Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Cem Avşar (Yeni Yol), 14 Nisan 2025 tarihinde 7/26948 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 50 gün sonra, 3 Haziran 2025).
Cem Avşar (Yeni Yol, Tekirdağ). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26948, 14 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26948-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d9d184b0-4791-4bf5-8af3-0196387acdc4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 50 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak
. cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim 14.04.2025
Tarım sektörü; gıda ihtiyacının karşılanması, milli gelire ve istihdama katkısı, sanayi sektörünün hammadde ihtiyacını gidermesi, sanayiye sermaye aktarması ve ihracata doğrudan ve dolaylı katkıda bulunması noktasında ülke ekonomileri açısından önemli bir yere sahiptir.
Gerekçenin tamamını göster (11 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Tarımsal üretimde yüksek bir potansiyele sahip ülkemiz, coğrafi konumu, iklim koşulları ve yeryüzü şekilleri itibariyle dünyadaki en uygun coğrafyalardan biridir. Bu açıdan Dünya" da tarım arazisi miktarı en yüksek on ikinci ülke olan Türkiye 24.1 milyon hektar tarım arazisine, 14.6 milyon hektar çayır-mera arazisine ve 18.5 milyon hektar orman ve fundalık araziye sahiptir.
Bu potansiyelin planlamaya geçilmesi bakımından Tarım ve Orman Bakanlığının 2024-2028 Stratejik Planı, Amaç-İ; "Yeterli, erişilebilir ve sürdürülebilir tarımsal ürün arzını sağlamak." ve Amaç-4; "Planlı, dirençli ve gelişime açık bir tarım sektörü oluşturmak.", şeklinde belirlenmiştir. Bu durum söz konusu potansiyelin farkındalığı ve planlamaya aktarımı bakımından önemlidir. i
Mart ve Nisan aylarında, özellikle 10-11-12 Nisan tarihlerinde yaşanan ani hava sıcaklıkları düşüşü, ülkemizde tarım üreticileri için büyük bir tehdit oluşturmuştur. Sıcaklıkların yer yer - 15 dereceye kadar düştüğü bu son üç gün, bazı bölgelerde son 30 yılın en düşük sıcaklık değerlerinin kaydedilmesine neden olmuştur.
Bu olumsuz hava koşulları sonucu, -resmi açıklamalara göre- 2014'te yaşanan büyük zirai don olayından sonra tarihimizin en büyük zirai don olaylarından birini yaşanmıştır.
Bu zirai don olayından başta Trakya ve Tekirdağ olmak üzere Çukurova, Hatay, Niğde, Çorum,
"Şırnak, Diyarbakır, Batman, Karaman, Konya, Karadeniz, Ege ve Bursa etkilenmiş, yaşanan kar, don ve dolu sonucu narenciye, sebze, meyve (özellikle kayısı), üzüm, fındık, patates, soğan, şekerpancarı, buğday.... büyük zarar görmüştür.
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
LLİKE
Bu durum büyük borç yükü ve yüksek maliyetler karşısında istediği verimi elde edemeyen tarım sektörü ve çiftçimiz bu zirai don olayı sonrası nefes alamaz duruma gelecek ve zaten yüksek olan gıda enflasyonu daha da artacaktır.
Bu potansiyel ve planlar çerçevesinde meydana gelen zirai don olayları sebebiyle oluşan zararların tanzimi ve tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. Bu kapsamda ülkemizin temel sorunların biri olan gıda enflasyonunu tetiklememesi ve yeni darboğazlara yol açmaması bakımından hasar tespit çalışmaları kısa sürede tamamlanmalı, zarara uğrayan üreticiler hızlıca . tespit edilmeli, borç ödemelerinin uygun koşullarda ertelenmeli, uzun vadeli ve düşük faizli yeni krediler verilmeli, zararlar tazmin edilmeli ve bütün bunları içeren bir destek paketi açıklanmalıdır.
İ "Bu bağlamda;
SORULAR
Ülke genelinde yaşanan zirai don sonucu oluşan hasar tespit çalışmaları tamamlanmış mıdır? Bu çalışmalar sonucu oluşan hasar miktarı ne kadardır? Söz konusu hasarın bölge ve ürün bazlı dağılımı nasıldır?
Bakanlığınızın stratejik planında ön görülen "....sürdürülebilir tarımsal ürün arzını
" o sağlamak" ve "...dirençli...bir tarım sektörü oluşturmak" amaçları bağlamında bu olayda görüldüğü üzere olası bir zirai don olayının yaşanması ihtimaline karşın hazırlanan bir acil eylem planınız var mıdır? Varsa hangi eylemleri içermektedir? Bu hususta ayrılan kaynak miktarı ne kadardır?
Ülke ekonomisinin kırılganlığı ve gıda enflasyonu gerçeği göz önüne alınarak tarımsal sürdürülebilirlik ve tedarik zincirinde çarpan etkisi bakımından oluşacak hasarı minimum düzeye indirmek için; borç ödemelerinin uygun koşullarda ertelenmesi, uzun vadeli ve düşük faizli yeni kredilerin verilmesi, zararların tazmini, TARSİM"in acilen devreye alınması ve kapsamının genişletilmesi gibi bir takım tedbiri içeren bir destek paketi açıklamayı planlıyor musunuz? Bu hususta bir çalışmanız var mıdır? Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip illilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 965 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9010 oranında "Kadın Çifiçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 905 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve 905 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de "010 ila "015 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise "010 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9025 ile 9035'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren 9625 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 9020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan