Elektrik faturalarındaki dağıtım bedelinde yaşanan artışa ilişkin

' DÖNEM | ESASNO | 283 | 7127280

Elektrik tarifesi; aktif enerji maliyeti, elektriğin üretim tesisinden son kullanıcıya kadar aktarılması için oluşan iletim ve dağıtım maliyetleri ile perakende satış hizmeti faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyetlerden müteşekkildir. Perakende elektrik satış tarifesinin belirlenmesinde tarife konusu faaliyetlerle ilgili tüm maliyetlerin mevzuat gereği dikkate alınması gerekmekte olup, bu maliyetlerde gerçekleşen artışların/azalışların doğal sonucu olarak perakende satış tarifelerinde artışlar/azalışlar gerçekleşmektedir.

Bununla birlikte Türkiye genelinde elektrik dağıtım hizmetinden sorumlu toplam 21 adet elektrik dağıtım şirketi ve 21 görevli tedarik şirketi bulunmakta olup, görevli tedarik şirketlerinin enerji alım maliyetlerine 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında ulusal tarife uygulanmakta ve ulusal tarife düzenlemeleri bölgeye veya ile göre farklılık göstermemektedir. 2021-2025 döneminde görevli tedarik şirketlerinin net kâr marjı 962,38 olarak belirlenmiştir.

Mevcut durumda ise piyasa koşulları ve kamu finansmanı dikkate alındığında nihai fiyatlarda yaşanan bu değişimin sınırlı olduğu görülmektedir. Nitekim aynı miktarda elektrik için hesaplanan fatura bedelinin asgari ücret veya ortalama gelir içerisindeki payı düşüş eğilimi göstermektedir. Yapılan tüm düzenlemeler, özellikle hane halkının bütçesini asgari düzeyde etkileyecek şekilde oluşturulmuş olup, yapılan fiyat değişimleri sonrasında dahi elektrikte mesken düşük kademe abone grubunda 9056 ve mesken yüksek kademe abone grubunda 9634 oranında Devlet desteği devam etmektedir.

Ortalama aylık yaklaşık 200 kWh mesken tüketimi dikkate alındığında, fatura tutarının asgari ücret içerisindeki payının 2000'li yıllar başındaki 9020,2 seviyesinden, gerçekleşen son tarife artışı da dâhil olmak üzere 902,3 seviyesine kadar düşürüldüğü görülmektedir. Ayrıca, Avrupa Birliği resmi istatistik kurumu Eurostat tarafından en son açıklanan verilere göre 37 Avrupa ülkesi arasında elektrik mesken tarifelerinde Türkiye, en ucuz elektrik tüketim fiyatının olduğu ülkedir.

Elektrik dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyeti kapsamında 2011-2024 yılları arasında gerçekleştirdiğini beyan ettiği toplam yatırım harcaması tutarı Mayıs 2025 fiyatlarıyla 729.928.550.864 TL olup, bu yatırım harcamalarının ilgili yıllara ait yatırım bütçeleri nezdindeki toplam gerçekleşme oranı 90103,4 olmuştur.

Elektirik dağıtım şirketlerinin yatırım gerçekleşmelerine ilişkin bilgiler Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) internet sitesinde Elektrik Piyasası Sektör Raporu olarak yayımlanarak kamuoyuna açıklanmaktadır.

Görevli tedarik şirketleri enerjisinin bir kısmını toptan Satış tarifesi üzerinden Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ)Y'den alabilirken kalan kısmını piyasa fiyatları üzerinden piyasadan/diğer kaynaklardan almaktadır. Toplam maliyet ve toplam enerji miktarı üzerinden hesaplanan ortalama alış maliyeti dikkate alınarak aktif enerji bedelleri hesaplanmaktadır.

Klektrik dağıtım şirketlerinin tedarik sürekliliğine ile teknik kalite ve cihaz hasarlarına ilişkin yükümlülükleri Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği (Yönetmelik) çerçevesinde düzenlenmiş olup, yıllık teknik ve teknik olmayan kayıp oranı 9640''ın altında olan ilçelerde bulunan kullanıcıların Yönetmeliğin 18'inci ve 27'nci maddeleri kapsamında belirtilen yıllık kesinti eşik süre ve sayılarının aşılması durumunda tazminat hakkı doğmaktadır. Aboneler elektrik dağıtım sisteminden kaynaklanan kalite sorunları nedeniyle teçhizatlarında oluşan hasara ilişkin zararın tazmini için dağıtım şirketlerine talepte bulunabilmekte, dağıtım şirketleri ile aboneler arasında uyuşmazlık olması durumunda ise bu uyuşmazlık tüketici hakem heyetlerinde ve/veya tüketici mahkemelerinde değerlendirilebilmektedir. Yıllık kesinti tazminatına ilave olarak günlük kesinti süresinin kentsel dağıtım bölgesinde 10 saat, kent altı dağıtım bölgesinde 11 saat ve kırsal dağıtım bölgesinde 12 saati aşan ve sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olan kesintiler için kullanıcıların başvurusuna gerek olmaksızın kesintiden etkilenen her bir kullanıcıya dağıtım şirketi tarafından uzun süreli kesinti tazminatı ödenmektedir.

BAYHAN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR

' DÖNEM | ESASNO 283 | 7127280

Bununla birlikte lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için EPDK'ya gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

Belirli bölge veya amaca yönelik olarak herhangi bir tüketici grubunun desteklenmesi hususuna ilişkin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci fıkrasındaki; "Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ile usul ve esasları Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir" hükmü amirdir. Bu kapsamda 795 sayılı İhtiyaç Sahibi Hanelere Elektrik Tüketim Desteği Verilmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kayıtlı ihtiyaç sahiplerine elektrik tüketim desteği sağlanmakta olup, konuya ilişkin ilgili Bakanlıktan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.