Giresun Espiye L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan bir mahkumun koşullu salıvermeden yararlandırılmadığı iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Dilan Kunt Ayan (DEM Parti), 3 Ağustos 2023 tarihinde 7/2805 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 20 Kasım 2023).
Dilan Kunt Ayan (DEM Parti, Şanlıurfa). “Giresun Espiye L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan bir mahkumun koşullu salıvermeden yararlandırılmadığı iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2805, 3 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2805-giresun-espiye-l-tipi-kapali-ceza-infaz-kurumunda-bulunan-bir-mahkumun-kosullu-salivermede (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3b8e81a2-438c-4666-8a88-0189bf7ee530
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 109 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın
SORULAR
ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 03.08.2023
Türkiye'de 2020 yılında yürürlüğe giren İnfaz Yasasıyla birlikte uygulamaya konan İdare ve Gözlem Kurulları, ayrımcı infaz yasası ve politikaların en somut örneklerindendir. Özellikle siyasi mahpuslar olmak üzere koşullu salıverme tarihi gelmiş olan mahpusların bu kurullar aracılığıyla tahliye edilmeleri engellenmektedir.
Sayıları yüzleri bulan bu şekildeki "infaz yakmalar"ın son örneği Giresun Espiye L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükümlü olarak bulunan 63 yaşındaki Ahmet Zenger'dir. Zenger'in müebbet hapis cezasının koşullu salıverme tarihi 4 Şubat 2023 olmasına rağmen, çıktığı idari gözlem kurulunun hiçbir haklı ve hukuki gerekçeye dayanmayan "pişmanlık" dayatmasını kabul etmediği için, kurul "Olumsuz" yönlü karar vererek Ahmet Zenger'in tahliyesini 6 ay ertelemiştir. Aynı zamanda kurul tarihinden bir hafta önce koğuşlara keyfi baskınlar düzenlenerek, hakaret ve darp ile mahpuslara işkence edildiği ve sudan bahanelerle cezalar verildiği aktarılmıştır.
Bir sonraki idari gözlem kurulu inceleme tarihi 4 Ağustos 2023 olan Ahmet Zengen ve ailesi umutla bu tarihi beklerken, ailesiyle yaptığı telefon görüşmesinde 4 Ağustos" tan bir hafta önce idare ve gözlem kuruluna çıkartıldığını ve infazının ikinci defa ertelendiğini bildirmiştir.
Kurulun ne sebeple iyi halli olmadığına dair bir gerekçe göstermediği mahpusun tahliyesi ikinci kez 6 aylığına ertelenmiştir. Ahmet Zenger'in tahliyesini en iyi ihtimalle bir yıl ertelemelerine gerekçe olarak ise sadece "ailesiyle telefonda konuşurken pişman olmadığını belirtmesi" gösterilmiştir. Ayrıca kurum savcısının, müdürle bir araya gelerek kurul daha düzenlenmeden kimin tahliye edilip edilmeyeceğine dair kararı verdikleri iletilmiştir.
Bu bağlamda;
Anayasa'nın 38., Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesi gereği koşullu salıverme hususunda lehe kanun ilkesi geçerli olmasına rağmen İnfaz Kanunu'nun koşullu salıvermeyi düzenleyen 89. maddesinde, 14/4/2020 tarihli 7242 sayılı Kanun'un 36. maddesiyle yapılan değişiklik, hangi hukuki ilkelere dayanılarak bütün hükümlülere uygulanmaktadır?
Il Ocak 2021 tarihinden beri hapishanelerde iyi halli olmadığı gerekçesiyle koşullu salıverilmeyen kaç hükümlü bulunmaktadır? Bu hükümlülerden kaçı adli kaçı siyasi hükümlüdür? Bakanlığınızın İdare ve gözlem kurullarıyla ve kararlarıyla ilgili özel bir çalışması mevcut mudur?
Ahmet Zenger'in koşullu salıverilmeme kararına gerekçe gösterilen disiplin cezaları ve gerekçeler var mıdır? Varsa nelerdir?
İnfaz edilmemiş hiçbir disiplin cezası olmamasına rağmen Ahmet Zenger'in iyi halli olmadığına ve koşullu salıverilmemesine karar verilirken hangi kriterler dikkate alınmıştır?
Ahmet Zengen ile idare ve gözlem kurulu bir görüşme yapılmış mıdır? Görüşme yapan kurul kimlerden oluşmaktadır?
Ahmet Zenger'in ailesiyle yapmış olduğu özel bir telefon görüşmesinde kullanmış olduğu ifadelerden "pişman olmadığı" sonucuna ulaşılarak, alınan olumsuz kurul kararında bu ifadelerin etkisi olmuş mudur?
İdare ve gözlem kurullarının kararlarında "suçu inkar etmemek, pişman olmamak" gibi yargısal tutum içeren bir gerekçelere yer vermesi, Bakanlığınızın hangi biriminden aldığı yetkiye dayanmaktadır? İdari bir organ olan İdare ve gözlem kurulları, hangi kanun veya güce dayanarak kendilerine yargısal bir yetki biçmekte ve adeta bir mahkeme gibi yeniden yargılama yapmaktadır?
Giresun Espiye L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda Ahmet Zenger'in ilk idare ve gözlem kurulu tarihinden bir hafta önce keyfi şekilde koğuşlara baskın yapılarak, hükümlülere hakaret ve darp şeklinde işkence uygulandığı ve keyfi disiplin cezaları verildiğine dair iletilen bilgiler doğru mudur? Doğruysa sorumlular hakkında herhangi bir işlem başlatılmış mıdır?
Ahmet Zenger'in ilk kurul kararının ardından geçen 6 aylık sürede ne gibi değerlendirmeler yapılmış, hangi kriterlere göre gözlem yapılmıştır? İlk kararın ardından hükümlünün kararı olumlu yönde değiştirmesi için imkân ve zemin sağlanmış mıdır?
Giresun Espiye L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda koşullu salıverilme tarihi gelmiş başkaca hükümlüler var mıdır? Bu hapishaneden idari gözlem kurulu raporuyla koşullu salıverilme tarihinde tahliye olan hükümlüler var mıdır, varsa sayıları kaçtır? Hakkında idare ve gözlem kurulu tarafından olumsuz karar verilen hükümlüler hakkındaki gerekçeler nelerdir?
İdare ve gözlem kurullarının teşekkülünde yer alan üyeler hangi kriterlere göre seçilmektedir, bu üyelerin kurul içindeki görev ve misyonları nelerdir? Kurul teşekkülü hangi usule göre oluşmaktadır?
İdare ve gözlem kurulundaki cumhuriyet savcısı dışındaki üyelere hukukun genel ilkeleri, anayasa, ceza hukuku, infaz hukuku, kriminoloji, insan hakları gibi alanlarda verilen herhangi bir eğitim verilmekte midir?
İdare ve gözlem kurulundaki üyelerin huzur hakları nelerdir? Huzur hakkı başlığında yapılan ödemeler, hükümlü sayısına mı, kurul toplanma sayısına göre mi ödenmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1266800 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Şanlıurfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/2805 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-561-2523/5115 Konu : Yazılı soru önergesi 0. /. 0023
Sayın Dilan KUNT AYAN Şanlıurfa Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/2805 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Ceza ve infaz mevzuatımızda "siyasi hükümlü" veya "siyasi mahpus" kavramları bulunmamaktadır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 2. maddesinde terör suçlusu, 3. maddesinde ise terör suçları tanımlanmıştır. Ayrıca 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, hükümlülerin gruplandırılmasını düzenleyen 24. maddesi ile hükümlünün barındırılması ve yatırılmasını düzenleyen 63. maddesinde "terör suçluları"ndan söz edilmektedir. Buna göre ceza infaz kurumlarında, terör suçlarından hükümlü terör suçluları ile terör suçlarından tutuklu veya hükümözlü kişiler barındırılmaktadır.
II- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.
Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.
Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafindan düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle Mevzuat Genel Müdürlüğü ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.
Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.
M- A) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 107. maddesinde, "Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri" kenar başlıklı 108. maddesinde ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 17. maddesinde, koşullu salıverilme süreleri ve oranları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
B) 5275 sayılı Kanunun;
1. "Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması" kenar başlıklı 48. maddesinin üçüncü fıkrasının (6) bendinde, disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işleminin yapılmayacağı, ancak bu sürenin hakederek salıverme tarihini geçemeyeceği; dördüncü fikrasında, infaz edildiği tarihten itibaren disiplin cezasının kaldırılmasında ve iyi hâlin kazanılmasında verilen disiplin cezasının niteliğine göre fıkrada belirlenmiş sürelerin (onbeş gün ilâ bir yıl) esas alınacağı ve bu süreler sonunda yeni bir disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşuluyla bu cezaların kaldırılacağı,
2. "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 89. maddesinin birinci fikrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fikrasında, birinci fikra uyarınca yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza imfaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı; altıncı fıkrasında, açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma sürelerinin bir yılı geçemeyeceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
5275 sayılı Kanunun 89. maddesinde, 14/04/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yapılan ve yukarıya alınan değişiklikler, 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
C) 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin;
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 6hOXgET - oguDpMy - ELfzOlu - VHO7ZS- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
1. "Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesi" kenar başlıklı 109. maddesinin; birinci fıkrasında hükümlülerin, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme ve mağdura veya başkalarına zarar verme risklerinin düşük olup olmadığı hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacağı; ikinci fıkrasında, birinci fıkra gereğince yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin katıldığı iyileştirmeye yönelik psiko-sosyal ve eğitim-öğretim programları ile spor ve sosyal faaliyetleri, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikaları, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu ve aldığı disiplin cezalarının dikkate alınacağı,
2. "Disiplin eylemi nedeniyle iyi hâl kararı verilmesine engel hâller ve şikâyet" kenar başlıklı 110. maddesinin birinci fıkrasında, gözlem değerlendirme raporu veya gelişim değerlendirme raporunda yazılı olup da henüz kaldırılmamış disiplin cezası bulunan hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilemeyeceği, hükümlünün iyi hâline ilişkin değerlendirmenin, ancak daha önceden verilmiş olup da disiplin cezası infaz edilmiş ve bu cezası kaldırılmış olanlar hakkında yapılabileceği; ikinci fikrasında, disiplin cezasını gerektiren bir eylemi işlemiş olmasına rağmen, koşullu salıverilme tarihinde bu eyleminden dolayı disiplin sotuşturması henüz sonuçlandırılmayan hükümlüler hakkında iyi hâl kararının verilip verilmemesinin idare ve gözlem kurulunca takdir edileceği; üçüncü fıkrasında, idare ve gözlem kurulunca, hükümlü hakkında, süre belgesindeki muhtemel koşullu salıverilme tarihi de dikkate alınarak iyi hâle ilişkin olarak bir karar verileceği,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Bu kapsamda idare ve gözlem kurulunca verilen kararlara karşı infaz hâkimliği nezdinde şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilmektedir.
IV- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.
V- Giresun Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen cevapta; Mevzuat Genel Müdürlüğü
A) Soru önergesinde adı geçen ve Espiye L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan hükümlünün, iyi halli olmadığına ilişkin Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından verilen 24/07/2023 tarihli kararın yasal süresi içerisinde şikâyette bulunulmaması nedeniyle kesinleştiği,
B) Kurumda tüm uygulamaların mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, O) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan