Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin
Kaynak göster
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi), 15 Nisan 2025 tarihinde 7/26953 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 3 Haziran 2025).
Doğan Bekin (Yeniden Refah Partisi, İstanbul). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26953, 15 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26953-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cae8732f-dd39-4e9f-b5c8-01963e5fc5cd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 49 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygılarımla talep ederim. 15.04.2025 oğan BEKİN
Ülkenin neredeyse tamamında etkili olan ve ekili-dikili tarım alanlarında görünen zirai don felaketi Şubat, Mart ve Nisan'da olmak üzere üç ayda 3 kez ülkemizi etkilemiştir. Bazı bölgelerde dondan kaynaklı zararın katlanarak büyüdüğü görülmektedir. Özellikle Adana, Mersin, Hatay'da 21-25 Şubat tarihlerinde, Ege Bölgesi'nde 21-22 Mart tarihlerinde üzüm bağlarında büyük bir zirai don felaketi yaşanırken, 10-11-12- 13 Nisan'da ülke genelindeki zirai don bu bölgelerde ikinci kez ve daha büyük bir felakete neden olmuştur. Nisan ayında yaşanan zirai dondan başta kayısı olmak üzere üzüm, incir, elma, erik, kiraz, vişne, fındık, ceviz, badem, şeftali, Trabzon hurması, limon, şeker pancarı ve patates gibi ürünlerin etkilendiği görülmektedir. 36 ilin etkilendiği zirai donda sadece Karaman'da 16 milyon elma ağacının etkilendiği belirtilmiştir.
Yaşanan zirai don felaketi nedeniyle çiftçilerimizin oldukça zor durumda oldukları ve ilerleyen süreçte bu durumun ağırlaşarak devam edeceği çok açıktır. Birçok üründe üretimin ciddi oranda azalacağı ve azalan üretimin iç piyasada fiyat artışlarını gündeme getirecektir. Birçok üründe yaşanacak fiyat artışlarına bağlı olarak gıda enflasyonunun: daha da yükselmesine sebep olacaktır. Bu nedenle sadece çiftçi, üretici değil tüketici de zirai don felaketinin zararlarından EE LAL noamojl << 8D
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR etkilenirken tarım ürünlerini hammadde olarak kullanan sanayici, ticaretini yapan tüccar, esnaf, tarım sektöründe çalışan işçi kısacası ürünle ilgili her kesim zarar görecektir. Tüketici yüksek fiyat nedeniyle zaten sebze ve meyve almakta zorlanırken bu felaketin yaratacağı fiyat artışı tüketimde de düşüşe neden olacaktır.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Zirai don nedeniyle toplamda ne kadar ürün zarar görmüştür? Zarar gören tarım alanlarının tespiti yapılmış mıdır?
Zirai don nedeniyle yaşanacak fiyat artışının tüketimde de düşüşe sebep olmaması için fiyatların kontrol altına alınmasına yönelik Bakanlığınızca gerekli tedbirler alınmış mıdır ?
Bölgesel veya ülke bazında zirai dondan kaynaklı çiftçilerimize yönelik "doğal afet" ilan edilmesi ile ilgili bir çalışmanız var mıdır?
Zirai dondan etkilenen üreticilere yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü bir destek programı (Ziraat Bankası ve Tarım Kredi borçları faizsiz ertelenmesi, yeni kredi açılması gibi) uygulanacak mı?
Zirai don riskinin fazla olduğu yerlerde don riskini azaltıcı önlemler Bakanlığınızca yürütülmekte midir?
Zirai dondan üreticilerimizin bir daha etkilenmemesi için Bakanlığınızın ortaya koyduğu önleyici bir eylem planı var mıdır? nnonoi)z BE con
EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 905 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 965 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 95 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve Yo5 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila 9015 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9410 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 9035'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız Kırsal Kalkınma Yatırımları kapsamında sisleme makinesi, ısıtma sistemleri, don pervanesi, sulama sistemleri gibi don ve doluyu önleme ile gölgelemeye yönelik file ve/veya plastik/polimer örtü ile çiftçi bilgilendirme sistemlerine (zirai don, aşırı yağış, dolu vb.) ilişkin projelere 9050 hibe oranında destek verilmektedir.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren 7025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan