Beyşehir Gölü'nde yaşanan kuraklık ve kirlilik sorununa ilişkin

Su kaynaklarının korunmasına ve sürdürülebilir bir şekilde kullanılmasına yönelik olarak bütün sektörlerin geleceğe yönelik yapacağı faaliyetler için ihtiyaç duyacağı suyun planlanarak kullanılması maksadıyla havza ölçekli "Sektörel Su Tahsis Planları" hazırlanmaktadır. Bahse konu planlar kapsamında; normal şartların yanı sıra iklim değişikliği etkileri nedeniyle 4 farklı kuraklık koşulunda (hafif kurak, orta kurak, şiddetli kurak ve çok şiddetli kurak) oluşacak su potansiyelinin içme-kullanma suyu, çevresel su ihtiyacı, tarım, sanayi, hayvancılık, enerji, madencilik, su ürünleri yetiştiriciliği, jeotermal (kaplıca), turizm, ticari su ve diğer sektörler (ormancılık, vb.) için tahsisi yapılmakta, sektörler özelinde ortaya çıkacak ekonomik faydalar hesaplanmaktadır. Tarım sektörüne yönelik, sulama-zaman planlaması ile optimum bitki desenleri belirlenmektedir. Planın uygulanması ve takibinin sağlanması maksadıyla 2019/9 sayılı Bakanlığımız Genelgesi ile Konya Kapalı Havzası Eylem Planı (2019-2024) yürürlüğe girmiştir. Sektörel Su Tahsis Planları içerisinde yer alan eylemlerin hayata geçirilmesi ile iklim değişikliğinden kaynaklı etkiler minimize edilecektir.

Bununla birlikte, iklim değişikliğinin en önemli olumsuz etkilerinden biri olan kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması ve kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi maksadıyla; Beyşehir Gölü'nün yer aldığı Konya Havzası Kuraklık Yönetim Planı 2023 yılında hazırlanmıştır. Konya Havzası Kuraklık Yönetim Planı (KYP) ile kuraklık analizleri, iklimsel ve hidrolojik çalışmalar, sektörel etkilenebilirlik analizleri yapılmış ve kuraklık haritaları oluşturulmuştur. Konya Havzası KYP tedbirleri kapsamında, Beyşehir ilçesi ve gölü özelinde 11 tedbir belirlenmiştir.

Ayrıca, kuraklıkta kriz yerine riskin yönetilmesi için "Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi"nin kurulması çalışmaları 2024 yılında başlamış olup 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. Bu sistem ile kuraklık öncesinde tarım, içme suyu, turizm, sanayi gibi su kullanan sektörlere gerekli uyarılar erkenden yapılarak kuraklık zararlarının en aza indirilmesi hedeflenmektedir.

Kuraklık ve su kıtlığı riskine karşı, su verimliliği uygulamalarının yaygınlaştırılması ve toplumsal farkındalığın artırılması maksadı ile 31 Ocak 2023 tarihinde Bakanlığımız koordinasyonunda "Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır. Seferberlik kapsamında kentsel, tarımsal ve endüstriyel kullanımlar başta olmak üzere yüksek su tüketimine sahip sektörlerde suyun verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

Su verimliliği seferberliği sürecinde iklim değişikliğine uyum, artan nüfusa bağlı su ihtiyacı, üretim ve kalkınma gereksinimleri dikkate alınarak oluşturulan, verimlilik ve sürdürülebilirlik ekseninde uzun soluklu stratejilerle desteklenen ve tüm sektörlerde su verimliliği için eylem planlarını ihtiva eden "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı" hazırlanmıştır.

Bahse konu Eylem Planı'nda sektörel ve bireysel su kullanımlarında verimliliğin sağlanması maksadıyla önümüzdeki 10 yıla yönelik hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir. Bahse konu eylemlerin uygulanması ile 2033 yılına kadar;

Mevcut durumda "632 olan (ülke ortalaması) içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının 9025 seviyesine indirilmesi, . Mevcut durumda "050 civarında olan tarımsal sulama randımanının 9460 seviyelerine yükseltilmesi,

Jİ" TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Gİ Strateji Geliştirme Başkanlığı

Sanayide temiz üretim tekniklerinin ve su verimliliği tedbirlerinin uygulanması ile 9030'a varan oranlarda su kazanımı sağlanması ve

Mevcut durumda 150 L olan bireysel günlük su kullanımının 120 L/gün seviyesine indirilmesi hedeflenmektedir.

Bu kapsamda; su kayıplarının azaltılması, geri kazanım ile atık suyun yeniden kullanılması, su verimli tekniklerin yaygınlaştırılması ve bilgi ve farkındalığın artırılması yönünde paydaşlarla iş birliği içinde çalışmalar yürütülmektedir.

Konya, Aksaray, Karaman illerinin bir kısmını kapsayan Konya Kapalı Havzası Nehir Havza Yönetim Planı (NHYP) hazırlanmıştır. Söz konusu proje 2018 yılında tamamlanmıştır. Proje kapsamında, Konya Kapalı Havzası'ndaki tüm su kütlelerinin iyi duruma erişmesi ve iyi durumda olanların da durumlarının korunması maksadıyla 928 adet tedbir ve bu tedbirlerden mesul kurumlar belirlenmiştir. Bahse konu tedbirler arasında atık su arıtma tesisleri de yer almaktadır.

Bununla birlikte, Bakanlığımız tarafından hazırlanan havza izleme programları kapsamında 25 nehir havzasında rutin su kalitesi izleme çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda 2022 yılında yapılan Konya Kapalı Havzası, Beyşehir Gölü membasında yer alan kollardan Yama Deresi ve Yenişarbademli Deresi ile Derebucak Barajı Mansap Kanalı ve Kuruçay Hoyuklu Yazı Deresi olmak üzere toplam 4 adet yer üstü suyu izleme noktasındaki su kalitesi analiz sonuçları değerlendirilmiştir. Bahse konu istasyonun hepsinde su kalitesi durumu "çok iyi/iyi" olarak tespit edilmiş olup çevresel hedef sağlanmıştır.

Ayrıca, içme ve kullanma suyu temin edilen Beyşehir Gölü'nün mevcut su Kalitesi ile miktarının korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması için havzadaki faaliyetlere ilişkin gerekli hukuki ve teknik esasları düzenlemek maksadıyla "Beyşehir Gölü Havzası Özel Hükümleri" 21.09.2017 tarihinde Konya ve Isparta illerindeki yerel gazetelerde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Özel Hükümler kapsamında, gölü besleyen derelere arıtılmamış atık su boşaltımı yapılamayacağı hüküm altına alınmış; havzadaki yerleşimlerden kaynaklanan evsel nitelikli atık sular ile havzadaki faaliyetlerden kaynaklı endüstriyel nitelikli atık sular için deşarj standartları belirlenmiştir. İlaveten; Özel Hükümlerin EK-4'ünde yer alan "Havza Koruma İş Programı" kapsamında, evsel ve endüstriyel atık suların standartlarda arıtılması için gerekli tesisler ve prosesleri belirtilmiştir. İş programında, "Evsel Atıksu Yönetimi" ve "Endüstriyel Atıksu Yönetimi" başlıkları altında tedbirler, sorumlu kuruluşlar ve iş takvimi tanımlanmıştır.

Bakanlığımızca yürütülen "Hayalet Ağ Projesi" kapsamında Beyşehir Gölü'nün tamamı taranarak 63.000 m? ağ ve 2.500 adet diğer av araçları gölden çıkarılmıştır. Beyşehir Gölü içerisinde yer alan su ürünlerinin sürdürülebilir işletilmesi ve kaynakların etkin kullanımı amacı ile 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında 6/1 ve 6/2 Numaralı Ticari ve Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğler ile sudak ve tatlısu levreğinin avcılığı 15 Mart- 30 Nisan tarihleri arasında sınırlandırılmış, parakete ile avcılığı ise tamamen yasaklanmıştır. Ayrıca, 1 Nisan- 31 Temmuz tarihleri arasında Beyşehir Gölü'nde kamış, saz ve benzeri su bitkilerinin kesimleri yasaklanmıştır.

Bakanlığımız tarafından yürütülen "Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi" kapsamında, bazı göl, gölet ve barajlarda görülen aşırı otlanmanın giderilmesi amacıyla sınırlı düzeyde biyolojik mücadele edilmesine yönelik ot sazanlarından triploid yavru üretim çalışmaları başlatılmış olup söz konusu türün üretilmesine müteakip balıklandırma yapılması planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında, son 4 yılda 6 milyon 55 bin adet yavru balık TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ile balıklandırma yapılmıştır.

Su ürünlerinin korunması, istihsali ve kontrolüne dair hususları ihtiva eden 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu güncellenmiş olup günümüz koşullarına uyumlu haline getirilmesi amacıyla yapılan değişiklik 1 Ocak 2020 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Yapılan değişiklik. ile yasadışı su ürünleri avcılığına yönelik caydırıcı idari para cezaları ve yaptırımlar getirilmiştir.

Su ürünlerinin istihsali, kontrolü ve korunmasına dair hususları ihtiva eden 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında 6/1 ve 6/2 Numaralı Ticari ve Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğler 1 Eylül 2024-31 Ağustos 2028 tarihleri arasındaki dönem için hâlihazırda yürürlüktedir. Bu tebliğler kapsamında, su ürünlerinin üreme boyları, üreme yer ve zamanları ile göç yolları dikkate alınarak yer, zaman, tür, boy, derinlik, mesafe ve avlanma araçları bakımından bazı yasak, sınırlama ve sorumluluklar getirilmiştir.

1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu gereği iç sular, karaya çıkış noktaları, toptan ve perakende satış yerleri ile nakil güzergahlarında su ürünlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve kaynaklarımızın etkin ve dengeli kullanılması bakımından kontrol ve denetim faaliyetleri gerçekleşmektedir. Kanun kapsamında Bakanlığımızın yanı sıra emniyet, jandarma da denetim ve kontrolle yetkili olup ilgili kurumlar ile müştereken denetim faaliyetleri de gerçekleşmektedir.

Sudak balığı 1980'li yıllardan beri göl ekosisteminde bulunmakta olup ekonomik değeri olması nedeniyle bölge balıkçıları için geçim kaynağı oluşturmaktadır.

Tarımsal su verimliliği konusunda 10 adet ulusal strateji ve Tarımsal Su Verimliliği Eylem Planında Oönümüzdeki 10 yıl için takvimlendirilmiş olup 26 adet eylem www.suverimliligi.gov.tr internet sitesinden tüm kullanıcılarımızın istifadelerine sunulmuştur.

Kapalı sistemlerle suyun iletilmesi ve dağıtılması, verimli ve modern yöntemlerle sulama yapılması, yağmur suyu ve kullanılmış suların tarımda yeniden kullanılması tarımsal sulama verimliliğini artıran uygulamaların başında gelmektedir. Söz konusu tedbirlerin uygulanmasına ilişkin Bakanlığımızca kapalı sulama sistemlerinin artırılması, tarla içi modern sulama sistemlerin kullanımına ilişkin destek verilmesi ve çifiçi eğitimlerine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bunlarla birlikte suyun verimli kullanımına ilişkin taslak mevzuat hazırlanmış olup yayımlanması için çalışmalar yürütülmektedir. Söz konusu çalışmalar Beyşehir Gölü'nün de yer aldığı Konya ili dâhil tüm illerimiz için yapılmakta olup bu çalışmalar ile su kaynaklarının verimli kullanılması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması hedeflenmektedir.

İşletme çalışmalarında minimum işletme kotu dikkate alınmaktadır. Akışın engellendiği dere yataklarında temizlik çalışmaları yapılmaktadır.

Beyşehir Gölü'ne Derebucak Prof. Dr. Yılmaz Muşlu Barajı'ndan derivasyonla su aktarılmaktadır. Bunun dışında Akçay'dan Konya Kapalı Havzası'na su aktarımı planlama raporu çalışmaları devam etmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan