Son beş yılda RTÜK tarafından uygulanan yaptırımlara ilişkin
Kaynak göster
Aşkın Genç (CHP), 9 Nisan 2025 tarihinde 7/26922 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 90 gün sonra, 8 Temmuz 2025).
Aşkın Genç (CHP, Kayseri). “Son beş yılda RTÜK tarafından uygulanan yaptırımlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26922, 9 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26922-son-bes-yilda-rtuk-tarafindan-uygulanan-yaptirimlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/35c6792e-14df-44e5-a0df-01961e97db7d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından uygulanan yayın durdurma, idari para cezası ve lisans iptali gibi yaptırımların, farklı medya kuruluşları arasında orantısız bir şekilde uygulandığına dair kamuoyunda ciddi tartışmalar yaşanmaktadır. Özellikle eleştirel yayın yapan televizyon ve radyo kanallarına yönelik yaptırımların daha sık ve ağır olduğu, iktidara yakın medya kuruluşlarına ise benzer içeriklere rağmen ceza uygulanmadığına dair iddialar, ifade ve basın özgürlüğü bağlamında demokratik ilkelerle bağdaşmamaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son beş yılda RTÜK tarafından özel radyo ve televizyon kanallarına verilen idari para cezası, yayın durdurma ve lisans iptali sayısı nedir? Hangi kuruluşlara hangi gerekçelerle uygulanmıştır?
Bu cezaların dağılımında; haber içerikleri, siyasi yorumlar ve eleştiriler hangi oranda etkili olmuştur?
Cezaya konu olan içeriklerin denetlenmesinde kullanılan kriterler nelerdir? Bu kriterler kamuoyuna açık ve denetlenebilir midir?
RTÜK tarafından verilen kararların yargı sürecinde itiraz ve iptal oranları nedir?
Basın özgürlüğü kapsamında, RTÜK kararlarının tarafsızlığı ve eşit uygulaması :- konusunda Bakanlığınızın gözetim ve değerlendirme mekanizması var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız İlgili Kurumu Olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan Alınan Yazıda;
01.01.2019-30.04.2025 tarihleri arasında 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun uyarınca Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından medya hizmet sağlayıcılara 9.049 müeyyide uygulanmıştır. Söz konusu müeyyidelerin 15'i uyarı, 5.559u idari para cezası, 964'ü program durdurma, 19'u katalogdan çıkarma, 2.298/i geçici yayın durdurma, 194'ü yayın lisansı iptali (67 farklı kuruluşa) uygulanmıştır. Üst Kurul tarafından verilmiş olan müeyyide kararlarına ilişkin ayrıntılar www.rtuk.gov.tr adresindeki Üst Kurul Kararları bölümünde yayınlanmaktadır.
Verilen cezaların dağılımında toplam 9.049 raporun 21'i haber içerikleri, siyasi yorumlar ve eleştiriler konularında olup yaklaşık 962,33'lük kısmı oluşturmaktadır.
Üst Kurul, radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliğidir. Üst Kurulun görev ve yetkileri ile medya hizmet sağlayıcı kuruluşların yayınlarında uymaları gereken kurallar, 6112 sayılı Kanun'la belirlenmiştir. Tüm medya hizmet sağlayıcıların yayınları, Üst Kurulda görevli uzmanlar tarafından tarafsız ve eşit olarak 6112 sayılı Kanun'da yer alan hükümler uyarınca değerlendirilmektedir.
6112 sayılı Kanunun 8'inci maddesi "Yayın Hizmeti İlkeleri"ni düzenlemektedir. Bu kapsamda radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmet içeriklerinin denetlenmesinde kullanılan kriterler söz konusu Kanunun 8'inci maddesindeki ilkelerden oluşmaktadır. Üst Kurul uzmanlarınca titizlikle takip edilmekte olan yayın içeriklerinde Kanun hükümlerine aykırı yayın yapanlar için rapor düzenlenmekte, bu raporlar ve yayın kopyaları Üst Kurulca değerlendirilerek gerektiğinde aynı Kanun'un 32'nci maddesi hükümlerine göre kuruluşlara uyarı, idari para cezası, program durdurma ve geçici yayın durdurma cezası şeklinde müeyyideler, hukuki sürecin tamamlanması ile uygulanmaktadır. Bütün medya hizmet sağlayıcıların yayın hizmetleri bu doğrultuda büyük bir titizlikle izlenmekte ve değerlendirilmektedir.
Üst Kurulun, yayın ilkelerinin ihlali nedeniyle uyguladığı müeyyide sayıları ve bu müeyyidelere karşı açılan davalara ve sonuçlarına ilişkin sayısal veriler aşağıdaki tablolarda yer almaktadır.
Yayın İlkelerinin İhlali Nedeniyle Üst Kurul Tarafından Uygulanan Müeyyide Sayıları 01.01.2021- 01.01.2022- 01.01.2023- | 01.01.2024- 01.01.2025- 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2023 31.12.2024 28.04.2025
Toplam | | 1839 | 1499 | 353 | 106 52 Üst Kurul Tarafından Uygulanan Müeyyidelere Karşı Açılan Davalara ve Sonuçlarına İlişkin Sayısal Veriler 01.01.2021- 01.01.2022- | 01.01.2023- 01.01.2024- 01.01.2025- 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2023 31.12.2024 28.04.2025
Lehte o | 170(473) | 192(689) | 136(674) | 39(X53) | O1(42) Aleyhe o | o 43(0619) | Oo 18(48) | 37(620) | 10(414) | 0 Derdest | 19(X8) | o 7(X3) | 10(X6) | 24(X33) | 64(9498) Toplam | 232 217 | 183 73 65
Basın özgürlüğü düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin yansımalarından biridir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 28'inci maddesinde "Basın Hürriyeti" düzenlenmiştir. Buna göre basın hürriyetinin sınırsız olmadığı ve milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği gibi nedenlerle ve başka özgürlüklerin kullanılmasını kısıtlayacağı ve/veya zarar görmesine neden olacağı durumlarda bu serbestinin kanunla sınırlandırılabileceği düzenlenmiştir.
6112 sayılı Kanun'a göre Üst Kurul radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla, idari ve mali özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliğidir. Ayrıca, söz konusu Kanun ve mevzuatta kendisine verilen görev ve yetkileri kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. Yayınlar, Üst Kurul uzmanlarınca titizlikle takip edilmekte ve Kanun hükümlerine aykırı yayınlar için rapor düzenlenmekte, bu raporlar ve yayın kopyaları Üst Kurulca değerlendirilerek gerektiğinde aynı Kanun'un 32'nci maddesi hükümlerine göre kuruluşlara uyarı, idari para cezası, program durdurma ve geçici yayın durdurma cezası şeklinde müeyyideler, hukuki sürecin tamamlanması ile uygulanmaktadır. Üst Kurul tarafından alınan kararlar idari yargı denetimine açık olup son karar yargı tarafından verilmektedir. Bütün bu süreç içerisinde Üst Kurul tarafsızlık ve eşitlik olgularını ön planda tutarak denetimlerini sürdürmektedir.
Üst Kurul görsel-işitsel iletişim alanında düzenleme ve denetleme yetkisi olan bir kamu otoritesidir ve kamu yararı adına görevini yerine getirmektedir. Üst Kurul, denetimlerini kanunların verdiği yetki ve görev kapsamında ve tam anlamıyla toplumsal sorumluluk ve kamu hizmeti anlayışıyla sürdürmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan