Kocaeli ilindeki bir fabrikada çalışan işçilerin sendikal haklarının engellendiği iddiasına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 24.03.2025 we X Senle,

Belçika menşeli Bekaert'ın Kocaeli'nin Kartepe ve İzmit ilçelerinde faaliyet gösteren iki fabrikasında, son iki yılda patron tarafından açıkça sendikasızlaştırma politikası uygulanmakta ve hukuksuz uygulamalara imza atılmaktadır. 2022 yılının Aralık ayında, Birleşik Metal-İş Sendikası'nın örgütlü olduğu Bekaert İzmit fabrikasında toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine sendika üyesi işçiler grev kararı almıştı. Ancak greve çıkacakları günün sabahında, Cumhurbaşkanlığı'nın hukuka aykırı kararıyla grev ertelenmiş; ilgili mevzuat gereği erteleme süresi sonunda yeniden greve çıkılması mümkün olmadığından, fiilen grevleri yasaklanmıştır. Bekaert işçileri, Anayasa Mahkemesi kararlarıyla hukuka aykırılığı tespit edilen söz konusu yasak kararını tanımayarak, sömürücülerin her türlü baskısına rağmen grevlerini 18 gün boyunca kararlılıkla sürdürmüştü.

Bekaert yönetimi, işçilerin grev yasağını tanımayan kararlılıklarından rahatsızlık duyarak, son iki yıl içerisinde baskılarını yoğunlaştırdı. Önce sendikanın işyeri baş temsilcisi işten çıkarıldı, ardından fabrikanın etrafı tellerle çevrildi ve dinlenme alanlarına kameralar yerleştirilerek işçiler üzerindeki gözetim ve denetim artırıldı. Aynı süreçte, işçilerin enflasyon karşısında eriyen ücretleri için yaptıkları ek zam talepleri de görmezden gelindi. Böylece, işçilerin seçilmiş sendika temsilcisinin işten atılması ve fabrikada kurulan gözetleme sistemleriyle işçiler üzerinde korku iklimi hâkim kılınmaya çalışıldı.

Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bekaert patronu en büyük hamlesini ise sona saklayarak 2024 yılı içerisinde Hak-İş"e bağlı Özçelik-İş Sendikası'nın örgütlü olduğu Kartepe fabrikası ve DİSK'e bağlı Birleşik Metal-İş sendikasının örgütlü olduğu İzmit fabrikalarını tek şirket çatısı altında birleştirme kararı aldı. Üstelik bu kararı, 2024-2026 dönemi toplu iş sözleşmesi ve yetki sürecinin hemen öncesinde alarak, İzmit ve Kartepe fabrikalarının "Bekaert Çelik Kord Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" adı altında birleştiğini duyurdu.

Bugün gelinen noktada Bekaert işçileri, anayasal hakları olan toplu sözleşme düzeninden mahrum bırakılmış, hakları geriletilmiş, zam talepleri karşılıksız kalmış, her an işten atılma tehdidiyle yüz yüze Kalmış durumdadır. İşçilerin bu süreçte sendika seçme özgürlüklerinin sağlanması için her iki fabrikanın işçilerinin katılımıyla referandum yapılması talepleri de Bekaert patronu tarafından kabul edilmemiştir.

Birleşik Metal-İş Sendikası Bekaertta yaşanan işyeri birleşmesinin usulen hukuka aykırılıklar içerdiğini belirterek suç duyurusunda bulunmuştur.

Bu Bağlamda;

I- Bekaert firmasının gerçekleştirdiği birleşme süreci, işçilerin sendikal haklarını geriye götürerek ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve anayasa ile diğer ilgili mevzuat tarafından güvence altına alınan sendika ve toplu iş sözleşmesi haklarını ihlal etmektedir. Bu ihlallerle ilgili olarak bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme veya soruşturma başlatılmış mıdır?

SORULAR

1. Eğer bir inceleme/soruşturma yürütülüyor ise söz konusu birleşme ve öncesinde yaşanan gelişmelere dair Bekaert patronu ve Birleşik Metal İş sendikasının bilgilerine başvurulmuş mudur? Ayrıca Adalet Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı"ndan ilgili birleşme süreci ve buna yönelik itiraz süreçleri konusunda bilgi talep edilmiş midir? Eğer herhangi bir inceleme veya soruşturma yürütülmüyorsa, bunun gerekçesi nedir?

2. 04.05.2024 tarihinde yetki tespiti için mevzuata uygun şekilde başvuruda bulunan Birleşik Metal-İş Sendikası'nın başvurusu yanıtsız bırakılırken, yalnızca iki gün sonra, 06.05.2024 tarihinde yetki tespiti başvurusu yapan Özçelik-İş Sendikası'na nasıl olumlu yanıt yerilmiştir? Bakanlığınızın yetki tespit başvurularında uyguladığı öncelik sıralaması nedir? Daha önce başvuru yapan bir sendikaya yanıt verilmezken, daha sonra başvuru yapan bir sendikaya hızla olumlu yanıt verilmesi, bakanlığınızın sendikal ayrımcılık yaparak suç işlediği iddialarını gündeme getirmektedir. Bu iddialara ilişkin bakanlığınızın somut ve gerekçeli bir açıklaması var mıdır?

3. Yetki tespitlerine itiraz sürecinde, toplu iş sözleşmesi prosedürünün durdurulması, ülkemiz hukuk sisteminde benzeri bulunmayan bir uygulamadır. Başka hiçbir alanda itiraz süreci işlemleri durdurmazken, yalnızca yetki itirazlarında bu durumun geçerli olması, işçiler açısından ciddi hak kayıplarına yol açmaktadır. Bu mağduriyetleri giderecek somut bir yasal düzenleme hazırlığınız var mıdır?

4. Bilindiği gibi yetki sürecinde yetkili sendikanın tespiti için işyerlerinde referandum uygulaması ülkemiz tarihinde çeşitli dönemlerde yargı kararlarıyla uygulanmıştır. 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda yer almasa da emek tarihimizde yeri olduğu gerçeğini de gözeterek işçilerin sendika seçme özgürlüğünü güvence altına alacak somut bir yasal düzenleme hazırlığınız bulunmakta mıdır?