Basın özgürlüğüne ve RTÜK tarafından uygulanan yaptırımlara ilişkin
Kaynak göster
Özgür Karabat (CHP), 30 Mayıs 2025 tarihinde 7/29202 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 130 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Özgür Karabat (CHP, İstanbul). “Basın özgürlüğüne ve RTÜK tarafından uygulanan yaptırımlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29202, 30 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29202-basin-ozgurlugune-ve-rtuk-tarafindan-uygulanan-yaptirimlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/68df21b9-d7f3-4631-81b8-0197300f8858
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 130 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorumun T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini arz ederim.
Özgür KARABAT İstanbul Milletvekili
Anayasa'nın 26. ve 28. maddeleri, ifade ve basın özgürlüğünü güvence altına almakta; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi ise Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası bir yükümlülük olarak, herkesin bilgiye erişim ve ifade özgürlüğünü korumaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Buna karşın, 2024 yılı Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye, 180 ülke arasında 149. sırada yer almıştır. Söz konusu veriler, ifade ve basın özgürlüğünün uluslararası standartların altında kaldığını ve medya ortamının siyasal müdahalelere açık olduğunu göstermektedir.
Bu bağlamda, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun (RTÜK) son yıllarda uyguladığı cezai yaptırımların orantısız biçimde muhalif medya kuruluşlarını hedef aldığı, siyasi partilere ait görsel içeriklerin yayın izinlerinde tarafsızlık ilkesine aykırı uygulamalar sergilendiği yönünde kamuoyunda ciddi endişeler oluşmuştur.
Özellikle 2025 yerel seçim sürecinde, Cumhuriyet Halk Partisi'nin reklam içeriklerinin RTÜK onayına rağmen yayınlanmasının yaklaşık 25 gün geciktirilmesi, buna karşılık AKP'ye ait benzer içeriklerin anında yayına verilmesi, RTÜK'ün siyasi tarafsızlık ve'eşitlik ilkelerine ne ölçüde riayet ettiğine dair soru işaretleri yaratmaktadır.
Ayrıca, CHP'li belediyelere ait billboard, afiş ve pankartlara dönük yerel düzeyde uygulanan yasaklamaların, kültürel ve görsel iletişim araçları kapsamında siyasi partiler arasında fırsat eşitliğini ihlal ettiği değerlendirilmektedir. Bu durum, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinde düzenlenen "yayın hizmetlerinde tarafsızlık ve çoğulculuk" ilkesiyle çelişmektedir.
292067.
Öte yandan, kamu bankalarının bazı medya kuruluşlarına sağladığı yüksek hacimli finansman desteklerinin şeffaflığına ilişkin kamuoyunda ciddi soru işaretleri oluşmuştur. Bu kaynakların, medya organlarının yayın politikalarını etkileyecek biçimde kullanılması, medya bağımsızlığı ve çok sesliliği açısından risk teşkil etmektedir.
Buna Göre;
SORULAR
Türkiye'nin 2024 yılı RSF Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 149. sırada yer almasının nedenlerine ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış herhangi bir değerlendirme veya stratejik eylem planı var mıdır?
6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinde yer alan "tarafsızlık", "çoğulculuk" ve "firsat eşitliği" ilkelerine rağmen, CHP? ye ait seçim reklamlarının RTÜK onayı sonrası 25 gün süreyle yayınlanmaması, buna karşılık iktidar partisinin reklamlarının gecikmeksizin yayımlanması hangi gerekçelerle açıklanabilir?
RTÜK'ün siyasi içerikli yayınlar ve reklamlar konusunda başvurduğu onay ve denetim süreçlerinin nesnel ve eşitlikçi kıstaslara dayandığını temin etmek adına Bakanlığınızın bir izleme veya denetim mekanizması mevcut mudur?
2025 yerel seçimleri süresince, CHP'li belediyelerin billboard, afiş ve pankartlarının yasaklanması veya kaldırılması gibi uygulamalar hakkında Bakanlığınıza ulaşan şikâyet ya da resmi bilgi bulunmakta mıdır? Bu tür uygulamaların görsel iletişim hakkı ve kültürel ifade özgürlüğü bağlamındaki hukuki değerlendirmesi nedir?
RTÜK tarafından verilen yayın durdurma ve para cezası kararlarının son 3 yıl içinde siyasi içerik bağlamında dağılımı nedir? Bu yaptırımların medya kuruluşlarının yayın politikaları üzerindeki etkisine dair bir etki analizi yapılmakta mıdır?
Kamu bankalarının (özellikle Ziraat Bankası) bazı özel medya gruplarına sağladığı finansman desteklerinin, medya içeriği ve bağımsız habercilik üzerinde etkili olduğu yönündeki iddialara karşılık, Bakanlığınız medya bağımsızlığını korumaya yönelik herhangi bir mekanizma veya politika geliştirmiş midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız İlgili Kurumu Olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan Alınan Yazıda;
Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun görev, yetki ve sorumluluğu kapsamında 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8'inci maddesi "Yayın Hizmeti İlkeleri"ni düzenlemektedir. Bu kapsamda radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmet içeriklerinin denetlenmesinde kullanılan kriterler söz konusu Kanunun 8'inci maddesindeki ilkelerden oluşmaktadır. Üst Kurul uzmanlarınca titizlikle takip edilmekte olan yayın içeriklerinde Kanun hükümlerine aykırı yayın yapanlar için rapor düzenlenmekte, bu raporlar ve yayın kopyaları Üst Kurulca değerlendirilerek, gerektiğinde aynı Kanun'un 32'nci maddesi hükümlerine göre kuruluşlara uyarı, idari para cezası, program durdurma ve geçici yayın durdurma cezası şeklinde müeyyideler, hukuki sürecin tamamlanması ile uygulanmaktadır. Bütün medya hizmet sağlayıcılarının yayın hizmetleri bu doğruluda büyük bir titizlikle izlenmekte ve değerlendirilmektedir. Yayın içeriklerine önceden müdahale etme yetkisi bulunmamakla birlikte 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinde yer alan "Yayın Hizmeti İlkeleri"ne aykırılık tespit edildiği anda belirtilen süreçler işletilmektedir.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip, Anayasa'nın 133'üncü maddesi kapsamında üyeleri TBMM Genel Kurulunca seçilen, özerk ve tarafsız bir kamu tüzel kişiliğidir. Üst Kurulun görev ve yetkileri ile medya hizmet sağlayıcı kuruluşların yayınlarında uymaları gereken kurallar, 6112 sayılı Kanun'la belirlenmiştir. Tüm medya hizmet sağlayıcıların yayınları, Üst Kurulda görevli uzmanlar tarafından tarafsız ve eşit olarak 6112 sayılı Kanun'da yer alan hükümler uyarınca değerlendirilmektedir.
İlgili Kanun'un 32'nci maddesinin Yuncu fıkrası uyarınca Üst Kurul tarafından verilen idari yaptırımlara karşı yargı yolu açıktır.
Üst Kurula verilen görev ve yetki kapsamında, tüm medya hizmet sağlayıcıların yayın hizmetleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası antlaşmalara, 6112 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan yönetmelikler ile diğer kanunlara uygunluğu açısından izlenmekte, değerlendirilmekte ve sonuçları Üst Kurula sunulmaktadır. İhlal tespit edildiğinde ise kanuni müeyyidelerin uygulanması Üst Kurula teklif edilmekte ve nihai yaptırım kararı Üst Kurulca alınmaktadır. Bu bağlamda herhangi bir yayın hizmetinin içerikleri 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesindeki "Yayın Hizmeti İlkeleri" kapsamında incelenmektedir. Yapılan inceleme esnasında içeriğin siyasi olup olmadığı değerlendirme kapsamında bulunmamakta olup söz konusu ilkelere uygun olup olmadığına odaklanılmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan