Madencilik sektöründe faaliyet gösteren bir şirkette çalışan işçilerin sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
Gökhan Günaydın (CHP), 18 Eylül 2024 tarihinde 7/17167 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 344 gün sonra, 28 Ağustos 2025).
Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul). “Madencilik sektöründe faaliyet gösteren bir şirkette çalışan işçilerin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/17167, 18 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-17167-madencilik-sektorunde-faaliyet-gosteren-bir-sirkette-calisan-iscilerin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cdb42637-1840-4f41-bfd5-0192091d9ac9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 344 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.
Saygılarımla. >
Doç.DE Gökhan GÜNAYDIN İstanbul Milletvekili CHP Grup Başkanvekili
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
AKP iktidarı döneminde sendikalaşmanın önüne sermayedarlar tarafından çeşitli biçimlerde zorlukların getirilmesi; işçilerin örgütlenme hakkını kullanmaları nedeniyle işten çıkarılması yaygın bir uygulama haline geldi. Geçtiğimiz Ağustos ayının son haftasında Manisa'nın Soma ilçesinde bulunan ve AKP Batman Milletvekili Ferhat Nasıroğlu"nun sahibi olduğu Fernas Madencilikte işçiler Bağımsız Maden-İş sendikasında örgütlenince önce 5 işçi, ardından da 2 işçi işten atıldığı Ağustos ayının son haftası kamuoyunun gündemine geldi. İşten atılma direnişle yanıtlandı. Kötü çalışma koşullarına, izin haklarını kullanamamaya, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmamasına, yemeklerin kötü olmasına ve ücretlerin düşük olmasına karşı sendikal örgütlenmeye geçen; ve diğer madenlerde olduğu gibi Fernas'ta da işçilere promosyon ödemelerinin yapılması, maaşlarının Soma"daki diğer madenlerdeki ortalama ücret olan 45 bin liranın altına düşmemesi ve işten çıkarılan 7 işçinin işe geri alınması taleplerini dile getirerek direnişe geçen maden işçilerine, direnişin beşinci gününde (26 Ağustos) jandarma saldırdı, sendika temsilcileriyle birlikte 70 işçi gözaltına alındı.
Fernas Maden işçileri yaşadıkları tüm hukuksuzluklar karşısında direnişlerini 16 Eylül itibariyle Ankara'ya taşıdılar. Fernas Madencilik işçileri Çalışma Bakanlığı'nın ardından şirketin genel merkezi önüne gitti. İşçilerin şirketin önüne gitmesini engellemeye çalışan polis işçilere saldırdı. 28 kişi ters kelepçe ile gözaltına alındı. İşçiler gözaltına alınmadan önce şirket önünde yaptıkları konuşmalarda günlerdir çalışma koşullarını anlattıklarını ama duyulmadıklarını ifade edip "Soma'nın sesini toplu ölüm olunca mı duyacaklar?" diye isyan etti. Patronları Ferhat Nasıroğlu'nun adeta dokunulmazlık zırhıyla korunduğunu ifade eden işçiler, "Kim Ferhat Nasıroğlu, Cumhurbaşkanı mı? Kimsenin sözü geçmiyor mu? " diye sordu. Özetle, yaklaşık üç haftadır çeşitli müdahalelere maruz kalan işçiler "Ferhat Nasıroğlu mecliste kanun yapıyor, burada kanunları çiğniyor" sözleriyle kanunu yapan kim patron kim sorusunu da yanıtlamış oluyorlar.
AKP iktidarı bir yandan mevcut Anayasayı darbeci ve gerici bir anayasa olarak tanımlayarak ilerici bir anayasa yapma iddiasında, diğer yandan sendikalı oldukları için işten çıkartılan işçileri ve onlarla birlikte direniş gösteren emekçileri ters kelepçe ile gözaltına alarak mahkum etme çabasındadır. Bu AKP'nin klasik anti-demokratik, rantiyeci, emek düşmanı çalışmalarının son göstergesidir.
Oysa "Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 51. maddesi, çalışanların sendikalarda serbestçe örgütlenme hakkı olduğunu ifade etmektedir. Yine Anayasamızın 90. maddesi çerçevesinde Türkiye tarafından onaylanan Birleşmiş Milletler Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi"nin 8. Maddesi ile Uluslararası Çalışma Örgütü'nce çıkarılan 87 nolu Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi"nin 3. maddesinde de bu hak açık olarak belirtilmiştir. Bu hakkın kullanımı da 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile düzenlenmiştir. Sendikalar da 1947 yılında çıkarılan 5018 Sayılı İşçi ve İşveren ve Sendikalar Birliği Kanunu'ndan bu yana yasalarda belirtilen hükümlere uygun olarak faaliyetlerini de yerine getirmektedirler. Demokratik hukuk devletinin gereği olan örgütlenme hakkının kullanımı bu çerçevede hayat bulmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Sendika üyesi olmak Anayasal bir hak değil midir? Sendikaya üye olmak suç mudur? Sendikaya üye olmak her çalışanın en doğal yurttaşlık hakkı değil midir? Şirket patronları hangi yasaya dayanarak sendikalaşan işçilere baskı uygulamakta ve işçileri işten çıkartabilmektedir? Sendika üyesi olmak ve daha iyi koşullarda çalışmayı talep etmek işten çıkarılma nedeni olabilir
Sendikal örgütlenme hakkını kullandığı için son bir yıl içerisinde kaç işçi işten çıkarılmıştır?
Son 10 yıllık verilere bakıldığında sendikalaşma oranı ancak yüzde 9,68'den yüzde 14,8'e çıkabilmiştir. Bu kapsamda ülkemizdeki anti-demokratik sendika mevzuatını Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kurallarıyla uyumlu hale getirmeyi düşünmekte misiniz? Sendikal hak ve özgürlüklerin iyileştirilmesi yönünde bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
Son bir yıl içinde işçilerin haklarının iadesi, sendikalaşmalarının güvence altına alınması için sorumlu şirketler hakkında kaç inceleme ve soruşturma yaptınız? Sonuçları ne oldu? Bakanlığınız tarafından yapılan teftişler sonucunda alınan yaptırımlar neler oldu?
Son bir yıl içinde sendika üyesi işçileri işten çıkarmak suretiyle, iş yerinde hukuka aykırı olarak sendikal faaliyetleri engelleyen işverenler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına kaç suç duyurusunda bulundunuz? Kaç şirket için işlem başlattınız? Alınan sonuçlar ne oldu?
Fernas Maden Grup'a yönelik olarak sendika üyesi işçileri işten çıkarmak suretiyle iş yerinde hukuka aykırı olarak sendikal faaliyetleri engelleyen AKP'li işveren hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundunuz mu? Bu konuda herhangi bir adım atmamanızda şirketin sahibinin AKP'li milletvekili olmasının etkisi ne derece belirleyicidir?
? Fermas madenciliğin AKP milletvekili Ferhat Nasıroğlu'na ait olması kamusal sorumluğunuzu yerine getirmemenizi ne yönde etkilemektedir? Fernas madencilik gibi maden şirketlerinde işçilerin yukarıda ifade ettiğimiz şikayet ve taleplerine yönelik ne tür işlemler başlatacaksınız? Bu türden iş kollarında denetimlerinizin sıklığı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 16.10.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1513245 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın Doç. Dr. Gökhan GÜNAYDIN tarafından yöneltilen 7/17167 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Sendikal örgütlenme hakkı, işçilere, işverenlere ve kamu görevlilerine tanınan anayasal bir haktır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda sendikaya üye olmanın serbest olduğu ve hiç kimsenin sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamayacağı, işçi veya işverenin sendikalaşma hakkı ve sendika özgürlüğü ile ilgili hükümleri belirtilmiştir. Anılan hükümlere uyulmaması durumunda, 6336 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda, 4857 sayılı İş Kanununda ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda çeşitli yaptırımlar öngörülmüştür.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir. "
Prof. Dr. Vedat Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68
Telefan: (219) 904 anh mn