı anapara borcunun ödendiği tarihte hesaplanabildiğinden toplam faiz tutarına ilişkin kesin bir tutar belirlenememektedir.
1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 34'üncü maddesi gereğince tazminatlı duruma düşen bursiyerler, kendileri için döviz olarak yapılan masrafları aynı döviz cinsi ve miktarı üzerinden ödemekle yükümlüdür. Döviz borcu, ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden Türk lirası olarak ödenmektedir. Borcun hesaplanmasında uygulanan bu yöntemde son on yıl içerisinde değişiklik yapılmamıştır.
Bursiyerlerin tazminat yükümlülüklerinin azaltılmasına yönelik olarak geçmiş dönemlerde de çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. 2021 yılında yapılan kanuni değişiklikle faiz hesabının başlangıcında sarf tarihinin esas alınması uygulamasından vazgeçilerek bursiyer lehine taahhüdün ihlal edildiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak belirlenmiştir. Ayrıca tazminatlı durumdaki bursiyerlerin faiz borçlarının affedilmesi ve borçlarının yapılandırılarak ödeme kolaylığı sağlanması amacıyla 2006, 2011, 2014, 2021 ve 2023 yıllarında olmak üzere beş kez kanuni düzenleme yapılmıştır.
657 sayılı Kanun'un ek 34'üncü maddesi kapsamında anapara borcu azami beş yıla kadar taksitlendirilebilmektedir. Bu kapsamda ödeme planı ilk dört yılda anaparanın ödenmesi, son yılda ise faiz borcunun ödenmesi esasına göre oluşturulabilmekte; taksitle ödeme talebinde bulunanlar anaparanın ilk yıl %10'unu, ikinci yıl %20'sini, üçüncü yıl %30'unu ve dördüncü yıl %40'ını ödeyecek şekilde ödeme planından yararlanabilmektedir.
SAT MILEREN T.C.
Borcun ödenmesi konusunda anlaşma sağlanamaması hâlinde Hazine alacağının tahsili amacıyla bursiyer ve kefilleri hakkında dava yoluna başvurulmaktadır. Hâlihazırda bu kapsamda açılmış ve yargılaması devam eden dava sayısı 340'tır.
Kamu kaynakları kullanılarak yurt dışına gönderilen bursiyerlerin öğrenimlerini başarıyla tamamlayarak yurda dönmeleri ve mecburi hizmetlerini yerine getirmeleri temel esastır. Bu kapsamda bursiyerler, öğrenimlerinin başlangıcında ilgili mevzuat gereğince imzaladıkları taahhütname hükümlerine bağlı olarak eğitimlerine devam etmektedir. Taahhütlerin yerine getirilmemesi hâlinde kamu zararının önlenmesi ve Hazine alacağının korunması amacıyla ilgili mevzuatta öngörülen tazminat süreçlerinin yürütülmesi gerekmektedir.
Yusuf TEKINMilli Eğitim Bakanı