Bakanlığın sunduğu hizmetlerde Kürtçe dilinin kullanımına ilişkin
Kaynak göster
Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti), 21 Şubat 2025 tarihinde 7/24433 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 27 Mart 2025).
Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır). “Bakanlığın sunduğu hizmetlerde Kürtçe dilinin kullanımına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24433, 21 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24433-bakanligin-sundugu-hizmetlerde-kurtce-dilinin-kullanimina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/01e6718f-502b-4433-9aa6-019536c4fb5a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Devletler idari sınırları içindeki farklı dilleri konuşan halkların varlığını iç bütünlük için potansiyel bir tehdit olarak kabul edip bu dillerin kullanımını caydıracak politikalar tasarlayabildiği gibi; bu halkların güvenini kazanmak, kültürel zenginliği devletin karakteristik bir yapısı haline getirmek, dil çeşitliliğini korumak ve kullanımını teşvik etmek için de tasarlayabilmektedir. Türk, Kürt, Arnavut, Azeri, Arap, Boşnak, Bulgar, Çerkes, Çingene, Gürcü, Ermeni, Hemşinli, Laz, Pomak, Rum, Süryanilerden oluşan çok dilli halklar mozaiği olan Türkiye'de anadiller; bölgesel olarak yoğunlaşarak coğrafi yayılım göstermektedir. Bu yönüyle bölge üniversitelerinde Kürtçe (Kurmanci ve Zazaki) dil ve edebiyat bölümlerinin açılması, yine Kürtçe'nin bölge bazında ilköğretimde seçmeli ders olarak örgün eğitime dahil edilmesi, TRT Kurdi"nin kurulması, anadillerin korunması ve teşvik edilmesi açısından oldukça anlamlı gelişmelerdir.
Ancak yapılan araştırmalar bir dilin; ekonomik faydaya sahip olduğunda, yani onu konuşmak finansal ve profesyonel avantajlar sağladığında yaşayabildiğini yahut tam tersi ekonomik fayda sağlamayan dillerin azalma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Bir başka ifadeyle; özel-sivil-kamu kurumları o dili konuşan çalışanlara ihtiyaç duyuyorsa, söz konusu dil küresel ticarette kullanılıyorsa, güçlü bir kültür varlığı var ve bu varlık kültür endüstrisi öğesiyse, teknoloji ve medya platformlarında kullanılıyorsa, hülasa bireyler bu dille geçimini sağlıyorsa canlılığını korur. Aksi takdirde ekonomik baskının, insanları baskın dillere doğru iteceği bilinmektedir. Dünyada sayısız örneği bulunmakla beraber, sınırları içinde yerel halk tarafından konuşulan dilleri ekonomi dillerine dönüştüren en iyi uygulama örnekleri İrlanda'da İrlandaca için, Galler'de Galce için, İsrail'de İbranice için, İspanya'da Katalanca ve Bask dilleri için, Kanada'da Fransızca için, Yeni Zelanda'da Maori dili için görülmektedir. Bu örneklerin tamamının ortak noktası; uygulamadaki dil politikalarının vitrinlik değil, bütüncül bakış açısı ve ekonomik işlevsellikle desteklenmiş ömürlük dil politikaları olduğu anlaşılmaktadır.
SORULAR
UUZS
Bu bağlamda:
Bakanlığınızın sunduğu kamusal hizmetlerden hangileri Türkçe dışında farklı bir dille sunuluyor? Sunulduğu hizmetlere göre ayrıştırılmış bu diller nelerdir? Kürtçe bu dillerden biri midir?
Bakanlığınıza bağlı olup, Kürtçe dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle istihdam edilen personel var mıdır? Varsa; bunların mesleklerine göre ayrıştırılmış sayıları kaçtır? Türkçe dışında herhangi bir dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle istihdam edilen personeliniz var mıdır? Varsa; bu personelin dillere ve mesleklere göre ayrıştırılmış sayıları kaçtır?
Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının resmi web siteleri Türkçe dışında hangi diller için erişim hizmeti sunmaktadır? Kürtçe bu dillerden biri midir?
Bakanlık hizmetleri için geliştirip kullanıma sunduğunuz kaç telefon uygulaması (aplikasyon) vardır? Bunlar Türkçe dışında hangi diller için erişim hizmeti sunmaktadır? Kürtçe bu dillerden biri midir?
Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının bülten, dergi, plan, rapor gibi her nevden basılı dokümanları Türkçe dışında hangi dillerde basılmaktadır? Kürtçe bu dillerden biri midir?
Bakanlığınızın toplamakla mükellef olduğu vergilerden, Türkçe dışında bir dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle sağlanan vergi indirimi uygulaması var mıdır? Varsa bunların dillere göre ayrıştırılmış olarak yararlanıcı işletme ve/veya kişi sayısı kaçtır? Bakanlığınızın burs, hibe/fon dağıtım ve/veya sübvansiyon desteği hizmeti var mıdır? Varsa; herhangi bir dil bilme zorunluluğu/yeterliliğiyle dağıtılan bursların, hibe/ fonların ve/veya sübvansiyonların dillere göre dağılımı nasıldır? Kürtçe bu dillerden biri midir?
Bakanlığınızın Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile imzalanmış herhangi bir iş birliği protokolü/anlaşması var mıdır? Varsa; bu protokolün/anlaşmanın belge dili nedir? Bu protokolü/anlaşmayı uygulamak, izlemek ve raporlamak için istihdam edilen Kürtçe bilen kişi sayısı kaçtır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
c) 14/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1583293 sayılı yazınız.
ç) 21/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1586827 sayılı yazınız. d)03/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591250 sayılı yazınız.
e) 04/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591763 sayılı yazınız.
f) 05/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1592895 sayılı yazınız.
g) 12/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1596911 sayılı yazınız.
#/)0841 © 7 7/002235 OK Ta 2)00981 MW 7b 7) 00 482 Gx 78 2/2923 6Y (05 72)040U$ GE 198 72/2U4433 &w > Hİ 2USAn Ge HE 7) 24530 Ge 74 24603 © 118, #/3ubig OY U3 2124926,
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f-g)'de kayıtlı yazıyla İzmir Milletvekili Haydar ALTINTAŞ'ın 7/20821, Tekirdağ Milletvekili Faik ÖZTRAK'ın 7/20835, Denizli Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7/20981, Adana Milletvekili Sadullah KISACIK'ın 7/20982, Tunceli Milletvekili Ayten KORDU'nun 7/23929, Eskişehir o Milletvekili Jale Nur SÜLLÜ"nün 7/24048, Diyarbakır Milletvekili Ceylan AKÇA CUPOLO'nun 7124433, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7724532, Diyarbakır Milletvekili Mehmet KAMAÇ'ın 7/24534, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/24608, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR"ın 7/24610 ve İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/24925 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ekte sunulmuştur.
7/0YU433 GE HT MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 0 0) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı hey YÜZYILI NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin tüm kamu kurumlarında olduğu gibi Bakanlığımızın ilgili birimlerince sunulan kamu hizmetlerinin tamamı, Anayasa'nın "Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. " hükmü gereğince Türkçe olarak sunulmaktadır.
Bakanlığımızca sunulan eğitim öğretim hizmetlerinin çerçevesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 42. maddesinde yer alan "Türkçe'den başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez." hükmü, Anayasa'nın eğitim hakkını düzenleyen maddelerinin yanı sıra 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri ile çizilmiştir.
Bununla birlikte; Bakanlığımızın üyesi olduğu çeşitli uluslararası kurum ve kuruluşlar (Eurydice vb.), öğretim programlarına bağlı olarak yapılandırılmış özel program ve proje uygulayan okullar, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde faaliyet yürüten eğitim kurumları (yabancı okulları vb.), bağlı birimlerce yürütülen ulusal ve uluslararası projeler, ilgili birimlerce ulusal ve uluslararası veri paylaşımı kapsamında hazırlanan çeşitli yayınlar (istatistiki bilgiler vb.), yaygın dil olan İngilizce olarak da sunulmaktadır.
Öte yandan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi"nde yer alan ve öğrencilerin ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde |; 8. sınıf düzeyinde ise | veya 2 ders saati olarak seçebildikleri yaşayan diller ve lehçeler dersine ilişkin öğretim programları, Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim öğretim kurumlarında Talim ve Terbiye Kurulunun ilgili kararları doğrultusunda 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaktadır.
2024-2025 eğitim öğretim yılı için yaşayan diller lehçeler dersinde seçilen diller ve lehçeler: Abazaca, Boşnakça, Gürcüce, Kiril Alfabesi Esaslı Adiğece, Kurmancca, Latin Alfabesi Esaslı Adiğece, Lazca ve Zazaca'dır.
Bakanlığımızın ilgili birimlerince hazırlanmış 8 mobil uygulama bulunmakta ve bu uygulamalar Türkçe olarak hizmet vermektedir.
Bakanlığımız ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında eğitim alanında imzalanmış herhangi bir işbirliği protokolü/anlaşması bulunmamaktadır.