Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Perihan Koca Doğan (DEM Parti), 16 Nisan 2025 tarihinde 7/26974 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 119 gün sonra, 13 Ağustos 2025).
Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26974, 16 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26974-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f0e0d65-e035-4b19-aeec-019642e8bb39
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 119 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Perihan KOCA Mersin Milletvekili
Özellikle fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve sanayi üretimi süreçleri gibi çeşitli insan etkinlikleri ile atmosfere salınan sera gazlarının atmosferdeki birikimlerinde meydaha gelen artış iklimsel olayların istikrarsızlaşmasına ve şiddetlenmesine yol açarak bir iklim krizine yol açmaktadır. Söz konusu iklim krizi sıcaklıkların ani düşüşüne ve/veya aniden yükselmesine neden olurken gerek canlı yaşamını tehdit etmesi gerekse de tarım faaliyetine istikrarsızlık getirmesi bakımından son derece endişe vericidir. Söz konusu iklim krizi tüm canlı yaşamını tehdit eden bir olgu olarak günümüzün en büyük sorunlarının başında gelmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Nisan ayı içerisinde mevsim normallerinin altında seyreden hava sıcaklıkları doğal bir durumdan öte bahsi geçen iklimsel krizin sonuçları olarak yansımaktadır. Meteoroloji verilerine göre bazı bölgelerde bu yılın Mart ve Nisan aylarında kaydedilen sıcaklıklar son 30 yılın en düşük sıcaklık değerleri olarak kayda geçmiştir. Yaşadığımız bu normal dışı iklim olaylarının sonuçları elbette tarım üretimini de son derece olumsuz etkilemektedir. Mart ve Nisan aylarında gerçekleşen zirai don olayları tarım alanlarında ciddi zararlara yol açarken üretici çiftçilerin büyük zararlar yaşamalarına neden olmuştur.
İklim krizine bağlı olarak bu yılın Mart ve Nisan aylarında yaşanan zirai don tarım ürünlerinin yok olmasına neden olmuştur. Yurt genelinde 36 ili etkileyen zirai don tarım üreticileriyle birlikte tarım işçilerini çok büyük zarara uğratarak mağduriyet yaratmıştır.
Bu bağlamda:
I-Mart ve Nisan aylarındaki hava şartlarının eksiyle tarım arazilerinde oluşan zirai don olayında yurt genelinde kaç çiftçi etkilenmiştir. Bakanlığınızın etkilenen çiftçilerin zararlarının tespit edilmesine dair bir çalışması var mıdır?
SORULAR
Bakanlığınız zirai don olayından etkilenen çiftçilere yardım ve destek için herhangi bir başvuru süreci başlatmış mıdır? Başlatmışsa kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmış mıdır?
6574
Anadolu Ajansı başta olmak üzere basına yansıyan haberlere göre zirai dondan 36 ilin etkilendiği bilinmektedir. Bakanlığınızca zirai dondan etkilenen illerde bir doğal afet ilan edilmesi söz konusu mudur?
Zirai dondan etkilenen üreticilerle birlikte tarım işçilerinin mağduriyetlerini gidermek için herhangi bir çalışmanız var mıdır?
Zirai dondan etkilenen 36 il kapsamında tarım üreticilerin ve tarım işçilerinin banka borçlarının silinmesi veya ertelenmesiyle ilgili bir düzenleme var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 967 oranında devlet prim desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 905 oranında "şehit yakını ve gazi indirimi", 965 oranında "peşin ödeme indirimi", 9610 oranında "kadın çiftçi indirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 965 oranında "genç çiftçi indirimi" ve 905 oranında "engelli çiftçi indirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 010 ila 9015 oranlarında ve tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9410 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgar pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 935'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren 7023 oranında faiz/kar payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "020 oranında faiz/kar payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan