Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Gökhan Günaydın (CHP), 16 Nisan 2025 tarihinde 7/26955 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 3 Haziran 2025).
Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26955, 16 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26955-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7fccc2ed-dc66-4ad5-888b-01963eb60c76
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.
Doç. Dr. Gkhan GÜNAYDIN
Geçtiğimiz hafta Türkiye'nin birçok bölgesinde etkili olan ani sıcaklık düşüşü ve zirai don olayı, özellikle meyve ağaçları, bağ ve sebze üretim alanlarında ciddi hasara yol açmıştır. Çiftçilerimizin emekleri heba olurken, bazı bölgelerde 9080'e varan ürün kayıpları yaşandığı bildirilmektedir. Bu durum, hem üreticinin gelir kaybına hem de tüketiciye ulaşacak gıda fiyatlarında dalgalanmaya neden olabilecek ölçüde bir tarımsal afet niteliğindedir.
Geçmiş yıllarda yaşanan benzer olaylardan yeterli ders çıkarılmadığı, don riskine karşı erken uyarı sistemlerinin yetersiz kaldığı, çiftçilerin zamanında uyarılmadığı ve sigorta desteği ile zararın telafisi konusunda ciddi eksiklikler olduğu görülmektedir. Bu çerçevede Bakanlığınızın yaklaşımı, hasar tespit süreci, destek programları ve önleyici tedbirleri kamuoyunca merak edilmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı Nisan ayının ilk haftasında meydana gelen zirai don olayından etkilenen iller ve ilçeler hangileridir? Ürün bazında hasar oranları nelerdir?
Zirai don olayından etkilenen üretici sayısı ve toplam zarar miktarı Bakanlığınız tarafından tespit edilmiş midir?
Bakanlığınız bu bölgelerde zarar gören üreticilere dönük acil bir destek, afet yardımı veya kredi ertelemesi planlamakta mıdır?
Don olayını önceden haber veren bir erken uyarı sistemi işletilmiş midir? Uyarıların zamanlaması ve yaygınlığı yeterli olmuş mudur?
Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamında bu zarardan kaç çifiçi yararlanabilecektir? Sigortalı olmayan üreticilere yönelik bir özel destek planı var mıdır?
Don olaylarının sık yaşandığı bu mevsimde koruyucu tarım teknikleri ve don önleyici yatırımlar konusunda Bakanlığınızın yürüttüğü yaygın eğitim veya teşvik programları mevcut mudur?
2025 yılı için iklim temelli tarım risk haritası güncellenmiş midir? Özellikle iklim değişikliği kaynaklı bu tür afetler için bölgesel planlama yapılmakta mıdır?
Bakanlığınız, Zirai don olaylarının etkilerini en aza indirgemek amacıyla don önleyici tarımsal teknolojiler ve koruyucu önlemler konusunda çiftçilere eğitim ve destek sağlamakta mıdır? Bu tür programlar hangi bölgelerde uygulanmaktadır?
Son beş yıl içinde yaşanan zirai don olaylarındalarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamında sigortalı olan üreticilere yönelik ödeme yapılmış mıdır? Sigortasız olan çiftçilere yönelik herhangi bir destek sağlanmış mıdır? Sağlanmış ise bölgesel dağılım ve miktarlar nasıldır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 95 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9010 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 905 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve 905 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila "015 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9010 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9025 ile 9035'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız Kırsal Kalkınma Yatırımları kapsamında sisleme makinesi, ısıtma sistemleri, don pervanesi, sulama sistemleri gibi don ve doluyu önleme ile gölgelemeye yönelik file ve/veya plastik/polimer örtü ile çiftçi bilgilendirme sistemlerine (zirai don, aşırı yağış, dolu vb.) ilişkin projelere "050 hibe oranında destek verilmektedir.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve
32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren "025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "620 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Son beş yılda Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası kapsamında 11.473.876 adet poliçe düzenlenmiş, 26,5 milyar TL Devlet prim desteği ödenmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan