İşlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal amaçlı kiraya verilmesine ilişkin
Kaynak göster
Nimet Özdemir (Bağımsız), 2 Ekim 2024 tarihinde 7/17117 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 5 Kasım 2024).
Nimet Özdemir (Bağımsız, İstanbul). “İşlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal amaçlı kiraya verilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17117, 2 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17117-islenmeyen-tarim-arazilerinin-tarimsal-amacli-kiraya-verilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d9becdb3-f075-40e7-a29b-01924d5f33ad
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 34 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hazırladığı, iki (2) yıl üst üste ekilmeyen tarım arazilerinin tarımsal amaçlı kiraya verilmesini düzenleyen "İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik" 22 Ağustos 2024 tarihli Resmi Gazete *de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yönetmelik kapsamında, Hazine'nin özel mülkiyetinde veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazileri hariç olmak üzere; mülkiyeti, gerçek veya tüzel kişilere ait olup üst üste 2 yıl süreyle işlenmeyen tarım arazileri, söz konusu alanların vasfının değiştirilmemesi ve kiralayan tarafından tarımsal üretimde kullanılması şartıyla Tarım ve Orman Bakanlığınca sezonluk olarak kiraya verilmesi planlanıyor.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilere göre; ülkemiz toplam yüzölçümünün sadece "o1,6'sini oluşturan yoğun kent olarak sınıflandırılan yerleşim yerlerinde 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla 57 milyon 934 bin 583 kişi yaşamaktadır. Diğer bir ifadeyle Türkiye nüfusunun *667,9'u söz konusu yerleşim yerlerinde ikamet etmektedir. Kır olarak sınıflandırılan ve Türkiye yüzölçümünün *4693,5'ini oluşturan yerleşim yerlerinde toplam nüfusun *017,3'ü ikamet ederken, orta yoğun kent olarak sınıflandırılan ve ülke yüzölçümünün *64,9'unu oluşturan yerleşim yerlerinde nüfusun 9*014,8'inin ikamet ettiği görülmektedir.
Buradan hareketle;
I- Türkiye genelinde üretim dışında bulunan tarım arazilerinin tespitine ilişkin Bakanlığınızca yapılmış herhangi bir çalışma var mıdır? Yapılmış ise ne kadar arazi üretim dışında bulunmaktadır?
SORULAR
İl ve İlçe Tarım ve Orman Bakanlığı Müdür Yardımcıları başkanlığında teşkil edilecek "Arazi Tespit Komisyonu" çalışmaları hangi kriterlere göre yürütülecek? Yönetmelik kapsamında uzmanların yanı sıra muhtarların da yer alacağı komisyon ile arazi Sahipleri arasında oluşabilecek itilaflar nasıl çözümlenecektir? g mak 2 | TMF
Türkiye genelinde yönetmelik kapsamında gösterilen arazilerin büyük çoğunluğunun miras yoluyla bölündüğü ve sahiplerinin büyük çoğunluğunun belli olmadığı . göz önünde bulundurulduğunda kiralama işlemleri sırasında oluşabilecek itilafların önlenmesi konusunda hangi tedbirler alınmıştır?
Kiralama bedelleri hangi kriterlere göre belirlenecek? Hak sahiplerinin kiralama bedellerine yapacakları itirazlar nasıl sonuçlandırılacaktır? İtirazlar için müracaat makamı neresi olacaktır?
Komisyon tarafından kiralanmasına karar verilen arazileri kiralayacak olanların, alan dışından olması durumunda, söz konusu kişilerin barınma ve üretim faaliyetleri sırasında ihtiyaç duyulacak kapalı mekanların düzenlenmesi hangi esaslar çerçevesinde yürütülecektir? Arazi üzerine, ihtiyaca binaen kurulacak yapılara ilişkin hangi esaslar uygulanacaktır?
Türkiye?de vatandaşlık verilen sığınmacı sayısının her geçen gün arttığı göz önünde bulundurularak, kiralama yapılacak alanlara, bölge dışından gelecek talepler doğrultusunda demografik yapı nasıl korunacak? Yönetmelik, sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına kiralama yapılmasını öngörüyor olsa da sonradan vatandaşlık kazananların kiralama taleplerine ilişkin Bakanlıkça yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
Miras yoluyla bölünmüş, sahiplikleri tartışmalı veya sahipleri belli olmayan arazilerin satışına yönelik de Bakanlığınıza herhangi bir çalışma var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 8/K maddesinde yer alan "Bakanlık; Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazileri hariç olmak üzere, mülkiyeti gerçek ve tüzel kişilere ait olup hisselilik, mülkiyet ihtilafı, parçalılık, tarımsal faaliyete son verilmesi, göç veya başka bir sebeple üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazilerini tespit ederek, ekonomiye kazandırılması ve kamu yararına kullanılması için bu arazileri kira geliri arazi maliklerine ait olmak üzere ve arazinin vasfının değiştirilmemesi şartıyla sezonluk olarak rayiç bedelden aşağı olmamak üzere kiraya verir." hükmü doğrultusunda yasal düzenleme yapılmıştır.
Mevzuat hükümleri kapsamında işlenmeyen tarım arazilerinin büyüklüğü, sınıfı, verimliliği ile teknik tarım ve ekonomik tarımsal üretim yapılabilme yetenekleri göz önünde bulundurularak tespit ve ilan süreçleri devam etmektedir. İlan-itiraz sürecinin ardından elde edilecek nihai listeler mülki amir onayı ile kesinleşecektir.
Kiraya verilecek arazilerin tespiti amacıyla il ve/veya ilçe müdürlüğü bünyesinde Arazi Tespit Komisyonu oluşturulacaktır. Arazi Tespit Komisyonu il müdürlüğünde il müdür yardımcısı veya şube müdürü, ilçe müdürlüğünde ilçe müdürü başkanlığında, başkan dahil toplam beş asil iki yedek üyeden oluşacaktır. Komisyon üyelerinden en az üçü il/ilçe müdürlüğü teknik personeli veya ilgili kamu kurum ve kuruluş personelinden olmak üzere diğer üyeler muhtarlardan seçilebilecektir. Arazi Tespit Komisyonu; kadastro parsel verileri, uydu görüntüleri, coğrafi bilgi sistemleri, diğer kamu kurumlarından elde edilecek veriler üzerinden yapılacak çalışmalar ve yerinde gerçekleştirilecek arazi kontrolleri ile işlenmeyen tarım arazilerini tespit edecektir.
Mezkur Yönetmelik'in, Tarım Arazilerinin Kiralanması başlıklı 9 uncu maddesinin 4'üncü fıkrasında "Kira bedeli, Arazi Kiralama Komisyonu tarafından takdir edilen rayiç kira bedelinden düşük olamaz. Arazi Kiralama Komisyonu, kesinleşen Kiralanacak Tarım Arazileri Listesini, mahallinde, elektronik ortamda ve il müdürlüğü internet sitesinde yedi gün süre ile ilan eder." ile 16'ıncı fıkrasında "Arazi maliklerine veya hak sahiplerine ulaşılamaması halinde; kira bedelleri Bakanlıkça belirlenecek bir kamu bankasında araziye özgülenerek açılacak üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılır. Mülkiyeti ihtilaflı tarım arazilerinde ihtilafın giderilmesi halinde biriken kira geliri ve ferileri hak sahiplerine payları oranında dağıtılır." hükümleri yer almaktadır.
Kiralamalar 5403 sayılı Kanun gereği sezonluk olarak gerçekleştirilecektir. Söz konusu Yönetmeliğin 7?nci maddesinin 7'nci fıkrasında "Kiralama sezonu içerisinde, kiralanan tarım arazilerinin maliklerinden herhangi biri tarafından bir sonraki sezonda üretim yapacağına dair bir başvuru yapılmaması durumunda bu araziler üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri listesine eklenir." hükmü bulunmaktadır. Arazi malikleri bir sonraki üretim sezonunda arazilerini işleyeceklerini beyan etmeleri durumunda o araziler kiralamaya konu olmayacaktır. Kira bedelleri arazi maliklerine verilecektir. Bu sebeple mülkiyete herhangi bir müdahale söz konusu değildir.
Yönetmelik'in 9 uncu maddesinin 9uncu fıkrasında; "Kiralanacak tarım arazileri; rayiç kira bedelinden az olmamak üzere öncelikle istekli olan sekizinci fıkrada belirtilen öncelikli gruplara, öncelikli gruplardan birden fazla istekli çıkması halinde en yüksek teklifi verene, öncelikli gruplardan istekli çıkmaması halinde ise diğer isteklilerden en yüksek teklifi verene kiralanır." 7'nci maddesinin uncu fıkrasında; "Arazi malikleri ve diğer ilgililer, listeler ile ilgili itirazlarını ilan süresi içerisinde Arazi Tespit Komisyonuna yapabilirler. Komisyon bu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı itirazları üç gün içinde karara bağlar." hükümleri bulunmaktadır. Kiralama aşamasında ise uncu maddesinin 7'nci fıkrasında "Arazi malikleri ve diğer ilgililer, Kiralanacak Tarım Arazileri Listesi ile ilgili itirazlarını ilan süresi içerisinde Arazi Kiralama Komisyonuna yapabilirler. Arazi Kiralama Komisyonu, ilan süresinin tamamlandığı tarihten itibaren üç gün içerisinde itirazları karara bağlar" hükmü çerçevesinde işlem tesis edilecektir.
Komisyon tarafından kiralanmasına karar verilen araziler 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nda belirtilen usul ve esaslara tabi olup Kanun çerçevesinde iş ve işlemler yürütülecektir.
İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'in Y'uncu maddesinin 6'ncı bendinde "Gerçek kişi olarak başvuruda bulunanların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaları zorunludur. Her başvuru sahibi için; ikamet bilgisi ve arazi varlığı bilgileri TED Portalı üzerinden kontrol edilir." hükmüne yer verilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan