Diyarbakır'da bir maden arama çalışması için ÇED raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 23 Ocak 2025 tarihinde 7/22958 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 7 Mart 2025).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'da bir maden arama çalışması için ÇED raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/22958, 23 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22958-diyarbakir-da-bir-maden-arama-calismasi-icin-ced-raporu-hazirlanip-hazirlanmadigina-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ea51a73c-aa06-46aa-ac1d-0194986116f6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)HALKLARIN EŞİTLİK DEMOKRASİ pa İsi a GRUP BAŞKANLIĞI "
/Sayı : 19004
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA
Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili
Diyarbakır, uzun yıllardır maden şirketlerinin talan politikalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Bölge halkının yaşam alanları, doğal kaynakları ve ekolojik dengeyi hiçe sayan bu uygulamalar, sadece çevresel bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal bir kriz yaratmaktadır. Diyarbakır'ın Kulp ilçesine bağlı Gavgas, Kuyğ, Awdegös, Argetin ve Xuruç kırsal mahallelerinde maden arama faaliyetleri halkın yoğun tepkisi nedeniyle daha önce durdurulmuş, ancak 20 Ocak tarihinde yeniden başlatılmıştır. Bu faaliyetler, bölgeye yoğun asker ve korucu sevk edilerek, çevresel ve toplumsal hassasiyetleri yok sayan bir yaklaşımla sürdürülmektedir.
Bölge halkının ifade ettiği üzere, sondaj çalışması bölgedeki tescilli su kaynaklarının kirlenmesine, hayvancılık, arıcılık ve tarım faaliyetlerinin ciddi zarar görmesine neden olma potansiyeli taşımaktadır. Gavgas'tan çıkan su kaynağı, Pasur merkezin ve 40'a yakın mahallenin içme suyu ihtiyacını karşılamaktadır. Bu kaynakların zarar görmesi, bölge halkının temel yaşam hakkını tehdit etmekte ve doğal dengenin geri dönülmez bir şekilde bozulmasına yol açma riski taşımaktadır.
Halkın protestoları gözaltı tehditleriyle bastırılmaya çalışılmakta ve hukuksuz uygulamalarla yurttaşların doğal kaynaklarına sahip çıkma hakları engellenmektedir. Bu durum, hem anayasal hakların ihlali hem de çevresel adalet ilkelerinin yok sayılması anlamına gelmektedir. Çevre ve insan sağlığını tehdit eden bu faaliyetler, aynı zamanda Diyarbakır coğrafyasını uzun vadeli bir ekolojik krizle karşı karşıya bırakacaktır. Bu kapsamda, maden arama faaliyetlerinin yarattığı riskler, hukuka uygunluk durumu ve halkın yaşadığı baskıları sorgulamak amacıyla aşağıdaki soruların yanıtlanmasını talep ediyorum.
Bu bağlamda;
SORULAR
Gavgas ve çevresinde devam eden maden arama çalışması için Çevresel Etki
Değerlendirme (ÇED) raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin bilgi verebilir misiniz? Hazırlandıysa bu raporun ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? 22)5$
Halkın protestolarını bastırmak amacıyla bölgeye yoğun asker ve korucu sevkiyatı yapılmasının gerekçesi nedir? Bu yaklaşım, vatandaşların anayasal haklarını kullanmalarını engellemiyor mu?
Mahalle sakinlerinin maden çalışmalarına ilişkin endişelerini dile getirirken "provokatör" olarak yaftalanması ve gözaltıyla tehdit edilmesi konusunda Bakanlığınız herhangi bir denetim yapacak mıdır? Bu tür uygulamalara yönelik bir soruşturma başlatılacak mıdır?
Gavgas'ta yapılan maden arama çalışmalarını yürüten şirketlerin ihaleleri hangi şartlarla aldıkları ve bu şirketlerin çevresel sorumluluklarını yerine getirip getirmediği denetlenmekte midir?
Bölge halkının giriş ve çıkışlarının engellenmesi ve sondaj bölgesinde görüntü alınmasına izin verilmemesi yasal mıdır? Bu uygulamalara ilişkin herhangi bir şikâyet veya denetim süreci başlatılmış mıdır?
Bu çalışmaların Kulp ve çevresindeki ekolojik dengede geri dönüşü olmayan zararlara yol açmasının önüne geçmek amacıyla Bakanlığınızın herhangi bir planı veya önlemi bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
DÖNEM | ESASNO . 283 | 722958
Maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için "işletme izni" alınması gerekmekte olup, mevcut sahaların çok küçük bir alanına tekabül eden ve fiili olarak madencilik faaliyetinin yürütüldüğü alanı ifade eden işletme izinli alanlarda faaliyete başlanabilmesi için izin alanına yönelik olarak Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir.
Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği söz konusu izin süreçlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına ise Bakanlığımızca müsaade edilmemekte olup, bu bağlamda tek başına arama ve/veya işletme ruhsatına sahip olunması fiili olarak madencilik faaliyetlerinin başlatılabilmesi için yeterli olmamaktadır.
Denetim faaliyetleriyle ilgili olarak; madencilik faaliyetlerinin tüm aşamaları; çevreye etkileri bakımından 2872 Sayılı Çevre Kanunu kapsamında Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, iş sağlığı ve güvenliği bakımından 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve madencilik faaliyetleri bakımından 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından periyodik olarak denetlenmektedir. MAPEG tarafından gerçekleştirilen bu denetimlerde meri mevzuata aykırılığı tespit edilen hususlarla ilgili olarak gerekli işlemler tesis edilerek ruhsat sahiplerine, ilgili Valiliklere ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgilendirmeler yapılmaktadır.
Önergede yer alan ve diğer bakanlıkların görev alanına giren hususlara ilişkin bilgilerin ise ilgili kurum/kuruluşlardan alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.