Yeni transit bilgi sisteminde yaşanan sorun nedeniyle sınır kapılarında oluşan yoğunluğa ilişkin
Kaynak göster
Talat Dinçer (CHP), 29 Kasım 2024 tarihinde 7/19982 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 35 gün sonra, 3 Ocak 2025).
Talat Dinçer (CHP, Mersin). “Yeni transit bilgi sisteminde yaşanan sorun nedeniyle sınır kapılarında oluşan yoğunluğa ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19982, 29 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19982-yeni-transit-bilgi-sisteminde-yasanan-sorun-nedeniyle-sinir-kapilarinda-olusan-yogunluga-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/460bba60-ebe7-436f-8abc-019387551117
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 35 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımı Ticaret Bakanı Prof. Dr. Sayın Ömer BOLAT tarafından Anayasa'nın
SORULAR
ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak Yanıtlanmasını arz ederim. 27/11/2024
17 Kasım 2024 tarihinde uygulamaya alınan NCTS Faz 5 sistemine geçiş süreci beklenenin aksine çok büyük aksaklıklara yol açmıştır. Özellikle Mersin Gümrük Müdürlüğü'nde, transit işlemlerinin yoğun olduğu bölgelerde ciddi gecikmeler ve tıkanıklıklar yaşanmıştır. Orta Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne bağlı gümrük idarelerinde dış ticaret erbabı ve lojistik sektörün ciddi sıkıntı ve maliyetlerle karşı karşıya getirmiştir. Antrepolardan transit ticaret kapsamında denizyolu ve karayoluyla üçüncü ülkelere sevk edilecek ürünler için transit refakat belgesi düzenlenmediğinden planlanan sevkiyatlar yapılmamış, pek çok ihracat ve transit ticaret eşyası rezervasyon yapılan gemilere yüklenemediğinden liman sahasında günlerce beklemek zorunda kalmış, bütün sınır kapılarımızda yüzlerce tırlar günlerdir geçiş için beklemektedir. NCTS Faz 5 geçiş sürecinin başında duyurulan 8-10 saatlik geçiş süresi, beklenenden çok daha uzun sürmüş ve gümrük hizmetlerinde büyük aksamalara neden olmuştur.
Bu aksaklıklar nedeniyle özellikle Mersin Limanı'nda sevkiyatlar yapılamamış, antrepo işlemleri durmuş ve serbest bölgelerde ciddi tıkanıklıklar oluşmuştur. Bunun yanı sıra, gümrük işlemleri sırasında yaşanan gecikmeler nedeniyle lojistik firmaları büyük işgaliye ve demoraj maliyetleriyle karşılaşmış, sanayi tesisleri ihtiyaç duydukları hammaddeyi zamanında temin edemediği için üretim kayıpları yaşamıştır. İhracatçılar ise satışlarını zamanında teslim edemedikleri için cezai şart ödemek zorunda kalmışlardır.
NCTS Faz 5 geçiş sürecinde yaşanan aksaklıkların, özellikle Mersin'deki lojistik ve ticaret sektörü üzerindeki olumsuz etkilerinin bir an önce giderilmesi gerekmektedir. Ticaret Bakanlığı'nın bu konuda gerekli önlemleri alması ve sistemsel aksaklıkların bir daha yaşanmaması için gerekli reformları yapması önem arz etmektedir.
TİCARET BAKANLIĞININ NCTS FAZ 5 SİSTEMİ İHRACATI FELÇ ETTİ. a.i
139872.
Bu bilgiler doğrultusunda;
NCTS Faz 5 geçiş süreci sırasında yaşanan aksaklıklarla ilgili olarak Ticaret Bakanlığı, önceden bir hazırlık çalışması yapmış mıdır? Eğer hazırlanmışsa, bu çalışmalar neden yeterli olmamış ve aksaklıklar bu denli büyük boyutlara ulaşmıştır?
Mersin Serbest Bölgesi'nde faaliyet gösteren firmaların yaşadığı ticari tıkanıklıklar ve işlemlerin yapılamaması nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kayıplar için Bakanlık bir destek programı veya tazminat sağlama planı yapmakta mıdır?
NCTS Faz 5 geçiş sürecindeki aksaklıkların, Türkiye'nin dış ticaret sektörü ve lojistik sektörü üzerindeki mali etkilerini göz önünde bulundurarak, Bakanlık gelecekte bu tür geçiş süreçlerinin daha verimli ve kesintisiz bir şekilde yapılabilmesi için hangi reformları hayata geçirmeyi planlamaktadır?
Geçiş sürecindeki aksaklıklar nedeniyle yaşanan ekonomik zararların telafisi için, Bakanlık herhangi bir tazminat programı veya çözüm önerisi sunmayı düşünüyor mu?
Bu programlar Bakanlık bünyenizde uzmanlar tarafından mı yoksa özel şirketler tarafından mı hazırlanıyor?
Bundan sonraki uygulanacak sistem değişikliğinde ticari faaliyetlerde aksaklık yaşanmaması için bir pilot bölge seçilerek uygulamayı hayata geçirmeyi düşünüyor musunuz?
Sistem değişikliği yıl sonun da olması ve aksaklık yaşanması, ihracat rakamlarının düşüşüne neden olmuştur. Bakanlığınız tarafından bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 06.12.2024 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1542881 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER tarafından verilen 7119982 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 Sayfa)
Faks No: 03124491341
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.ir
Soru Önemleri Birimi
TİCARET BAKANLIĞI
Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER'e Ait 7/19982 Sayılı Yazılı Soru Önergesine Ilişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 7) Ülkemizin 01.12.2012 tarihinde akit taraf olduğu Ortak Transit Sözleşmesi çerçevesinde Avrupa coğrafyasına yönelik taşımalarımızda Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi (NCTS) kullanılmaktadır. Mezkur Sözleşme uyarınca taraf ülkelerce belirli bir takvim dahilinde NCTS sisteminin güncel sürümüne geçiş yapılması gerekmekte olup, NCTS Faz 5 olarak adlandırılan güncel sürüm, ulusal ve ortak transit işlemlerinde kullanılmak üzere ülkemizde 17.11.2024 tarihinde uygulamaya alınmıştır. Güncelleme çalışmaları, Avrupa Komisyonu ile müştereken belirlenen takvim çerçevesinde sürdürülmüş; uygulama tarihi yazılım çalışmalarının, ulusal testlerin ve Avrupa Komisyonu ile yürütülen uluslararası entegrasyon testlerinin tamamlanmasına bağlı olarak belirlenmiştir.
Bakanlığımızca, gümrük süreçlerine ilişkin geliştirilen yazılımların devreye alınması öncesinde pilot uygulamasının yapılması genel bir uygulama olarak benimsenmiş olmakla birlikte, NCTS Faz 5 sisteminin çalışma prensibi ve sürecin Avrupa Komisyonu ile müştereken yürütülmesi dolayısıyla ülke geneline yaygınlaştırılması öncesinde pilot uygulamasının yapılması mümkün olmamış, tüm gümrüklerimizde eş anlı olarak devreye alınması gerekmiştir.
Ülkemizde NCTS Faz 5 sürümüne geçiş öncesinde tüm paydaşlara yazılı ve görsel materyaller ile gerekli eğitim ve farkındalık faaliyetleri düzenlenmiş; geçiş öncesinde ilgili ülkeler de dahil olmak üzere tüm tarafların konu ile ilgili olarak bilgilendirilmesi sağlanmıştır. Sistemin kullanımına yönelik olarak yükümlüler nezdinde geniş katılımlı çevrimiçi eğitimlerin yanı sıra sistem entegrasyonuna yönelik olarak firmalarla birebir çalışmalar da gerçekleştirilmiş; gümrük personeline de sistem kullanımına yönelik eğitimler verilmiştir.
NCTS Faz 5 sistemindeki köklü değişiklikler ve kurum içi ve kurumlar arası mevcut entegrasyonlar nedeniyle sistem devreye alınmadan önce gerekli tüm testler yapılmış olsa da her teknik sistemde olduğu gibi bu süreç tüm taraflar nezdinde bir uyum ve entegrasyon ihtiyacını doğurmuş olmakla birlikte; ortaya çıkan aksaklıklar anında ve yerinde müdahale edilerek çözüme kavuşturulmuştur. Bu geçiş sürecinde, konuya ilişkin oluşturulan çağrı merkezi ve e-posta adresi başta olmak üzere çeşitli vasıtalarla Bakanlığımıza intikal ettirilen hususların titizlikle ele alınması ve Bakanlığımız ekiplerince tüm paydaşlar nezdinde gerek teknik gerekse de idari olarak geniş kapsamlı destek sağlanması suretiyle işlemlerin devamlılığı sağlanmıştır. Ayrıca, transit rejimine ilişkin alternatif beyan yöntemlerinin kullanılması sağlanmış; gümrük kapılarımız başta olmak üzere gümrük idarelerimizde alınan idari tedbirlerle işlemlere devam edilebilmesi mümkün kılınmıştır, Kapıkule ve Hamzabeyli gümrük kapılarımızdan çıkış yapmak için bekleyen taşıtlar için buralardaki TIR Parkları vasıtasıyla sıra düzeni tesis edilmiştir.
Ortak transit sistemi, çok taraflı bir sistemdir. Uluslararası elektronik mesajlaşmaya dayalı olan bu sistemde, NCTS Faz 5'in devreye alınması sürecinde ilgili ülkeler (örneğin İtalya, Almanya) tarafından iletilen elektronik mesajlarda da hatalar meydana gelmiş, konunun ülkeler nezdinde takibi neticesinde ilgili ülkelerce gerekli teknik adımlar atılabilmiştir.
Sistemdeki köklü yapısal değişiklikler nedeniyle, NCTS Faz 5 sistemine geçiş sürecinde diğer bazı ülkelerde de farklı sürelerde kesintiler ve teknik sorunlar yaşanmış; keza, Fransa gümrük sistemlerini 3 gün kapatarak Faz 5'e geçiş yapmıştır.
Halihazırda, Bakanlığımızın gümrük sistemleri ülke genelinde aktif bir şekilde çalışmakta olup, 2024 yılının Ocak-Ekim dönemi ile kıyaslandığında Kasım ayında Kapıkule gümrük kapımızdan çıkış yapan ticari taşıtların günlük ortalama sayısında bir düşüş yaşanmamıştır.
Bakanlığımızca alınan tedbirler sayesinde, NCTS Faz 5 sistemine geçiş sürecinin dış ticaretimiz ve uluslararası taşımalarımız üzerindeki etkisi asgari seviyede tutulabilmiş olup, NCTS sisteminin bağlantılı çalıştığı ulusal ve uluslararası tüm sistemlerin etkin bir şekilde çalıştırılmasına yönelik olarak çalışmalar titizlikle yürütülmektedir.