2025 yılında RTÜK tarafından uygulanan yaptırımlara ilişkin
Kaynak göster
Barış Bektaş (CHP), 30 Temmuz 2025 tarihinde 7/31907 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 2 Ekim 2025).
Barış Bektaş (CHP, Konya). “2025 yılında RTÜK tarafından uygulanan yaptırımlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31907, 30 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31907-2025-yilinda-rtuk-tarafindan-uygulanan-yaptirimlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2587c52c-6bfc-4357-b500-01985f900732
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 64 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Anayasa'nın 26. maddesi uyarınca herkes düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu özgürlük, demokratik toplum düzeninin temel taşlarından biri olan basın ve ifade özgürlüğü ile doğrudan bağlantılıdır. Ahcak son yıllarda ve özellikle 2025 yılı içinde, RTÜK'ün yayın kuruluşlarına yönelik idari yaptırımları, kamuoyunda giderek daha fazla tartışma yaratmaktadır.
RTÜK tarafından uygulanan idari para cezaları, program durdurma ve lisans iptali gibi yaptırımların özellikle muhalif yayın organlarına yöneltilmesi; kararların "oy çokluğu" ile alınması, kurul üyeleri arasında ciddi görüş ayrılıklarının olması ve bazı karar gerekçelerinin kamuoyuna açıklanmaması gibi uygulamalar, kurumun tarafsızlığı ve anayasal çerçevedeki görevi ile bağdaşmadığı yönünde eleştirilere neden olmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı Ocak ayından bugüne kadar RTÜK tarafından Türkiye genelinde kaç televizyon ve radyo kuruluşuna idari para cezası, yayın durdurma veya program durdurma yaptırımı uygulanmıştır? Bu yaptırımların kuruluşlara ve uygulama tarihlerine göre dağılımı nedir? 2. Aynı dönemde uygulanan yaptırımların konu başlıklarına göre (ahlaki değerler, siyasi içerik, halk kin ve nefrete teşvik, reklam ihlali vb.) dağılımı nasıldır? i
Para cezası veya program durdurma uygulanan içeriklerin kaç tanesi siyasi yorum, haber bülteni veya tartışma programı kapsamında değerlendirilmiştir?
RTÜK tarafından 2023-2025 yılları arasında alınan kararların kaç tanesi oy birliğiyle, kaç tanesi oy çokluğuyla alınmıştır? Oy çokluğuyla alınan kararların gerekçeleri kamuoyuyla paylaşılmakta mıdır?
RTÜK'ün karar alma süreçlerinde, denetlenen yayınların editoryal bağımsızlık ilkesi, medya çoğulculuğu ve tarafsızlık yükümlülüğü kapsamında değerlendirme yapılıp yapılmadığına ilişkin herhangi bir iç yönerge veya rehber mevcut mudur?
RTÜK'ün 2025 yılı itibariyle kurumsal denetim mekanizmaları nelerdir? Kurul kararlarına karşı itiraz veya yargı yolu dışında bir denetim organı ya da bağımsız kurul öngörülmekte midir?
2025 yılı itibariyle RTÜK'ün bütçesinden, denetim dışı harcama yapılan veya dış kaynaklı hizmet alımı yapılan kalemler nelerdir?
RTÜK üyelerinin seçiminde, temsil ettikleri siyasi partilere göre dağılım dikkate alındığında, kurulun tarafsızlığına ilişkin bir denge mekanizması mevcut mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız İlgili Kurumu Olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan Alınan Yazıda;
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliğidir. Üst Kurulun görev ve yetkileri ile medya hizmet sağlayıcı kuruluşların yayınlarında uymaları gereken kurallar, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'la belirlenmiştir. Tüm medya hizmet sağlayıcıların yayınları, Üst Kurulda görevli uzmanlar tarafından tarafsız ve eşit olarak 6112 sayılı Kanun'da yer alan hükümler uyarınca değerlendirmektedir.
6112 sayılı Kanun'un Vinci maddesi ile radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi, ifade ve haber alma özgürlüğünün sağlanması görevi, Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna tanınmıştır. Yayıncı kuruluşlar konuk seçimleri konusunda editoryal bağımsızlığa sahiptir. RTÜK'ün herhangi bir yayıncı kuruluşa müdahale etmesi söz konusu değildir.
İlgili Kanun'un 37'nci maddesinde de Üst Kurulun yetkileri Kanun koyucu tarafından açıkça belirtilmiştir. Üst Kurul bu görev kapsamında ilgili incelemeleri ve denetlemeleri düzenli olarak ifa etmekte olup ihlal tespit ettiği noktalarda gerekli işlemleri yerine getirmektedir. 6112 sayılı Kanun kapsamında Üst Kurul uzmanlarımızca düzenli olarak tüm medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar denetlenmekte olup Kanun kapsamında tespit edilen ihlaller ivedilikle Üst Kurul gündemine alınmaktadır.
01.01.2025-21.08.2025 tarihleri arasında yayın içeriklerinin ihlalinden dolayı 16 farklı kuruma 79 kez müeyyide uygulanmıştır. Söz konusu tarih aralığında 6112 sayılı Kanun'a aykırı şekilde yayın yapan yayıncı kuruluşlara Üst Kurul tarafından verilmiş olan müeyyidelere ilişkin Üst Kurul kararları, www.rtuk. gov.tr adresindeki Üst Kurul Kararları bölümünde yayınlanmaktadır.
Üst Kurul tarafından uygulanan müeyyidelerin program türüne veya içeriğine göre tasnifi yapılmamaktadır. Üst Kurul kararlarının müeyyide türüne ve ihlal edilen Kanun maddesine göre yapılan tasnifine ilişkin ayrıntılı bilgilere, www.rtuk.gov.tr adresindeki Üst Kurul Kararları bölümünden ulaşılabilmektedir.
İlgili Kanun'un 32'nci maddesinin 9uncu fıkrası uyarınca Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından verilen idari yaptırımlara karşı yargı yolu açıktır. Üst Kurul kararlarına ilişkin alınan yargı kararları, Uzman Raporunu düzenleyen görevli personele ve yargı kararlarının takibiyle görevlendirilen İzleme Uzmanlarına iletilmektedir. Dolasıyla Üst Kurul kararlarına yönelik alınan mahkeme kararları lehe veya aleyhe olması fark etmeksizin değerlendirilmekte ve kesintisiz olarak sürdürülen yayın denetimlerinde bu değerlendirmelerden faydalanılmaktadır.
RTÜK, karar alma süreçlerinde ilke olarak hukuk devletinin bir özelliği olan kanunilik ilkesi çerçevesinde 6112 sayılı Kanunu esas kabul etmektedir. İlgili Kanun'da yayın hizmetinin hem düzenlenmesine hem de denetlenmesine yer verilmiştir. Kanun'un madde 3/1-f hükmünde editoryal sorumluluk düzenlenmiş olup buna göre "Programların içeriği ve seçimi ile radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde bir yayın akış çizelgesi, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ise bir katalog içinde sunulmasına ilişkin düzenleme ve kontrol yetkisine sahip olmayı" ifade etmektedir. Aynı hüküm, Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in madde 4/1-g bendinde de düzenlenip editoryal sorumluluğun önemi açıkça pekiştirilmiştir.
RTÜK, Üst Kurul İlke Kararları başlığı altında ilke kararları da almaktadır. RTÜK'ün beş adet ilke kararı bulunmakta olup bunlar; Gündüz Kuşağı Programları İçin Etik İlkeler, Medyada Kadına Yönelik Şiddetle Mücadeleye İlişkin Etik İlkeler, Spor Programları Hakkında Üst Kurul İlke Kararı, Program Sonlarında Akar ve Hareketsiz Olarak Gösterilen İsim, Marka ve Logo Uygulamalarına İlişkin Üst Kurul İlke Kararı ve Görsel-İşitsel Yayıncılık Etik İlkeleridir.
Bu ilke kararlarında; kurum içindeki etik standartları belirleyen kodlar bulunmakta ve tarafsızlık, adil muamele, ayrım gözetmeme, yayıncılığın çoğulculuk ve iletişim özgürlüğünü destekleyecek şekilde yürütülmesi gibi önemli konular yer almaktadır. İlke kararlar; medya çoğulculuğunu da içermekte olup bunun sonucu olarak hem kurum personelinin etik davranıp tarafsızlıkla hareket etmesi gerektiğini belirtmekte hem de çoğulculuğun sağlanması, izleyici bilincinin oluşturulması ve iletişim özgürlüğüne saygı gibi ilkelere vurgu yapılmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan