Akkuyu Nükleer Güç Santralinde kullanılacak bazı ekipmanların tedarik sürecinde yaşanan sorunlara ilişkin
Kaynak göster
Deniz Yavuzyılmaz (CHP), 10 Ocak 2025 tarihinde 7/21747 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 24 Şubat 2025).
Deniz Yavuzyılmaz (CHP, Zonguldak). “Akkuyu Nükleer Güç Santralinde kullanılacak bazı ekipmanların tedarik sürecinde yaşanan sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21747, 10 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21747-akkuyu-nukleer-guc-santralinde-kullanilacak-bazi-ekipmanlarin-tedarik-surecinde-yasanan-so (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/876ffab6-2737-42a1-8e53-019450aa18c6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 45 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98'inci, Meclis İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygıyla arz ederim.
Rusya Devleti, Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamasında, Alman şirketi Siemens'in, Akkuyu Nükleer Güç Santrali için ürettiği ekipmanları teslim etmediğini ve bu nedenle Alman şirketine dava açılacağını açıklamıştır.
Lihaçev, Rossiya, Rusya 24 TV kanalına verdiği mülakatta, "Siemens'in Türkiye'deki projeye hâlihazırda ürettiği ve parası ödenen ekipmanlarını tedarik etmeyi göstermelik bir şekilde reddettiğini" ifade etmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Benzer şekilde 2024 yılı Eylül ayında, Anadolu Ajansı Editör Masası'na konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde (NGS) aynı anda 4 reaktörün inşasının devam ettiğini söyleyerek, "Birinci reaktörle ilgili inşaatın yüzde 90'ın üzerinde tamamlandığı bir süreç yaşıyoruz. Ama zorluklarımız var. Siemens'in elektriğin iletimini sağlayan, şalt sahasında kullanılan ekipmanlar, parçalar ile ilgili yaklaşımıyla inşaatta yavaşlatma var. Firmanın bu konuda mutlaka bir bedel ödemesi lazım. İlgili parçalar, Rus şirket tarafından Çin'e sipariş edilmiştir." ifadelerine yer vermiştir.
Siemens Energy, konuyla ilgili olarak DW Türkçe'ye yaptığı açıklamada, bazı ekipmanları uzun süre önce teslim ettiklerini ancak yaklaşık bir yıldır Akkuyu için öngörülen teslimatları gerçekleştiremediklerini bunun nedeninin ise şirkete gerekli ihracat izinlerinin verilmemesi olduğunu kaydetmiştir.
Siemens Energy sözcüsü, konuya ilişkin yaptığı açıklamasında, Almanya'da ihracat izinlerini veren Federal Ekonomi ve İklim Koruma Bakanlığından izin alamadıklarını söyleyerek. "Elbette biz de şirket olarak ihracata yönelik kurallara uymakla yükümlüyüz" demiş ve sorunun kaynağı olarak Alman Federal Hükümetini işaret etmiştir. .
Siemens Energy'nin yapmış olduğu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, ekipmanların sevkiyatının gerçekleştirilmeme nedeninin Rusya'ya uygulanan yaptırımlarla ilgili olduğu kamuoyunda gündeme getirilmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Akkuyu NGS inşaatına Siemens Energy tarafından bugüne kadar hangi ekipmanlar teslim edilmiştir? Hâlihazırda üretilen, parası ödenen ancak teslim edilmeyen ekipmanlar ve malzemeler nelerdir?
Çinden tedarik edilmesi planlanan ekipmanlar hangi şirket ya da şirketlerce üretilmiştir? Söz konusu ekipmanlar, Siemens Energy tarafından teslimatı yapılmayan ekipmanların tam anlamıyla ikamesi olabilecek nitelikte midir?
Çin'den alternatif olarak tedarik edilmesi planlanan parçalar nedeniyle Akkuyu NGS9'nin malzeme kalitesinde bozulmalar ve dolayısıyla çeşitli teknolojik uyumsuzlukların ve güvenlik sorunlarının yaşanma ihtimali bulunmakta mıdır?
Sözkonusu tedarik sorunları, Bakanlığın "projenin tüm reaktörlerinin 2028' yılına kadar hizmete girmesi hedefine" etki edecek midir? Ne kadarlık bir gecikme ön görülmektedir?
Yaşanan tedarik sorunlarına karşı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından atılan veya atılması planlanan adımlar bulunmakta mıdır?
Akkuyu NGS'nin mülkiyetinin ve işletme haklarının tamamına sahip olan Rusya'ya karşı uluslararası ilişkilerde mevcutta uygulanan ve bundan böyle uygulanabilecek olası yaptırımlardan Türkiye'nin zarar görmemesi adına Bakanlığınızca hangi çözümler düşünülmektedir?
Akkuyu NGS projesi hayata geçirilirken Rusya'ya "0100 mülkiyet ve işletme hakkı verilmiş olması ve bu durumun yıllar boyunca Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve enerji bağımsızlığı bakımlarından risk oluşturmasına karşı hangi önlemler geliştirilmiştir?
Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin ve/veya herhangi bir Türk şirketinin aradan geçen 15 yıla rağmen Akkuyu NGS Projesine ortak olmamasının nedeni nedir?
Akkuyu NGS projesine Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ortak olması ve santralin yönetiminde Türklerin yer ZE mıdır? 06.01.2025
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
İlgi (o :21/01/2025 tarihli ve E-43452547-120.07-1568885 sayılı yazınız.
Zonguldak Milletvekili Sayın Deniz YAVUZYILMAZ'ın tarafıma tevcih ettiği 7/21747 esas numaralı yazılı soru önergesi Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99 uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır.
Bilgilerinizi arz ederim. N Alparştan BAYRAKTAR
Bakan Ek: 7/21747 Esas Numaralı Önerge Cevabı (1 Sayfa)
Telefon No:(312) 546 58 29
YAVUZYILMAZ'IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE
DÖNEM | ESASNO İLİŞKİN CEVAPLAR
28/3 i V21747
Ülkemizde yapılması planlanan Nükleer Güç Santrali (NGS) projeleri ile elektrik üretiminde kullanılan hidrokarbon kaynakların yerine NGSlerin ikame edilmesi suretiyle enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması, iklim krizinin nedeni olan karbon emisyonlarının azaltılarak 2053 yılı net sıfır emisyon hedefine ulaşılması ve enerjide kaynak çeşitliliğinin artırılarak enerji arz güvenliğimizin sağlanması hedeflenmektedir.
Bu doğrultuda 2010 yılında Rusya Federasyonu ile imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Türkiye Cumhuriyeti'nde Akkuyu Sahası'nda Bir Nükleer Güç Santralinin Tesisine ve İşletimine Dair İşbirliğine İlişkin Anlaşma" (Hükümetlerarası Anlaşma) gereğince yapımı Rus devlet kuruluşu ROSATOM tarafından üstlenilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) inşaatı devam etmektedir.
İnşaat sürecinde gerekli olan ekipmanlar, Akkuyu NGS'nin yapım ve işletimi dahil olmak üzere tüm faaliyetlerinden sorumlu olan Akkuyu Nükleer A.Ş. (Proje Şirketi) tarafından dünyanın önde gelen tedarikçilerinden temin ediliyor olmakla birlikte; Siemens Energy şirketiyle imzalanan sözleşme kapsamında şalt sahası ekipmanlarından bir kısmının ithalatı, yaşanan jeopolitik gelişmelerden kaynaklı olarak Çin menşeili başka bir şirket ile tedarik sözleşmesi imzalamış olup, bahse konu ekipmanlar peyderpey Akkuyu NGS sahasına teslim edilerek montajı yapılmaktadır.
Temin edilmekte olan malzemeler ulusal ve uluslararası teknik, güvenlik ve emniyet standartlarına uygunluk açısından gerekli testlere tabi tutulmakta olup, kullanılması öngörülen parçalarda herhangi bir uyum ve kalite sorunu olmaksızın proje süreci yürütülmektedir. Bu bağlamda, tedarik sorunu çözüme ulaştırılmış ve santralin birinci ünitesinin 2025 yılı içerisinde, diğer ünitelerinin ise sırasıyla birer yıl arayla işletme aşamasına geçmesi planlanmaktadır.
Ülkemiz, Akkuyu NGS ile birlikte nükleer alanda altyapıda, mevzuatta ve idari süreçlerde ciddi tecrübe kazanmaktadır. Bu anlamda, ikinci ve üçüncü NGS projelerinin, bu tecrübe ışığında, daha yüksek yerlileştirme oranına sahip olması beklenmektedir. Akkuyu NGS'yi işletecek Proje Şirketi ülkemiz mevzuatına göre kurulmuş olup, merkezi Ankara olan, Türkiye'de faaliyet gösteren ve Türk Ticaret Hukuku'na tabi olan bir Türk şirketidir. Dolayısıyla Akkuyu NGS de gerekli bütün lisans, izin, onay ve denetimler açısından Türkiye'nin düzenleyici kontrolü ve denetimine tabi olacaktır. Bu çerçevede, nükleer santral projeleri Türkiye'nin enerji arz güvenliğinin teminine sağlayacağı katkılara ek olarak teknoloji transferi, nitelikli işgücünün geliştirilmesi, yerli sanayinin yeni iş alanlarına sahip olması, hazineye büyük miktarda vergi geliri sağlanması gibi katma değerleri de ülkemize kazandırmış olacaktır.
Aynı zamanda, Hükümetlerarası Anlaşmanın 5'inci maddesi beşinci fıkrasında; "Hisselerin dağıtımı, yöneticilerin atanması, paydaşların yatırım biçimi, hisselerin transferine ilişkin kısıtlamalar, Proje Şirketi ve Proje'ye uygulanabilir finansman mekanizmaları da dahil; ancak, bunlarla sınırlı kalmamakla birlikte, Proje Şirketi'nin şirket yönetimine ilişkin konular, ulusal güvenlik ve ekonomi konularında ulusal çıkarların korunması amacıyla Türk Tarafı 'nın rızasına tabidir." hükmü yer almaktadır. Bu bağlamda, mevcut hissedarlar arasında yerli bir yatırımcı olup olmamasından bağımsız olarak; şirketin iş ve işleyişi ile ilgili Ülkemiz çıkarlarının korunması hususu devletimiz tarafından söz konusu Hükümetlerarası Anlaşma ile garanti altına alınmıştır.
Alparştan BAYRAKTARBakan