Gemlik Körfezi ve Marmara Denizi'nde görülen müsilaja ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 6 Mayıs 2025 tarihinde 7/27935 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 154 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Gemlik Körfezi ve Marmara Denizi'nde görülen müsilaja ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27935, 6 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27935-gemlik-korfezi-ve-marmara-denizi-nde-gorulen-musilaja-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1e55d9be-1cc8-437a-942b-0196a9bd83e3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 154 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
ODADA Mehmet Emin EKMEN Mersin Milletvekili
2021 yılında Marmara Denizi'ni etkisi altına alan müsilaj (deniz salyası) krizi hem çevresel hem de ekonomik boyutlarıyla ülke gündeminde geniş yer bulmuş, deniz ekosistemi ve balıkçılık sektörü açısından büyük kayıplara yol açmıştır. Aradan geçen süreye ve alınan bazı önlemlere rağmen, Gemlik Körfezi başta olmak üzere Marmara Denizi'nde müsilajın yeniden ortaya çıktığı görülmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Son olarak 2024 yılı mart ayında, Gemlik Belediye Başkanı Şükrü Deviren ve Gemlik Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Hüseyin Dalarel, müsilajın özellikle Gemlik Körfezi'nde yoğunlaştığını ve deniz yaşamını büyük ölçüde bitirdiğini ifade etmiştir. Başkan Deviren, "Denizin altında yaşam yok. Balıkçılar evlerine ekmek götüremiyor" /açıklamasında bulunmuştur. Balıkçılar ise aylardır ağlarını kullanamadıklarını, sadece tamirle meşgul olduklarını belirtmektedir.
Müsilajın başlıca nedenleri arasında, yüksek sıcaklık, durağan su koşulları ve özellikle evsel ve endüstriyel atıkların denize arıtılmadan deşarj edilmesi yer almaktadır. Bu durum yalnızca balıkçılık faaliyetlerini değil, tüm denizel ekosistemi tehdit altına almaktadır.
2021 yılında açıklanan ve kamuoyuna duyurulan Marmara Denizi Müsilajla Mücadele i Eylem Planı kapsamındaki taahhütlerin ne ölçüde yerine getirildiği konusunda ise kamuoyuna yeterli bilgi verilmemiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı itibarıyla Tarım ve Orman Bakanlığı'nın tespitlerine göre Gemlik Körfezi'nde ve Marmara Denizi genelinde müsilaj yeniden görülmüş müdür? Bu kapsamda yapılan ölçüm ve analiz sonuçları nelerdir?
Müsilajın Marmara Denizi'nde yeniden ortaya çıkmasının nedenleri nelerdir? Eylem Planı'nda öngörülen önlemlerden hangileri hayata geçirilmiştir, hangileri hâlâ uygulanmamaktadır? Uygulanmayan önlemlerin uygulanmaması gerekçesi nedir?
Marmara Denizi'nde faaliyet gösteren küçük ölçekli balıkçılara yönelik müsilaj nedeniyle ortaya çıkan gelir kaybının telafi edilmesi için herhangi bir destek, teşvik veya tazminat programı hazırlanmış mıdır?
Gemlik Körfezi özelinde denize deşarj edilen evsel ve endüstriyel atıkların durumu nedir? Bu atıkların arıtılmadan denize verildiğine dair herhangi bir tespitte bulunulmuş mudur?
Son iki yıl içinde Marmara Denizi'nde ve özellikle Gemlik Körfezi'nde yürütülen su kalitesi izleme faaliyetleri nelerdir? Bu çalışmaların sonuçları kamuoyuyla paylaşılmış mıdır?
Müsilajın etkilediği bölgelerde balık stoklarında yaşanan azalma tespit edilmiş midir? Bu konuda TÜBİTAK, üniversiteler veya STK'larla ortak bir ekosistem izleme çalışması yürütülmekte midir?
Marmara Denizi'nde küçük ölçekli kıyı balıkçılığının yaşadığı gelir kayıplarının telafisi amacıyla, 2025 yılı itibarıyla Bakanlığınız tarafından yürürlüğe sokulmuş herhangi bir sosyal destek ya da yeniden yapılandırma programı bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımızca müsilaj kapsamında yürütülen çalışmalar düzenli olarak raporlanmaktadır. Bu kapsamda Ocak 2025 raporunda, Marmara Denizi'nde büyük bir müsilaj birikiminin gözlenmediği ancak, askıdaki parçacıkların derinliğe bağlı olarak yoğunlaştığı, çözünmüş oksijenin özellikle 20 metreden sonra azaldığı, çok yoğun miktarda denizanasının tespit edildiği bildirilmiştir.
Müsilajın nedeni, fitoplanktonların hücre içeriklerinde bulunan organik karbon ve karbonhidratlardır. Ortamda artan Azot (N) ve Fosfor (P), Diyatom-Dinoflagellat türlerinde organik karbon ve karbonhidratı arttırmaktadır. Özellikle sudaki Amonyum (NH49) artışının bu süreci hızlandırdığı ve evsel atık suların NH4* artışına neden olduğu belirtilmektedir. Marmara Denizi'ndeki N ve P yükünün "662,4'ü noktasal (kentsel ve endüstriyel atık sular) kirlilik yüklerinden kaynaklanmaktadır.
Marmara Denizi Eylem Planı'nda yer alan 5 adet eylem (Eylem 14-15-18-19 ve 20) Bakanlığımız sorumluluğundadır. Söz konusu eylemlere ilişkin faaliyetler, Marmara Denizi Bütünleşik Stratejik Planı (MDBSP) kapsamında 2021-2024 yılları arasında belirlenen göstergeler açısından 90100-180 arasında değişen oranlarla gerçekleştirilmiş olup MDBSP tamamlanmış olmasına rağmen faaliyetler yürütülmeye devam edilmektedir.
MDBSP'na dijital olarak aşağıdaki internet adresinden ulaşılabilmektedir. (https://webdosya.csb. gov.tr/db/cygm/içerikler/stratej-k-plan marmara-20211216082358 .pdi)
Bakanlığımızca 2017 yılından beri küçük ölçekli balıkçılara yönelik destekleme yapılmakta ve 12 metreden küçük boylardaki balıkçı gemilerine gemi boyuna göre değişen miktarlarda destek verilmektedir.
2021 yılında, müsilaj oluşumu nedeniyle ava çıkamayan, av araçları zarar gören veya istediği avcılığı yapamayan Marmara Denizi'ne kıyısı olan Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ ve Yalova illerimizdeki küçük ölçekli kıyı balıkçılarımıza küçük ölçekli balıkçılık desteklemesi kapsamında iki katı ödeme yapılmıştır.
Marmara Denizi'nde görülen müsilajdan olumsuz etkilenen küçük ölçekli kıyı balıkçılarımızın kayıplarının kısmen de olsa azaltılması amacıyla, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ ve Yalova illerine kayıtlı ve geçerli bir su ürünleri ruhsat tezkeresine sahip I2 metreden küçük boylarda 4.170 gemi için yaklaşık 40 milyon TL ilave destek ödemesi yapılacaktır.
Alıcı ortamlara bırakılacak her türlü atığın çevresel etkilerini değerlendirmek; ölçüm, izleme çalışmalarını yapmak, izin vermek, denetlemek, kontrol edilmesini sağlamak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının uhdesinde bulunmaktadır.
Bakanlığımızca, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında, su canlılarını ve bunları tüketen/kullananların sağlığı ile istihsal vasıtalarını zararlardan korumak, yaşam alanlarının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla alıcı ortamlarda yılda 2 dönem (Mayıs ve Eylül aylarında) su kalitesi izlemeleri yapılmaktadır. 2023-2024 yılları arasında Gemlik Körfezi'ndeki bir istasyonda yürütülen su kalitesi izleme faaliyetleri kapsamında alınan su numunelerinin, 12 adet parametre (elektriksel iletkenlik, askıda katı madde, Amonyum iyonu, Nitrit iyonu, Nitrat iyonu, kimyasal oksijen ihtiyacı, Fekal koliform bakteri sayısı, sıcaklık, çözünmüş oksijen, koku, renk, pH) açısından analiz, ölçüm ve değerlendirmesi yapılmış olup TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilgili mevzuatta yer alan kabul edilebilir değerleri aşan bir sonuç ile karşılaşılmamıştır. Söz konusu su kalitesi izleme çalışmaları Bakanlığımızca rutin olarak yapılmaktadır.
Bununla birlikte, müsilaj özelinde yapılan izlemeler Marmara Deniz Havzası Çevresel Göstergeler Kitapçığı ile dijital olarak yayımlanmaktadır.
(https://webdosya.csb. gov.tı/db/çed/içerikler/marmara-den-z-havzasi-çevresel-göstergeler-2023 s0n-20240918103126.pdf)
Ayrıca Bakanlığımızca balıkçılık yönetimine temel oluşturmaya yönelik olarak Su Ürünleri Araştırma Enstitüleri ve üniversitelerle birlikte Marmara Denizi dahil tüm sularımızda stok izleme çalışmaları yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan