BM İnsan Hakları Komitesi üyesinin bazı açıklamalarına ilişkin
Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 24 Aralık 2024 tarihinde 7/21319 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 386 gün sonra, 14 Ocak 2026).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “BM İnsan Hakları Komitesi üyesinin bazı açıklamalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21319, 24 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21319-bm-insan-haklari-komitesi-uyesinin-bazi-aciklamalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d1bebaa8-2593-4089-a5f7-0193fe1eecce
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 386 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98 [okunamadı]'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96 [okunamadı]'ncı ve 99 [okunamadı]'uncu maddeleri gereğince yazılı olar cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. i
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi Üyesi Sayın Hel&ne Tigroudja Türkiye"nin İkinci Periyodik Raporunun İncelenmesi, 4163 nolu 24 Ekim 2024 tarihli oturumda Türkiye'de yaşama dokunulmazlığı bağlamında Türk Heyetine aşağıdaki soruyu yöneltmiştir.
"Siyasi ve seçim haklarına ilişkin diyaloğa devam edeceğim heyeti selamlamak istiyorum. Türk Anayasa Mahkemesi, Venedik Komisyonu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, milletvekili dokunulmazlığının kaldırıldığı koşulların, serbest seçimlerde aday olma hakkı ve parlamento ifade özgürlüğü gibi birçok temel hakkı ihlal ettiğine hükmetmiştir. Avrupa Mahkemesi, meslektaşım Sayın Gomez'in de bahsettiği Selahattin Demirtaş davasına ilişkin Büyük Daire kararında, "parlamenter azınlığın çoğunluğun istismarına karşı korunmasının" önemini vurgulamıştır. Halkların Demokratik Partisi eski Eş Başkanı Sayın Demirtaş'ın tutukluluğu ve devam eden tutukluluğu ile ilgili olarak Mahkeme, bu durumun, aynen alıntılıyorum, "sadece binlerce seçmeni Millet Meclisi?nde temsil edilmekten mahrum bırakmakla kalmadığını, aynı zamanda bir bütün olarak halka tehlikeli bir mesaj gönderdiğini ve özgür demokratik tartışma alanını önemli ölçüde azalttığını" eklemiştir. Ancak, Avrupa Mahkemesi'nin kararı taraf devlet tarafından uygulanmamakla kalmamış, aynı zamanda zorla kaybetmeler, çocuk hakları veya diğer Kürt insan hakları meseleleri gibi konularda konuşan yirmi kadar milletvekili, milletvekili sıfatıyla yaptıkları açıklamalardan dolayı dokunulmazlıklarının kaldırılması, tutuklanmaları ve haklarında cezai kovuşturma başlatılması gibi aynı tedbirlere maruz kalmıştır. Bazı durumlarda, bu tedbirler yıllarca süren seyahat yasakları ile de desteklenmiştir. Örneğin, Halkların Demokratik Partisi üyesi Ömer Faruk Gergerlioğlu, milletvekili sıfatıyla yaptığı açıklamalardan dolayı bu tür bir yasakla karşılaşmıştır. Bu nedenle, bu konudaki sorularım basittir: Yargının işleyişine ilişkin olarak, meslektaşlarımın sorduğu sorulara ek olarak,
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat,2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara
JNA3
Yargıtay'ın aynı milletvekili dokunulmazlığı ve muhalefet milletvekillerinin tutukluluğu konularında Anayasa Mahkemesi'nin kararlarını uygulamayı ve yerine getirmeyi sistematik olarak reddetmesi nasıl mümkün olabiliyor? Bu soru, ayrıca Avrupa Mahkemesi tarafından birkaç hafta önce hükümete iletilen Can Atalay/Türkiye davasında da gündeme getirilmiştir. İkinci olarak, milletvekili dokunulmazlığına ilişkin iç hukuk kurallarının Sözleşmede belirtilen haklarla uyumlu hale getirilmesi için ne gibi tedbirler alınmıştır? Ve son olarak, kaç milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırılmıştır ve dokunulmazlığı kaldırılan milletvekillerinin görevlerine iade edilmesi ve görevlerini yerine getirirken yaptıkları açıklamalarla ilgili cezai kovuşturmalara son verilmesi için ne gibi tedbirler alınmıştır?"
Bu bağlamda;
SORULAR
Komiteye verdiğiniz yanıt nedir?
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi?nin (AİHM) Selahattin Demirtaş ve benzeri davalarla ilgili kararlarının uygulanmaması konusunda bakanlık olarak hangi gerekçelerle hareket edilmektedir? Bu kararların uygulanması için hangi adımlar atılmıştır veya atılacaktır?
Anayasa Mahkemesi kararlarının Yargıtay ve diğer alt yargı organları tarafından sistematik olarak yerine getirilmemesi ile ilgili Bakanlık tarafından herhangi bir inceleme veya düzenleme yapılmış mıdır?
Milletvekili sıfatıyla yapılan açıklamalara yönelik cezai kovuşturmaların sonlandırılması için bir düzenleme veya çalışma yapılacak mıdır?
Türk hükümeti, milletvekili dokunulmazlığı ve ifade özgürlüğü konularında uluslararası eleştirileri ve Birleşmiş Milletler gibi organların tavsiyelerini dikkate almayı planlamakta mıdır? Bu konularda bir eylem planı oluşturulmuş mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1560841 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21319 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden İYB9AS - ttS27AY - Yyggxcn - WK9NAOZ ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-19-4735/6575 Konu : Yazılı soru önergesi MM, 1010026
Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU Kocaeli Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21319 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
A) "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı,
B) "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinin birinci fıkrasında, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri; ikinci fıkrasında, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Belirtilen hükümler çerçevesinde, Anayasanın 9 ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce verilen ara karar, karar ve hükümlerin hukuki dayanakları ile gerekçelerine dair Bakanlığımızda bilgi bulunmadığı gibi, sözü edilen karar ve hükümlerin olağan yargısal denetimi, başvuru usulü ve şartları ilgili kanunlarda gösterilen yargı mercilerine aittir.
11- Bakanlığımız ile Dışişleri Bakanlığı arasında imzalanan 14/11/2011 tarihli işbirliği protokolü gereğince; 01/03/2012 tarihinden geçerli olmak üzere, daha evvel Dışişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) yapılan başvurularda Hükümeti savunma ve AİHM'in ihlâl kararlarının icrası görevi, dış politikayı ilgilendiren başvurular ve Devlet başvuruları için öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla, Bakanlığımız tarafından üstlenilmiştir.
10/07/2018 tarihli 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, sayılı o Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı oKararnamesinin 40. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı, Bakanlığımız hizmet birimleri arasında sayılmış olup, anılan Kararnamenin 49. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre; Dışişleri Bakanlığı ile işbirliği yapmak suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuruları takip etmek, bu başvurulara ilişkin, ilgili tüm kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi, belge ve görüş
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden LSN/GX - I9RWL8U - t14#UnRI - VUNCMW ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü istemek, savunmaları hazırlamak ve gerektiğinde oturumlara temsilci göndermekle görevlendirilmiştir.
AİHM'e yapılan bir başvuru, AİHM tarafından Ülkemize iletildiği zaman bilgi sahibi olunmaktadır. Başvuruların, AİHM tarafından Ülkemize iletilmesi, yapıldığı yıla göre değil, kendi kurduğu sistem çerçevesinde ele alma sırasına göre gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle, AİHM'e hangi yılda kaç başvuru yapıldığı, ancak AİHM tarafından yapılacak bir istatistiki çalışma sonucunda öğrenilebilecek bir konudur.
AİHM tarafından Ülkemiz aleyhine verilen kararlara ait istatistiklere Bakanlığımız İnsan Hakları Dairesi Başkanlığının "https://www.inhak.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden LRSN/GX - I9RWL8U - t14UnR1 - VUNCMWS ile erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan