Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 21 Nisan 2025 tarihinde 7/27051 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 3 Haziran 2025).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27051, 21 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27051-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b4444172-fec6-4546-844f-01965c6ae118
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
2025 yılı Nisan ayında Türkiye genelinde yaşanan zirai don afeti, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından yapılan açıklamalara göre 65 ili etkilemiş, özellikle meyve üretimi başta olmak üzere birçok tarımsal üretim alanında ciddi zararların oluşmasına yol açmıştır. Başta kayısı, üzüm, elma, incir, ceviz, fındık, şeftali, kiraz, vişne gibi ürünlerde büyük kayıplar yaşandığı, bazı illerde hasadın neredeyse tamamen yok olduğu bildirilmiştir. Çiftçiler, artan girdi maliyetleri, ani hava değişiklikleri ve pazarlama sorunları nedeniyle zaten kırılgan bir yapıya sahip olan tarımsal faaliyetlerinin bu felaketle birlikte sürdürülemez hale geldiğini belirtmektedir. Çiftçilerden gelen ortak talep, zarar gören üreticilerin borçlarının faizsiz ertelenmesi, afet bölgesi ilanı, doğrudan gelir desteği sağlanması ve hasar tespit çalışmalarının şeffaf biçimde yapılması yönündedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı Nisan ayında yaşanan zirai don afeti nedeniyle zarar gören üretici sayısı ve etkilenen tarım alanlarının toplam büyüklüğü kaç hektardır? İllere ve ürün gruplarına göre bir dağılım mevcut mudur?
Hasar tespit çalışmaları hangi tarihler arasında, hangi kurumların koordinasyonunda gerçekleştirilmiştir? Saha verileri kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? © ii
Zarar gören çiftçilere yönelik olarak Bakanlığınız tarafından ne tür destek ve yardım programları planlanmaktadır? Bu desteklerden Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı olmayan ancak fiilen üretim yapan çiftçiler de faydalanabilecek midir?
Don afeti sebebiyle Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri başta olmak üzere finans kuruluşlarına borcu olan üreticilerin borçlarının faizsiz ertelenmesi ya da silinmesi yönünde bir düzenleme planlanmakta mıdır?
İklim değişikliğine bağlı ani hava olaylarının artması göz önüne alındığında, önümüzdeki yıllarda benzer afetlere karşı tarım sektörünü korumaya yönelik olarak geliştirilen erken uyarı sistemleri, sigorta teşvikleri, iklim risk analizleri, bitki çeşitliliği ve afet yönetimi planları nelerdir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat,2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 995 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 965 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9010 oranında "Kadın Çifiçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 965 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve 905 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila "615 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise "010 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 35'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren "025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
Bakanlığımızca, don zararının meydana geldiği belirtilen Adana, Mersin, Hatay ve Osmaniye illerini kapsayan Doğu Akdeniz bölgesinde 2025 yılında "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" kapsamında; muhtelif projelerde olmak üzere toplam 75 milyon TL Bakanlık katkılı 18 adet alt proje ile üreticilere (çiftçilere) en fazla 9075 hibeli olacak şekilde tohum ve fide temini sağlanması planlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan