Cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Rıfat Turuntay Nalbantoğlu (CHP), 3 Ekim 2024 tarihinde 7/18099 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 239 gün sonra, 30 Mayıs 2025).
Rıfat Turuntay Nalbantoğlu (CHP, İzmir). “Cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/18099, 3 Ekim 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-18099-cezaevlerinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/f6f3cc8f-033c-4be4-a7a7-0192566c804d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 239 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından yanıtlanması konusunda gereğini arz ederim.
Dünya Küresel Demokrasi endeksinde hibrit demokrasi olarak kendine yer bulan ülkemizde insan hak ihlalleri, işkence ve kötü muamele her dönem önemli bir tartışma konusu olmuştur. Nitekim Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin 2024 yılı raporunda da bu konuya işaret edilmiş, "Avrupa'daki gözaltı yerlerinde sistematik işkence ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya ceza iddiaları" başlıklı kararında "Türkiye"de son yıllardaki polis gözetiminde ve cezaevlerinde işkence ve kötü muamele uygulamalarında artış olduğu" tespitine yer vererek, konu ile ilgili benzer pek çok öneride bulunmuştur. Karar metninin Türkiye'ye ilişkin bölümünde, resmi makamların "işkence ve kötü muameleye sıfir tolerans" mesajına rağmen "son yıllarda gözaltında ve cezaevlerinde işkence ve kötü muamelenin arttığı", bunun da Türkiye'nin bu alanda geçmişte kaydettiği ilerlemeleri "ikinci plana ittiği" görüşü dile getirilmektedir.
Öte yandan Türkiye İnsan Hakları Vakfı'nın verilerine göre, 2023 yılında hapishanelerde işkence ve kötü muameleye uğradığını iddia eden mahpus sayısı 594 kişidir. Hapishanelere girişten itibaren çeşitli nedenlerle (çıplak arama, kelepçeli muayene, ayakta tekmil vererek sayım gibi) uygulanan kaba dayak, her türden keyfi muamele ve keyfi disiplin cezaları, hücre cezaları, sürgün ve sevkler yakın tarihte görülmedik boyutlara ulaşmıştır. Bu bağlamda;
Il. Ceza ve tutukevlerinde işkence ve kötü muamele iddiası ile ilgili olarak Bakanlığınıza yönelik şikâyet ve başvuruların son 5 yıla göre dağılımı nasıldır?
SORULAR
İşkence ve kötü muamele nedeniyle bakanlığınıza bağlı ceza ve tutukevlerindeki güvenlik mensuplarına yönelik son 5 yılda açılan davaların yıllara göre dağılımı nasıldır? Bu görevlilerin kaçı hakkında yargılanma izni verilmiştir?
Bakanlığınız mensuplarıyla ilgili olarak yapılan işkence ve kötü muamele başvurularından kaçıyla ilgili inceleme ve soruşturma başlatılmıştır?
Bakanlığınızca yargılama izni verilmeyen ancak hakkında inceleme ve soruşturma başlatılan ceza ve tutukevleri personellerinden kaçı hakkında disiplin cezası ve uygulamaları gerçekleştirilmiştir?
İşkence ve kötü muamele nedeniyle görevden uzaklaştırılan ceza ve tutukevleri görevlileri var mıdır? Varsa bunların yıllara göre dağılımı nasıldır?
Ceza ve tutukevlerinde yaşanan işkence ve kötü muameleyi önleme anlamında uygulanan tedbirler caydırıcı ve orantılı ceza açısından yeterli midir? Bu konuda bir çalışmanız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1515841 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, İzmir Milletvekili Rıfat T. Nalbantoğlu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/18099 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99, maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. # Np
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden âa9LBATV - LRzul©d - 84KNAFO - / Uoh IY- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1445-6212/8654 Konu : Yazılı soru önergesi 30. AS2025
Sayın Rıfat T. NALBANTOĞLU İzmir Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/1$099 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT),27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca Ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
U- 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar Mevzuat Genel Müdürlüğü başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Bu çerçevede istenilen ayrıntıda bilgi bulunmamakla birlikte; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, İkinci Kısım, Üçüncü Bölümünde düzenlenen "İşkence ve Eziyet" suçlarına ilişkin Cumhuriyet başsavcılıklarında soruşturma evresinde açılan ve karara bağlanan dosya, şüpheli ve suç sayıları ile ceza mahkemelerinde açılan ve karara bağlanan dosya, sanık ve suç sayılarına ait istatistiklere (o Bakanlığımız oOAdli Sicil Ove İstatistik Genel o Müdürlüğünün "https://www.adlisicil.adalet.gov.tr" o adresli Ointermet sitesinden ulaşılması o mümkün olabilecektir. 4
Yılmaz TUNÇ Bakan
UY AP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden gAYS18u - JADU kMe - İweoS4V - VKMis8- ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan