Kürtçe öğretmeni atamalarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 77 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Kamuran TANHAN Mardin Milletvekili
Türkiye?de de dil çeşitliliği önemli bir yer tutmakta, ancak bazı diller yok olma tehdidiyle karşı karşıyadır. Kapadokya Yunancası, Mlahso ve Ubıhça gibi diller tamamen kaybolmuşken, Hertevin, Ladino, Süryanice, Hemşince ve Kürtçenin Zazaca (Kırmancki) lehçesi hala tehlike altındadır. Dil kaybı yalnızca iletişim biçimlerinin yok olması anlamına gelmez; aynı zamanda kültürel miras, gelenekler ve bilgi birikimi de kaybolur.
Gerekçenin tamamını göster (11 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
UNESCO, dil koruma ve yaşatma konusunda çeşitli programlar yürütse de bu süreçlerin daha etkili olabilmesi için devletlerin ve kurumların dil politikalarını gözden geçirmeleri ve destekleyici önlemler almaları gerekmektedir.
Bu temelde Türkiye?de bazı üniversitelerde Kürdoloji bölümleri bulunsa da anadilinde eğitim hakkı temel bir sorun olarak devam etmektedir. Anasınıfından itibaren kendi dilinde eğitim almayan bireylerin, üniversite düzeyinde bu dili akademik seviyede öğrenmesi ve başarılı olması zordur. Dil, sadece iletişim aracı değil, aynı zamanda kimlik ve kültürün taşıyıcısıdır.
Yapılan araştırmalar anadil temelli eğitim politikalarının, bireysel ve akademik başarıyı artırırken kültürel gelişimi de desteklediğini göstermektedir. Bu temelde Kürtçenin eğitim sisteminde hak ettiği yeri bulması için sadece üniversitede göstermelik bölümlerin açılması yeterli değildir. Anaokulundan üniversiteye kadar anadilinde eğitim güvence altına alınmalıdır.
Bu durum eğitimde eşitlik ve adaletin sağlanması için zorunlu olguların başında gelmektedir. İsi çayryan
Artuklu Üniversitesi 2011-2012 öğretim yılında Türkiye'de Kürt Dili ve Edebiyatı lisans programı için öğrenci alan ilk üniversite olmuştur. Artuklu'nun ardından 2012 yılında
Diyarbakır Dicle Üniversitesi bünyesinde Kürt Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı kurulmuştur.
2024 yılının başında Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Dicle Üniversitesi'ne 40 öğretim üyesi ve 28 öğretim elemanı olmak üzere toplam 68 akademisyen alımı için kadro açmış, bu kadrolar arasında Kürdoloji yine yer almamıştır. 13 yıldır açık olan bölüme lisans eğitimi verecek akademisyen atanmamıştır.
Halihazırda Mardin Artuklu, Dicle, Muş Alparslan ve Bingöl Üniversitelerinde lisans, lisans eğitimi veren bu dört üniversiteyle birlikte Van Yüzüncü Yıl Üniversitelerinde yüksek lisans ve Mardin Artuklu ile Bingöl Üniversitelerinde doktora düzeyinde Kürt dili üzerine programlar bulunmaktadır.
Öte yandan yukarıda bahsi geçen üniversitelerde Kürtler ve Kürtçe üzerine yapılan lisansüstü çalışmalar "Yaşayan Diller ve Lehçeler Enstitüsü"ne bağlı yapılmaktadır. Ancak bu çalışmaların "Yaşayan Diller ve Lehçeler" şeklinde adlandırılması açık olmayan/ima edici isimlerle değil, bilimsel, akademik gerekler doğrultusunda kendi isimleriyle açılması gerekmektedir.
Türkiye'de beş üniversitede Kürt Dili ve Edebiyatı bölümü olmasına rağmen, öğretmen atamaları yok denecek kadar azdır. Son 10 yılda ataması yapılan Kürtçe öğretmeni sayısı sadece 189*dur. Kürtçe öğretmeni 2024 KPSS atamalarında Kürtçenin Kurmanci ve Kirmançki (Zazaki) lehçeleri için yalnızca 10 kontenjan ayrılması, kaldı ki geçmiş yıllardaki atama sayıları eser miktarda olacak şekilde 1 yahut 2 idi, bu alandaki sınırlayıcı politikaları gözler önüne sermektedir. Atama ve istihdam olanaklarının bu denli düşük kalması, kişilerin bu bölümleri tercih etmesini de olumsuz etkilemektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye'de yok olmakla yüz yüze olan, Hertevin, Ladino, Süryanice, Hemşince ve Kürtçenin Zazaca (Kırmancki) lehçesi gibi dillerin korunması için Bakanlığınızca yapılan çalışmalar nelerdir?
Kürtçenin eğitimdeki yeri ve önemiyle ilgili olarak, mevcut müfredat ve öğretim politikaları, dil çeşitliliğini ne ölçüde etkilemektedir? Kürtçenin eğitimde kullanımı ve korunması konusunda hangi adımlar atılabilir? Bu konuda Bakanlığınız tarafından yürütülen çalışmalar ve atılan somut adımlar nelerdir?
Kürtçenin resmi dil olarak tanınmaması ve eğitiminin sınırlı düzeyde sunulması, ana dili Kürtçe olan ve Türkçeyi yeni öğrenen ilkokul öğrencilerinin eğitim sürecini nasıl etkilemektedir? Bu durum, öğrencilerin eğitim hakkına erişiminde ne gibi zorluklar yaratmaktadır? Bu konuda yapılan düzenlemeler yeterli midir, öğrencilerin anadilinde eğitim alabilmesi için Bakanlığınızca ne gibi adımlar atılacaktır?
Bakanlık olarak, dil çeşitliliği koruma adına yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve eğitimin diğer bileşenleriyle iş birliği yapıyor musunuz? Eğer öyleyse, bu iş birliğini geliştirmek adına Bakanlığınızca hangi çalışmalar yapılmaktadır?
Son 5 yılda Kürdoloji bölümünü tercih eden ve bu bölümden mezun olan öğrenci sayısı kaçtır?
Son 10 yılda ataması yapılan Kürtçe öğretmeni sayısı sadece 189*dur. Halihazırda Türkiye'de beş üniversitede Kürt Dili ve Edebiyatı bölümü olmasına rağmen, öğretmen atamaları yok denecek kadar az olmasının sebebi nedir?
2024 KPSS atamalarında 20 bin öğretmen içerisinden Kürtçenin Kurmanci ve
Kirmançki (Zazaki) lehçeleri için yalnızca 10 kontenjan ayrılmasının gerekçesi nedir?
2024/2025 eğitim ve öğretim yılında Kürtçe seçmeli dersini seçen öğrenci sayısı kaçtır?
Bu öğrencilerden kaçı Kurmanci kaçı Zazaki lehçelerini seçmiştir?
Kürtçe seçmeli ders olarak neden ortaöğretim kurumları eğitim müfredatında yer almamaktadır? Temel eğitim ikinci kademe okullarında seçilebilen ve öğretimi yapılan Kürtçe derslerinin yeterli olmadığı gerçekliği karşısında, Kürtçe dil öğretiminin sürekliliğinin sağlanmasına yönelik bu derslerin ortaöğretim kurumlarında verilmesi adına bir çalışmanız var mıdır?
Yeni dönem öğretmen atamalarında Bakanlığınızca kaç Kürtçe öğretmeni ataması
• yapılması planlanmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
7/25098 İlgi :a) 16/10/2024 tarihli ve B-43452547-120.07.04-1513275 sayılı yazınız. n200)
b) 18/12/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1550133 sayılı yazınız. H2S0M (1035 ©) 03/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591250 sayılı yazınız. HA 25011
ç) 12/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1596918 sayılı yazınız. 7125209
d) 18/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1600185 sayılı yazınız. 7125202
e) 19/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1600965 sayılı yazınız. 71 25296)|
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Diyarbakır Milletvekili Sevilay ÇELENK'in 7/17398, Balıkesir Milletvekili Burak DALGIN'ın 7/20407, Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN"ın 7124434, Kocaeli Milletvekili Lütfü TÜRKKAN"ın 7125008, Denizli Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7125009, 7/25010 ve 7725011, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/25200, İstanbul Milletvekili Özgür KARABAT'ın 7/2520 ile Hatay Milletvekili Necmettin ÇALIŞKAN"ın 7/25296 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında çeşitli dillere ilişkin öğretim programları, Bakanlığımız Temel Eğitim Genel Müdürlüğü, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları iş birliği ile hazırlanarak teklif edilmekte ve gerekli inceleme, değerlendirme ve onay süreçleri sonucunda yayımlanmaktadır. Bunun ötesinde öğretim programları içeriğine yönelik görüşler, teklifler ve her türlü dönütler Talim Terbiye Kurulu Başkanlığımızca titizlikle incelenmekte, süreç sonucunda kendi iç dinamikleri doğrultusunda ortaya konan geliştirme ihtiyacı ile yenilenmektedir.
Uygulanmakta olan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi'nde yer alan ve öğrencilerin haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde |; 8. sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak seçebildikleri yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında; Adığece ve Abazaca (Kiril Alfabesi); 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2012/153, Lazca; 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2013/119, Gürcüce 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2014/89, Adığece (Latin Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2015/18, Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca); 5. Sınıf Öğretim Programı 2012/154, 6. Sınıf Öğretim Programı 2014/5, 7. Sınıf Öğretim Programı 2014/22, 8. Sınıf Öğretim Programı 2015/100, Arnavutça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/8, Boşnakça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/9 sayılı Kurul Kararları doğrultusunda uygulamaya konmuştur.
2024-2025 eğitim öğretim yılı için yaşayan diller lehçeler dersinde seçilen diller ve lehçeler: Abazaca, Boşnakça, Gürcüce, Kiril Alfabesi Esaslı Adığece, Kurmancca, Latin Alfabesi Esaslı Adığece, Lazca ve Zazaca'dır.
Soru önergesinde bahse konu diğer dillere ilişkin Bakanlığımıza ulaşmış bir program teklifi olmadığından konu ile ilgili bir çalışma bulunmamaktadır.
Eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı; 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 1 1'inci maddesi uyarınca 2016 yılından itibaren Bakanlığımıza tahsis edilen öğretmen kadroları çerçevesinde, sözleşmeli öğretmen istihdamı ile karşılanmaktadır. Alan bazlı kontenjan sayıları, Bakanlığımız tarafından uygulanan eğitim politikaları da dikkate alınarak ülke genelinde öğretmen ihtiyacının toplam öğretmen ihtiyacına oranı doğrultusunda belirlenmektedir.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığından alınan 355980 sayılı konuya ilişkin yazıları Ek*te yer almaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 20475 sayılı konuya ilişkin yazıları Ek'te yer almaktadır.
ÖSYM | T.C. | İ ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı :E-32721407-610-355980 Konu :Soru Önergesi
İlgi O: 05.03.2025 tarihli ve E-32661919-610-128025807 sayılı yazınız. "
İlgi yazınız ekinde Başkanlığımıza gönderilen 7/24434 esas muyfariğoru önergesi incelenmiştir. Soru önergesinin Başkanlığımızın görev alanıyla ilgili 5. gorüğunda talep edilen, son 5 yılda (2020-2024) Başkanlığımız tarafından gerçekleştirilen Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) yerleştirme işlemleri sonucunda "Kürt Dili ve Edebiyatı" yükseköğrğtim programlarını tercih eden ve yerleşen aday sayıları şu şekildedir: 2024 yılında tercih eden aday, sayısı 1.051, yerleşen aday sayısı 133; 2023 yılında tercih eden aday sayısı 922, yerleşen aday sayfsiLl 3? 2022 yılında tercih eden aday sayısı 648, yerleşen aday sayısı 101; 2021 yılında tercih eden aday sayısı 181, yerleşen aday sayısı 46; 2020 yılında tercih eden aday sayısı 274, yerleşen aday sayısı!
Prof. Dr. Bayram Ali ERSOY
Başkan N Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.
• © GÖ Telefon: 0312 2988000 Faks; 0312 2988815 Unvanı : ÖSYM Uzmanı Li e Web: www.osym.gov.ir Tel No : 03122988187
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Strateji ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı
Sayı (o :E-57802651-610-20475 Konu : Soru Önergeleri - 7/24434 (Strateji Geliştirme Başkanlığı)
b) Kurulumuz Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı (Bölüm €$ tarihli ve E-75850160-610-16168 sayılı yazısı,
e) Kurulumuz Veri yönetimi İzleme ve Değerlendirmg ve E-14071587-610-20172 sayılı yazısı. v feri Birimi)'nın 14.03.2025
Jai şi Başkanlığının 21.03.2025 tarihli
Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN taraf Kurulumuz Başkanlığınca incelenmiştir.
Konuya ilişkin soru önergesine verilecek ç Yönetimi İzleme ve Değerlendirme Dairesi BE tan Başkanlığının vermiş olduğu bilgiler ekte sunulmaktadır.
Prof. Dr. Metin TOPCUOĞLU Başkan Vekili İ - İlgi (b) yazı (1 Sayfa)
2 - İlgi (c) yazı (1 "g As ğe Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzal anınıştır.
Faks; 0(312) 266 47 59
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı
Sayı (o :E-75850160-610-16168 Konu : Soru Önergeleri-7/24434
STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞ
İlgi yazı ile Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN tarafi önergesi gönderilerek 2 numaralı sorusuna ilişkin bilgi verilmesi işten #ledir.
Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansü oğram açılmasına ilişkin başvurular 2547 sayılı Kanun'un 7/d-2 maddesi ve Lisansüstü Eğitim Öğf&im Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliği uyarınca Kurulumuzca değerlendirilerek kararff
Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyet döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alıng bir diploma programının diplomayı almayı hak eden neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendi ği yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içeriKferi, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezgih tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri değerlendirmelerinin alınması; hükmü almaktadır.
© dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç ieken asgari ve azami kredi miktarları; her weden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin p sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44/b maddesinde yer
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı
Sayı (o :E-75850160-610-16168 Konu : Soru Önergeleri-7/24434
STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞIN
İlgi yazı ile Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN taraffiğdi önergesi gönderilerek 2 numaralı sorusuna ilişkin bilgi verilmesi igig Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüştü proğram açılmasına ilişkin başvurular
Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç gereken asgari ve azami kredi miktarları; her
Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetleg döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alı bir diploma programının diplomayı almayı hak ed kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendi inin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içeriKferi, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin me gi sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; huk sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44/b maddesinde yer almaktadır.