Gıda güvenliği denetimlerine ilişkin

Bakanlığımızca, gıda güvenilirliğinin sağlanması ve tüketicilerin aldatılmasının önlenmesine yönelik gıda işletmelerine yapılan resmi kontroller, risk esasına göre yürütülmektedir. Buradan hareketle, gıda işletmelerine yapılan resmi kontrollerin sıklığı işletmenin taşıdığı riskler göz önünde bulundurularak belirlenmekte olup, herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır. Risk esasına göre önceden haber verilmeksizin yapılan kontroller, Bakanlık ve il yıllık numune alma programları, Ulusal Kalıntı İzleme Planı (UKİP) yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, CİMER ve Alo 174 Gıda Hattı kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. Yapılan denetimlerde alınan numuneler laboratuvarlarımızda analiz edilmekte ve uygunsuz çıkan ürünler için ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli yaptırımlar uygulanmaktadır.

İşletmelerin resmi kontrolleri "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Prosedürü"ne göre yapılmaktadır. Denetim sıklığı işletmenin ürettiği veya tüketime sunduğu ürün riski ve işletmenin teknik ve hijyenik koşullarından kaynaklanan risk ile orantılı olmaktadır. Yapılan denetimler sonucu ürünlerinde tek tırnaklı eti tespit edilen işletmelerin risk esasına göre belirlenen risk puanları ve buna bağlı olarak da yılık denetim sayıları artırılmaktadır.

Evcil tırnaklı hayvanların (sığır, manda, bizon, koyun, keçi, tek tırnaklı hayvan, deve, domuz) kesiminin yapıldığı ve/veya etlerinin parçalandığı, et ürünlerinin üretildiği gıda işletmelerinin taşıması gereken asgari teknik ve hijyenik özellikler 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile Avrupa Parlamentosu Konsey Tüzüğüne paralel olarak hazırlanmış Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliği, Hayvansal Gıdalar için Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ve Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik ile belirlenmektedir.

Et ve et ürünlerine yönelik faaliyet gösteren gıda işletmecileri, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği'nin 6'ncı maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Domuz ve tek tırnaklı hayvanlar dışındaki hayvan türlerinin kesimi ve muamelesi, etlerin parçalanması, soğutulması, etlerinden kıyma, hazırlanmış et karışımı, MAE (Mekanik Ayrılmış Et) ve et ürünleri üretiminin yapılması, ambalajlanması, depolanması ve nakliyesi ile ilgili faaliyetlerle uğraşan gıda işletmelerinde domuzlar ve tek tırnaklı hayvanlara ve bu hayvanların etlerine ilişkin faaliyetler yürütülemez, bu işlemler domuz ve tek tırnaklı hayvanlara mahsus her iki tür için ayrı ayrı onaylanmış veya kayıt altına alınmış gıda işletmelerinde yürütülür." ifadesi doğrultusunda ayrı kayıt/onay almak zorundadır.

Ülkemizde halihazırda onay almış tek tırnaklı kesimhanesinin bulunmaması sebebiyle tek tırnaklı eti ve mamul maddelerinin ülkemizde satışı da yapılmamaktadır.

5996 sayılı Kanun kapsamında laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden; kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmalara toplatma, mülkiyetin kamuya geçirilmesi, imha, idari para cezası uygulanması, tekerrür durumunda savcılığa suç duyurusunda bulunulmasının yanı sıra uygunsuzluğun insan hayatını ve sağlığını tehdit etmesi halinde, bu gıdaları üreten, ithal eden, kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda işletmecileri hakkında savcılığa suç duyurusu, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası ve gıda sektörü faaliyetinden men gibi caydırıcı yaptırımlar uygulanmaktadır.

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

Bakanlığımızca 2024 yılında 8.000 kontrol görevlisiyle toplam 1.329.758 yurtiçi gıda denetimi gerçekleştirilmiştir. Bu denetimlerden 51.174 adedi et ve et ürünleri konusunda faaliyet gösteren üretim ve satış yerlerine yönelik olarak gerçekleştirilmiş olup, söz konusu denetimlerde uygunsuzluk tespit edilen 1.236 işletmeye idari para cezası uygulanmıştır. 65 işletme hakkında da savcılığa suç duyurusunda bulunulmuştur.

Bu denetimlerde ürünlerinde tek tırnaklı eti içerdiği tespit edilmiş olan 74 işletmenin bu ürünlerinin tamamının mülkiyeti kamuya geçirilerek imha edilmiştir.

Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları oüretem/ithal eden, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarasını içeren bilgiler (Bakanlık resmi internet (sitesinde (htips://guvenilirgida.tarimorman. gov.tr) kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

Bununla beraber Alo 174 Gıda Hattı ve WhatsApp İhbar Hattı oluşturulmuştur. Alo 174 Gıda Hattı'nın kuruluş amacı, tüketicinin gıda ile ilgili her türlü ihbar ve şikâyette ilgili merciye kolay bir şekilde ulaşabilmesi, iletişimin tek merkezden yönlendirilmesi, tüketiciye en kısa zamanda dönüş yapılabilmesi ve sonucun takibinin sağlanmasıdır.

Ayrıca gıda işletmelerinin denetim durumunun takip edilmesini sağlamak üzere Gıda İşletmelerinde gönüllülük esasına göre Karekod Uygulaması hayata geçirilmiştir. Söz konusu hizmet aracılığı ile tüketicilerin menfaatlerinin en üst düzeyde korunması hedeflenmiştir.

Bakanlığımızın, Gıda Kontrol Laboratuvarlarımızda kullanılan analiz yöntemlerinin geliştirilmesi, personel yetkinliğinin artırılması, cihaz alt yapısının geliştirilerek modemize edilmesi ve fiziksel şartların daha da etkin kullanılması gibi amaçları karşılamak için yürüttüğü -Ge çalışmaları devam etmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan