TCDD bünyesinde çalışan işçi statüsündeki makinistlerin sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
İskender Bayhan (EMEP), 22 Nisan 2025 tarihinde 7/27617 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 17 Haziran 2025).
İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “TCDD bünyesinde çalışan işçi statüsündeki makinistlerin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27617, 22 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27617-tcdd-bunyesinde-calisan-isci-statusundeki-makinistlerin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/66bc8641-bca3-4a75-986e-01965dfcacbe
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından Anayasa'nın 98, TBMM iç Tüzüğünün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 22.04.2025 * l Sud. '
TCDD ve TCDD Taşımacılık A.Ş. bünyesinde aynı görev tanımı, risk düzeyi ve sorumluluk altında .çalişan işçi statüsündeki makinistlerin, sözleşmeli memur statüsündeki makinistlere kıyasla hem özlük hakları hem de kariyer imkanları bakımından ciddi biçimde dezavantajlı konumda olduğu görülmektedir.
Tren seyrüsefer güvenliği gibi hayati sorumluluklar taşıyan bu iki personel grubu arasında; ücret, sosyal haklar, görev dağılımı, mesleki yükselme, eğitim erişimi ve karar alma mekanizmalarına katılım açısından uygulanan farklı muameleler, Anayasa'nın 10. maddesi (kanun önünde eşitlik), 128. maddesi (kamuda liyakat) ve kamu yönetiminde tarafsızlık ve eşitlik ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
TCDD ve TCDD Taşımacılık A.Ş. bünyesinde görev yapan işçi statüsündeki makinistlerin, aynı mesleki görev ve sorumluluklara sahip olmalarına rağmen, sözleşmeli memur makinistlere göre daha düşük ücret, sınırlı sosyal hak ve mesleki olanaktan yararlanması, Bakanlığınızca hangi hukuki veya idari gerekçelere dayandırılmaktadır?
Söz konusu uygulamaların, Anayasa'nın 10. maddesinde tanımlanan eşitlik ilkesi, Devlet Memurları Kanunu'ndaki liyakat ve kariyer sistemi, ve uluslararası kamu personeli standartlarıyla çeliştiği yönündeki eleştiriler hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
Tren şefliği, kritik seyrüsefer planlama görevleri ve yüksek sorumluluk gerektiren pozisyonların, sistematik biçimde sözleşmeli memur makinistlere verilmesi uygulamasının, işçi statüsündeki makinistlere karşı statü temelli ayrımcılık anlamına gelip gelmediği konusunda herhangi bir idari inceleme veya düzenleyici aksiyon başlatılmış mıdır?
. Bu ayrımcı görev dağılımı ve yükselme firsat eşitsizliğinin, tren operasyonlarının güvenliği, hizmet kalitesi, çalışan motivasyonu ve iş gücü verimliliği üzerindeki olumsuz etkileri Bakanlığınızca analiz edilmiş midir? Bu konuda yapılan herhangi bir iç denetim veya performans değerlendirme çalışması bulunmakta mıdır?
. İşçi statüsündeki makinistlerin, hizmet içi eğitim, mesleki gelişim, sertifikasyon ve yönetsel kadrolara geçiş gibi alanlarda dışlandığına dair iddialar hakkında Bakanlığınızca yürütülen bir reform planı veya eşitlikçi insan kaynakları politikası var mıdır?
. Ulaştırma sektöründe görev yapan makinistler arasında statü farklılığına dayalı ayrımcı uygulamaların, ILO sözleşmeleri, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Haklar Sözleşmesi gibi uluslararası normlara aykırılığı konusunda Bakanlığınızın yaptığı herhangi bir hukuki veya uyum analizi bulunmakta mıdır?
. Bu uygulamalara karşı, işçi sendikaları ve meslek örgütleri tarafından iletilen şikâyetler çerçevesinde, Bakanlığınız nezdinde çözüm odaklı bir diyalog ve müzakere süreci başlatılmış mıdır?
. Bakanlığınız, makinistlerin statü temelli hak farklılıklarını ortadan kaldırmak, kurumsal iş barışını tesis etmek ve hizmet verimliliğini artırmak üzere hangi somut, tarihsel olarak planlanmış reform adımlarını önümüzdeki dönemde hayata geçirmeyi planlamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ·
TCDD bünyesinde çalışan işçi statüsündeki makinistlere; Toplu İş Sözleşmesi ile belirlenen saat ücretlerinin tespit edildiği skala ücreti üzerinden temel ücretlendirme yapılmakta olup, bu temel ücret üzerine "Emek Zammı", "Hizmet Zammı", "Tehlikeli, Ağır ve Yıpratıcı İşler Tazminatı" eklenerek aylık ücret belirlenmektedir. Ulusal bayram ve tatil günlerinde iş yerinde bulunmaları karşılığı ödenen ücrete ilave olarak, fiilen çalıştıkları süre için ek ücret ödenmektedir. Aylık füli çalışma süresini aşan çalışmaların emek zammı dâhil saat ücretleri 9075 zamlı olarak ödenmektedir. Ayrıca gece çalışmaları için "015 tazminat ödenmektedir.
İşçi statüsündeki tüm personele; ikramiye, ilave tediye, birleştirilmiş sosyal yardımlar, giyim yardımı ve ek ödemeden oluşan ilave ücretler ödenmektedir. İşçi makinistler ve sözleşmeli makinistler için "Kilometre Tazminatı", "Bekleme Tazminatı", "Manevra Tazminatı" ve "Rampa Tazminatı" ödenmektedir.
Diğer taraftan; sözleşmeli makinist pozisyonu ile işçi makinist pozisyonunda görev yapan makinistlerin birlikte görev icra ettiği durumlarda, tren şefliği görevinin öncelikle sözleşmeli personel pozisyonunda görev yapan makiniste verilmesi
• gerektiği hususunda Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) tavsiye kararı bulunmakta olup KDK ile aynı doğrultuda verilmiş olan İdare Mahkemesi kararları da mevcuttur.
TCDD bünyesinde çalışan işçi ve memur statüsündeki personel; eşitlik, kariyer ve liyakat esasları gözetilerek istihdam edilmekte olup, işçi makinistlere yönelik bir ayrımcılık söz konusu değildir. Mevcut durumda uygulama, Kamu Denetçiliği Kurumu ve İdare Mahkemesi kararları doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.
Abdulkadir URALOĞLUBakan