Zararlı ve yasaklı madde içerdiği tespit edilerek iade edilen ürünlerin iç pazarda kullanıldığı iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Hasan Karal (DEVA Partisi), 7 Kasım 2024 tarihinde 7/19121 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 138 gün sonra, 25 Mart 2025).
Hasan Karal (DEVA Partisi, İstanbul). “Zararlı ve yasaklı madde içerdiği tespit edilerek iade edilen ürünlerin iç pazarda kullanıldığı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19121, 7 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19121-zararli-ve-yasakli-madde-icerdigi-tespit-edilerek-iade-edilen-urunlerin-ic-pazarda-kullani (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a3b5f42e-6157-4da1-bd8e-019307874f83
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 138 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 132 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince y cevaplandırılması hususunu arz ederim.
Son dönemde ülkemizin tarım ürünlerinin dış pazarlarda geri çevrilmesi, içerdiği zararlı ve yasaklı maddeler nedeniyle güvenli gıda üretimi konusundaki endişeleri artırmaktadır. Özellikle Avrupa Birliği?nin Gıda ve Yem için Hızlı Uyarı Sistemi (RASFF) üzerinden yapılan bildirimler, halk sağlığını riske atan ve Türkiye'nin uluslararası ticaretine zarar veren bu sorunların çözümü için acil tedbirler alınması gerektiğini göstermektedir.
RASFF verilerine göre, son 1 ayda Türkiye'den İtalya'ya ihraç edilen Antep fıstığı partilerinde, izin verilen limitlerin çok üzerinde aflatoksin ve okratoksin gibi toksik maddeler bulunmuştur. Bu durum, ihraç edilen fıstıkların sınırdan geri çevrilmesine yol açmıştır. Ayrıca, Türkiye'de bu geri çevrilen ürünlerin iç piyasaya sürüldüğü ve özellikle merdiven altı diye tabir edilen işletmelerde düşük fiyatlarla Dubai çikolatası yapımında kullanıldığı iddiaları kamuoyunda derin bir endişe yaratmaktadır. Uzmanlar, özellikle toksik maddeler içeren bu tür ürünlerin ilerleyen yaşlarda karaciğer kanserine yol açabileceği uyarısında bulunmuştur. Halk sağlığı açısından ciddi risk taşıyan bu durumun, gıda güvenliği ve etkin denetim mekanizmaları ile ilgili önemli sorular doğurduğu açıktır.
Bu bağlamda:
) Son 1 ayda Türkiye sınırında geri çevrilen Antep fıstıklarının akıbeti nedir? Bu ürünlerin imha edilmesi veya güvenli bir şekilde depolânması sağlanmış mıdır, yoksa iç piyasada satılmalarına izin verilmiş midir?
SORULAR
Zararlı ve yasaklı madde içerdiği tespit edilerek iade edilen Antep fıstıklarının iç pazarda Dubai çikolatası yapımında kullanıldığı iddiaları doğru mudur? Bu konuya ilişkin bir araştırma veya denetim gerçekleştirilmiş midir?
İade edilen zararlı ürünlerin iç pazara girmesinin Antep fıstığı fiyatının düşüşünde etkisi olduğu iddialarına dair Bakanlığınızın bir açıklaması var mıdır?
İç pazarda ucuz fiyatla piyasaya sürülen Antep fıstıklarının sağlığa zararlı olup olmadığını belirlemek üzere Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? Halk sağlığını korumak adına bu ürünlerin tüketiciye ulaşmasını önlemek için ne gibi önlemler alınmıştır?
Gıda ve Yem için Hızlı Uyarı Sistemi (RASFF) verilerine göre, Türkiye'nin en çok iade edilen ürünlere sahip ülkeler arasında yer alması, gıda güvenliği ve denetim konularında eksiklikler olduğunu mu göstermektedir? Bu sorunların çözümüne yönelik Bakanlığınızca yürütülen veya planlanan çalışmalar nelerdir?
2024 yılı ekim ayı itibariyle kimyasal kalıntı barındırması dolayısıyla iade edilen ihraçlık tarım ürünü ne kadardır? Bu sebeple hangi tarım ürünleri iade edilmiştir?
Gıda ve tarım ürünleri üretiminde insan sağlığına zararlı kimyasal maddelerin kullanımının engellenmesi için alınan tedbirler nelerdir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(Otbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir.
RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Ülkemiz menşeli ürünler hakkında da zaman zaman RASFF üzerinden bildirim alınabilmektedir. Her bir RASFF bildirimi için ayrı ayrı izlenebilirlik denetimleri gerçekleştirilmektedir. Bildirime konu ürünün birincil üreticisi tespit edilmekte ve ilgili birimlerimiz tarafından üreticiye yönelik gerekli uyarılar yapılarak eğitimler verilmektedir. Bakanlığımızca yapılan çalışmalar ve alınan önlemler AB Komisyona düzenli olarak iletilmektedir. Bildirim alan ihracatçı ve bildirime konu ürüne yönelik resmi kontroller de artırılmaktadır.
Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve Yem Mevzuatı kapsamında 90100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır.
Ülkemiz mevzuatına uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir.
Türkiye, 186'dan fazla ülkeye 2.000'den fazla çeşit gıda ürünü ihraç etmektedir. İhraç edilen miktarlara göre geri dönen ürün sayısı çok düşük kalmaktadır. 2024 yılında Türkiye'den 4,2 milyon ton taze meyve-sebze ihraç edilmiş olup sadece 4,8 bin tonu geri dönmüştür.
Bakanlığımız tarafından gıdalarda mikotoksinler ile ilgili resmi kontroller 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında hazırlanan "Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği"ne göre yapılmaktadır.
Resmi kontrol numuneleri "Türk Gıda Kodeksi Gıdalardaki Mikotoksin Seviyelerinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği"ne uygun olarak alınmaktadır.
Gıdalarda aflatoksin ve okratoksin A kontrolüne yönelik olarak alınan gıda numunelerinin (kuru incir, kuru üzüm, fındık, antep fıstığı, karışık kuruyemiş, bebek gıdaları, vb.) "Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği"nde yer alan limitlere uygunluğu analiz edilerek uygunsuz çıkan numunelerle ilgili 5996 sayılı Kanun kapsamında işlem (para cezası, ürünlerin toplatma cezası, vb.) tesis edilmektedir.
Ülkemizde zirai mücadele amacıyla kullanılan bitki koruma ürünlerinin ruhsatlandırılması ve piyasaya arzı ile ilgili iş ve işlemler "Bitki Koruma Ürünlerinin Ruhsatlandırılması ve Piyasaya Arzı Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre yürütülmektedir. Yönetmelik gereği ülkemizde ilk kez ruhsatlandırılacak bitki koruma ürünü aktif maddesinin Avrupa Birliği'nde veya G8 ülkelerinde ruhsatlı olması gerekmektedir.
Bakanlığımızca ruhsatlandırılan ürünler toksikolojik, ekotoksikolojik, kalıntı, biyolojik etkinlik, fiziksel ve kimyasal özellikler ile diğer ülkelerdeki ruhsat ve tavsiyeye ait bilgi ve belgeler dikkate alınarak insan, bitki ve çevre açısından uygun bulunan ürünlerdir.
Yine uluslararası kuruluşlarca insan ve çevre sağlığı ve benzeri konularda riskli olduğu bilimsel çalışmalarla belirlenen aktif maddeler ülkemizde de yasaklanmış olup bu kapsamda, 2009 yılından bu yana 223 aktif maddenin kullanımı sonlandırılmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan