Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Evrim Karakoz (CHP), 16 Nisan 2025 tarihinde 7/27393 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 2 Haziran 2025).
Evrim Karakoz (CHP, Aydın). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27393, 16 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27393-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/314bef56-1f07-46c7-829b-01963e8a47af
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 47 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 31 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim.
SORULAR
11 Nisan günü yoğun kar yağışı ve akabinde yer yer sıcaklığın eksi 15 deröceye kadar düşmesi ile birlikte birçok ilimizde zirai don meydana gelmiş ve tarımsal ürünler donmuştur. Ege'de üzüm bağları, Malatya'da kayısı, Giresun'da Ordu'da fındık bahçeleri, İç Anadolu'da elma ve Niğde'de patates üretimine kadar birçok tarımsal üründe ve meyve bahçelerinde ürünler büyük zarar görmüştür. Birçok ağaç türünün bu yıl ürün vermesi pek mümkün değil gibi görünmektedir.
Tarımsal üretimin kesintiye uğramasıyla birlikte çiftçilerimiz gelir kaybına uğrarken . tüketicilerimiz de ucuz ürün bulamayacak noktaya gelecektir. Tarım sektörünün sürdürülebilirliği açısından üreticilere yönelik etkin destek mekanizmalarının hızlı bir şekilde devreye girmesi kaçınılmaz bir gerçektir.
Nitekim Tarım Bakanı olarak siz de yaşanan don olaylarına ilişkin "2014'te yaşanan büyük zirai don olayından sonra en büyük zirai don olaylarından birinin yaşadığına dikkat çekmiş ve üretimin devamlılığını sağlamak üzere üreticilerimizin yanında yer almayı sürdüreceğiz" diye açıklama yapmıştınız.
Bu Bağlamda;
Kaç ilimizde zirai don olayı yaşanmıştır ve don olayı yaşanan illerimizde zarar gören tarımsal alanların toplam büyüklüğü ne kadardır? Hangi tarımsal ürünler ne oranda zarar görmüştür? Bu alanların ve oranların Aydın ilinde ki dağılımı nasıl olmuştur?
Bakan olarak; Cumhurbaşkanından zarar gören çiftçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi adına üreticilere yönelik yeni bir hibe, faizsiz kredi veya borç erteleme programı planlanması isteyecek misiniz? Yoksa yine üreticiyi yalnız mı bırakacaksınız?
Zirai don felaketinin ülke genelindeki üreticiye çok ciddi zararlar verdiği ortadayken bir an önce üreticiye yeni tarım destekleri verilmesi gerekmez mi? Üreticilerin zararlarının karşılanması adına yeni tarım destekleri açıklayacak mısınız? Ya da açıklanması için cumhurbaşkanından bir talebiniz olacak mı?
Birçok ilde ileri düzeyde meydana gelen bu zirai don olayın bir felaket olduğu gerçeği ortadayken neden bu iller Afet Bölgesi olarak ilan edilmiyor? Bu illerin Afet Bölgesi olarak ilan edilmesi için daha ne olması gerekmektedir? Bu illerin Afet Bölgesi olarak ilan edilmesi için Cumhurbaşkanından bir talebiniz olacak mı?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde ililçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 905 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 5 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve Yo5 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila 9015 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9010 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 9635"i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren "625 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 9020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan