RTÜK tarafından bazı kanallara uygulanan cezalara ilişkin

BAKANLIĞIMIZCA HAZIRLANAN CEVAP

Bakanlığımız İlgili Kurumu Olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan Alınan Yazıda;

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından;

" "NOW" logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 19.03.2025 ve 21.03.2025 tarihli yayınları hakkında 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "yayın hizmetleri hukukun üstünlüğü, adalet ve tarafsızlık esasına aykırı olamaz." hükmünün ihlali gerekçesiyle idari yaptırım uygulanmıştır.

" "SZC"logolumedya hizmet sağlayıcı kuruluşun 19.03.2025 ve 23.03.2025 tarihli yayınları hakkında 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "yayın hizmetleri ırk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz" hükmünün ihlali ve 21.03.2025 tarihli yayını hakkında mezkur Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan "yayın hizmetleri insan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükmünün ihlali gerekçesiyle idari yaptırım uygulanmıştır. e "h halk" logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 10.03.2025 tarihli yayını hakkında 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde yer alan "yayın hizmetleri Türkçenin, özellikleri ve kuralları bozulmadan doğru, güzel ve anlaşılır şekilde kullanılmasını sağlamak zorundadır; dilin düzeysiz, kaba ve argo kullanımına yer verilemez." hükmünün ihlali; 19.03.2025 tarihli yayınları hakkında mezkur Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (ç) bentlerinde yer alan "yayın hizmetleri ırk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." ve "İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükümlerinin ihlali; 21.03.2025 tarihli yayını hakkında bahsi geçen Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "yayın hizmetleri ırk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." hükmünün ihlali ve 23.03.2025 tarihli yayını hakkında mezkur Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan "yayın hizmetleri insan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükmünün ihlali gerekçesiyle idari yaptırım uygulanmıştır. e "TELE 1" logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 19.03.2025 tarihli yayını hakkında 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "yayın hizmetleri hukukun üstünlüğü, adalet ve tarafsızlık esasına aykırı olamaz." hükmünün ihlali; 21.03.2025 tarihli yayını hakkında mezkur Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan "yayın hizmetleri insan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükmünün ihlali ve 23.03.2025 tarihli yayını hakkında mezkur Kanun'un "inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "yayın hizmetleri ırk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." hükmünün ihlali gerekçesiyle idari yaptırım uygulanmıştır.

Üst Kurul, 1982 Anayasası'nın 133'üncü maddesinin ikinci fıkrasında da belirtildiği gibi radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulmuştur. Ayrıca 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un Vinci maddesi ile radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi, ifade ve haber alma özgürlüğünün sağlanması görevi Üst Kurula tanınmıştır.

Üst Kurul, programları yayınlandıktan sonra 6112 sayılı Kanun hükümlerine uygunluk açısından denetlemektedir. Üst Kurulun programlara yayından önce müdahale etme veya programları yayından kaldırma yetkisi bulunmamaktadır. Yayınlar, Üst Kurul Uzmanları tarafından titizlikle takip edilmekte ve kamuoyu şikâyetleri de göz önüne alarak 6112 sayılı Kanun hükümlerine aykırı yayınlar için rapor düzenlenmekte bu raporlar ve yayın kopyaları Üst Kurulca değerlendirilmektedir. Gerektiğinde ilgili Kanun'un 32'nci maddesi hükümlerine göre kuruluşlara uyarı, idari para cezası, katalogdan çıkarma, program durdurma, geçici yayın durdurma ve yayın lisansı iptali cezası şeklinde müeyyideler, hukuki sürecin tamamlanması ile uygulanmaktadır. İlgili yayınlar, Üst Kurul Uzmanları tarafından yukarıda açıklanan prosedür çerçevesinde yayın ilkelerine uygunluk açısından incelenmekte olup 6112 sayılı Kanun'a aykırı bir hususun tespiti halinde kanuni müeyyidelerin uygulanması Üst Kurula teklif edilmekte ve nihai yaptırım kararı Üst Kurulca alınmaktadır. Bu bağlamda bütün medya hizmet sağlayıcıların yayın hizmetleri 6112 sayılı Kanun kapsamında büyük bir titizlikle izlenmekte ve değerlendirilmektedir. Sonuç olarak herhangi bir medya hizmet sağlayıcının yayın hizmetlerinde ihlal tespit edildiği takdirde kanuni müeyyideler uygulanmaktadır. Tüm temel hak ve özgürlüklerde olduğu gibi ifade özgürlüğünün kullanım alanının sınırları hukuki düzenlemelerle açık ve net olarak belirlenmiştir. İfade özgürlüğü, demokratik bir toplumun temel unsurlarını oluşturan çoğulculuk, hoşgörü ve açıklık ilkelerinin var olması açısından vazgeçilmez bir insan hak ve özgürlüğü olma özelliği taşımakla birlikte, ulusal ve uluslararası hukuk belgelerinde bu hakkın kullanılmasının belirli sınırları bulunmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğünü düzenleyen 10'uncu maddesinin birinci fıkrasında ifade özgürlüğü hakkının herkes için geçerli olduğu belirtilmiş, ikinci fıkrası ise bu hakkın sınırlandırılabilmesinin koşullarını düzenlemiştir. Söz konusu maddenin ikinci fıkrası uyarınca basın, ifade ö gürlüğünü kullanırken görev ve sorumluluklarına uygun davranmak durumundadır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26'ncı maddesinin birinci fıkrası "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söZ, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veye fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına eng! değildir." şeklinde düzenlenmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise "Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir." olarak ifade edilmiştir. Böylece düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasının serbest olduğu fakat yukarıda sayılan "milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği" gibi nedenlerle bu serbestinin kanunla sınırlandırılabileceği düzenlenmiştir.

Bu bağlamda ifade hürriyetinin başka özgürlüklerin kullanılmasını kısıtlayacağı (o ve/veya özarar Ogörmesine neden olacağı (o curumlarda sınırlandırılabileceği, dolayısıyla sınırsız olmadığı ulusal ve uluslara:ası hukuk metinlerinden sarih olarak anlaşılmaktadır.

Mehmet Nuri ERSOYBakan