Kürtçenin kamusal hizmetlerde kullanımına ilişkin

"los, Ge MX İlgi : a) 24/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1805220 sayılı yazınız.

b) 02/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1808753 sayılı yazınız. / 40016 Ge UT

c) 04/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1809371 sayılı yazınız.

ç) 05/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1811464 sayılı yazınız. / (01$ VT d)11.03.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1813638 sayılı yazınız. tJ41730 GENT

Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazıyla iletilen İstanbul Milletvekili Kezban KONUKÇU'nun 7/40692, Muğla Milletvekili Selçuk ÖZDAĞ'ın 7740694, Çanakkale Milletvekili Özgür CEYLAN"ın 7/40959, Osmaniye Milletvekili Asu KAYA'nın 7/41084, Van Milletvekili Mahmut DİNDAR'"ın 7/41226, Giresun Milletvekili Elvan IŞIK GEZMİŞ'in 7141228, Adana Milletvekili Ayhan BARUT'un 7/41230, İzmir Milletvekili Deniz YÜCEL'in 7141234, Mersin Milletvekili Talat DİNÇER'in 7/41373 ve Şanlıurfa Milletvekili Dilan KUNT AYAN'ın 7/41379 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ekte sunulmuştur.

YALY GENİ 1/4133 Ge 1) 1/6179 Ge Nİ Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ

Hâlihazırda ortaokullarda öğrencilerin talep etmesi hâlinde "Yaşayan Diller ve Lehçeler" dersi kapsamında Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca) seçmeli dersleri okutulabilmektedir. Uygulanmakta olan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi'nde yer alan ve öğrencilerin ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi"nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde 1; 8. sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak aşağıdaki Talim ve Terbiye Kurulu Kararları çerçevesinde uygulanmaktadır: e Adığece ve Abazaca (Kiril Alfabesi); 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı

2012/153 sayılı Karar e Lazca; 5,6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2013/119 sayılı Karar e Gürcüce5,6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2014/89 sayılı Karar e Adığece (Latin Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2015/18 sayılı

Karar

" Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca);

5. Sınıf Öğretim Programı 2012/154 sayılı Karar

6. Sınıf Öğretim Programı 2014/5 sayılı Karar

7. Sınıf Öğretim Programı 2014/22 sayılı Karar

8. Sınıf Öğretim Programı 2015/100 sayılı Karar

• Arnavutça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/8 sayılı Karar e Boşnakça5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/9 sayılı Karar

Ortaöğretim kademesinde haftalık ders çizelgesine "Yaşayan Diller ve Lehçeler" dersinin eklenmesine dair herhangi bir çalışma bulunmamaktadır.

Söz konusu derslere yönelik hazırlanan ve Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygun bulunan Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 5, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 7, Yaşayan Diller ve Lehçeler Kurmanci 8, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 5, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 7 ve Yaşayan Diller ve Lehçeler Zazaki 8 eğitim araçları yer almaktadır. Kabul edilen eğitim araçlarının listesi Ocak 2025 tarihli ve 2806 sayılı Tebliğler Dergisi'nde yayımlanmıştır.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen eğitim öğretim faaliyetleri, eğitimde firsat eşitliği, öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarının desteklenmesi ve eğitim programlarının bilimsel esaslara dayalı olarak geliştirilmesi ilkeleri doğrultusunda sürdürülmektedir.

Mevcut seçmeli ders uygulamasının yetersiz olduğu yönündeki değerlendirmeler Bakanlığımızın resmi tespitlerini yansıtmamakta olup, söz konusu dersler öğrencilerin talepleri doğrultusunda uygulanmaktadır. Bakanlığımızca, derslerin uygulanmasına ilişkin geri bildirimler ve sahadan elde edilen veriler düzenli olarak takip edilmekte; ihtiyaç duyulması hâlinde öğretim programları, materyaller ve uygulamaya ilişkin iyileştirmeler sağlanmaktadır.

Bu kapsamda 2023-2024 eğitim öğretim yılında; 153 okulda 21.559 öğrenci Kurmanci, 25 okulda 3.244 öğrenci Zazaki, 3 okulda 45 öğrenci Lazca, 17 okulda 431 öğrenci Adığece dersini seçmiştir. 2024-2025 eğitim öğretim yılında ise; 219 okulda 30.862 öğrenci Kurmanci, 38 okulda 4.554 öğrenci Zazaki, 3 okulda 39 öğrenci Lazca, 10 okulda 401 öğrenci ise Adığece dersini seçmiştir.

T.C. GU! Ür

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 0 0) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı ye YÜZYILI

Bakanlığımızca her yıl ocak ayı içerisinde okullarımıza seçmeli derslerin seçimine yönelik usul ve esasları içeren resmi yazı gönderilmektedir. Söz konusu yazılarda; okullarda en az 10 öğrencinin aynı dersi seçmeleri durumunda ilgili seçmeli dersin okutulabileceği ayrıca okullarda ilgili alanda yeterli sayıda öğretmenin bulunmadığı derslerin seçilmesi hâlinde öncelikle diğer okullardan maaş/ek ders karşılığı görevlendirmeler yoluyla öğretmen görevlendirileceği, bunun da mümkün olmadığı hâllerde ücretli öğretmen görevlendirilmek suretiyle bu derslerin okutulabileceği belirtilmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ücretsiz şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları, 14.10.2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin "Ders kitapları ve eğitim araçlarının nitelikleri" başlıklı 6. maddesi gereğince; Anayasa ve yürürlükteki mevzuata uygun, bilimsel yeterliliği denetlenmiş, eğitim ve öğretim programının amaçları ve kapsamını karşılayacak şekilde, eğitim ve öğretim programının bütünleşik yapısını temel alan, öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerinin ölçülmesi ile biçimlendirici ve geliştirici ölçme ve değerlendirme etkinliklerini içerecek, dil ve anlatım yeterliği taşıyacak şekilde, görsel tasarım ve içerik tasarımı öğrenmeyi destekleyecek nitelikte ve öğrencilerin gelişim özelliklerini önceleyen, dersin türüne ve içeriğine göre yaş/sınıf seviyesine uygun olarak etkili bir öğrenme-öğretme sağlayacak nitelik ve nicelikte elektronik içeriğe sahip olacak şekilde hazırlanır. Bununla birlikte ders kitapları ve eğitim araçlarının hazırlanması, incelenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinde kullanılan ve Talim ve Terbiye Kurulu tarafından 15.10.2024 tarih ve 117172165 sayılı Kurul Mütalaası ile uygun bulunan "TYMM Ders Kitapları ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait Elektronik İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamalar" belgesine göre incelenip değerlendirilmektedir. Bakanlığımızca hazırlanan ve ücretsiz bir şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları farklı kültürlere saygılı, çoğulcu ve her türlü ayrımcılığı reddeden bir anlayış içermektedir. İlgili değerlendirme kriterlerinin içerisinde yer alan maddelerden bazıları aşağıda sunulmuştur:

Anayasa'da ve Milli Eğitim Temel Kanunu'nda açıkça hükme bağlanmış eşitlik ilkesi gözetilerek temel insan hak ve özgürlüklerini destekleyen ve her türlü ayrımcılığı reddeden bir yaklaşımla hazırlanmalıdır.

" Ders kitabı ve eğitim aracı eşitlikçi ve kapsayıcı şekilde tasarlanmalı, bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edebilecek herhangi bir unsur bulundurmamalıdır.

" İçerikte çoğulculuk ilkesi gözetilmelidir. e İçerikte ırk, renk, dil, din, siyasi tercih, etnik köken, mülkiyet veya başka herhangi bir ayrım gözetilmeksizin evrensel insan haklarının herkes için geçerli olduğu ilkesi esas alınmalıdır.

" Konuların işlenişinde veya örneklerde, insanların betimlenmesi ve olayların sunulmasında toplumsal eşitlik ilkesi gözetilmelidir.

" İçerik oluşturulurken toplumun tüm kesimlerine hitap edilerek toplumsal temsiliyet dikkate alınmalıdır. e İçerikte din ve vicdan hürriyeti, düşünce ve ifade özgürlüğü, adaler, toplumsal barış ve insan hakları gözetilmelidir; bu anlayışı bozan herhangi bir ifade veya ima yer almamalıdır. e İçerikrol, statü ve kuşaklar arası çatışma oluşturmayacak mahiyette olmalıdır.

" Toplumsal kesimlerin düşünce ve inanç biçimini, siyasi görüş ve felsefi tercihini küçük düşürebilecek, ön yargı ile değerlendirilmesine yol açabilecek anlatımlara yer verilmemelidir.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN

Strateji Geliştirme Başkanlığı yüzyıLı , ağam e İçerikte tarafsızlık ilkesi gözetilerek kişileri ve toplulukları aşağılayıcı, dışlayıcı, etiketleyici veya aşırı yüceltici ifadeler bulunmamalıdır.

• İçerikte farklı kültürel ve etnik yapılar ile yerel-yöresel ayrıntılar, din ve mezhep kaynaklı özellik ve davranışlar üzerinden gidilecek genellemelere yer verilmemelidir.

" İçerikte gelir düzeyine veya sosyal konuma göre bireyi aşağılayacak ya da yüceltecek ifade, kinaye, ima yer almamalıdır.

" İçerikte bireysel, sosyal, mesleki kimlikleri ve kişilikleri küçülten herhangi bir ifade veya ima yer almamalıdır.

İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi ile 25.06.2024 tarihli ve 23 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygun bulunan İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde yaşayan diller ve lehçeler dersine ilişkin aşağıda yer alan öğretim programları, Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim öğretim kurumlarında Talim ve Terbiye Kurulunun ilgili kararları doğrultusunda 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaktadır.

Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı, Bakanlığımıza kullanım izni verilen öğretmen kadroları çerçevesinde karşılanabilmektedir. Öğretmen kadrolarının ve alan kontenjanlarının dağılımında ilk olarak öğretmen istihdamında güçlük çekilen ve kalkınmada birinci öncelikli yerler dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte eğitim politikaları başta olmak üzere öğretim programlarının nitelikleri, ülke genelinde alan bazında öğretmen ihtiyacı ve bu ihtiyacın toplam öğretmen ihtiyacına oranı gibi kriterlerin analizi sonucu ülke genelinde dengeli öğretmen dağılımı çerçevesinde alanlara ilişkin öğretmen kontenjanları belirlenmektedir.

Bakanlığımıza bağlı resmi kurumlara 2021-2025 yıllarında Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kürtçe-Kurmançi) ve Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kürtçe-Zazaki) alanında toplam 85 öğretmen atanmıştır.

Eğitim Bilişim Ağı (EBA) Platformunda, Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kürtçe-Kurmançi ve Kürtçe-Zazaki) dijital ders kitapları bulunmaktadır. Genel Müdürlüğümüz birimlerinde şu anda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli müfredatına yönelik dijital ders materyali çalışmaları öncelikli olarak zorunlu dersler kapsamında yürütülmektedir. Bu çalışmalar tamamlandığında, seçmeli dersler için de dijital ders materyali çalışmaları planlanmaktadır.

Bakanlığımız yaygın eğitim hizmetleri kapsamında, halk eğitimi merkezlerinde açılan kurslarda uygulanmak üzere yabancı diller alanında programlar hazırlanmakta olup, Yaşayan Diller ve Lehçeler alanında toplam 27 farklı kurs programı bulunmaktadır. I Ocak 2025-9 Mart 2026 tarihleri arasında söz konusu alanda 16 farklı program kapsamında 130 kurs açılmış, bu kurslardan toplam 2.299 kursiyer eğitim almıştır.

Yaygın eğitim kurs programlarına katılan kursiyer ve görev alan personelin memnuniyetini ölçmek, önerilerini almak ve sunulan hizmetlerin kalitesini geliştirmek amacıyla elektronik anket (Kurs Sonu Memnuniyet Anketi, Kurs Öneri Anketi) uygulamaları yapılmakta olup değerlendirme raporları ilgili birimlerle paylaşılmaktadır.