Deprem bölgesinde kadına yönelik şiddetle mücadele edilmesi ve toplumsal cinsiyet odaklı bir afet yönetim planı oluşturulmasına ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti), 4 Ağustos 2023 tarihinde 7/2811 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 97 gün sonra, 9 Kasım 2023).
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars). “Deprem bölgesinde kadına yönelik şiddetle mücadele edilmesi ve toplumsal cinsiyet odaklı bir afet yönetim planı oluşturulmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2811, 4 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2811-deprem-bolgesinde-kadina-yonelik-siddetle-mucadele-edilmesi-ve-toplumsal-cinsiyet-odakli-b (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/75a52a56-dbf7-438b-95c4-0189cec32e51
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 97 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasanın 98. ve İçtüzüğün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 04/08/2023 all
Gülüstan Kılıç KOÇYİĞİT Kars Milletvekili
6 Şubat depremlerinin üzerinden tam 6 ay geçmiştir. Deprem sonrasında kadına yönelik şiddetle mücadele mekanizmalarının ve şiddete maruz bırakılan ya da risk altında olan kadın ve çocukların durumuna dair sunulan raporlar ve saha gözlemleri, depremden etkilenen illerde kadınların yaşadığı zorlukları gözler önüne sermektedir. Kadınlar çadır, konteyner veya barakalarda kalmakta ve temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekmektedir. Maddi destek ve hukuki danışma gibi ihtiyaçları yetersiz kalmakta, genç kadınlar eğitimlerini sürdürme ve duygusal yükü başa çıkma ihtiyacı duymaktadır. Şiddet ortamından uzaklaşan kadınlar dahi desteklere erişimde zorluk yaşamakta ve erkeklerin şiddetini tekrar yaşamaktadırlar. Uygulamalarda tutarsızlıklar ve standartlaşma eksikliği nedeniyle kadınlar destek taleplerini yerine getirmekte güçlük çekmektedirler ve can güvenlikleri risk altında kalmaktadır. Kadınların şiddetle mücadele ettiği ve kolluk kuvvetlerinin sorumluluğunu yerine getirmediği vakalar yaşanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yaşanan bu zorluklar, toplumsal cinsiyet perspektifi eksikliği ve etkin çalışmayan destek mekanizmaları nedeniyle artmakta ve kadınların güvenlikleri ve ihtiyaçları göz ardı edilmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği odaklı bir afet yönetim planı ve şiddetle mücadele acil eylem planının eksikliği, deprem bölgelerinde ve göç edilen illerde kadınların karşılaştığı engelleri daha da zorlaştırmaktadır. İhtiyaç temelli ve toplumsal cinsiyete duyarlı destek mekanizmalarının eksikliği, hizmet standardının olmaması ve kötü uygulamaların cezalandırılmaması, kadınların ihtiyaç duydukları desteklere erişimlerini engellemektedir.
Bu bağlamda, kadına yönelik şiddetle mücadele mekanizmalarının ve sosyal desteklerin niteliğinin artırılması ve toplumsal cinsiyet perspektifiyle yönetilmesi, deprem sonrasında yaşanan sorunları en aza indirmek için faydalı görünmektedir. Kadınların güvenlikleri, hakları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak etkin çalışan bir destek mekanizması oluşturulması, deprem bölgelerinde yaşanan zorlukları azaltacak ve kadınların hayatlarını yeniden kurmalarına yardımcı olacaktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Kadına yönelik şiddetle mücadelede ihtiyaç temelli ve toplumsal cinsiyete duyarlı destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve hizmet standardının oluşturulması için hangi politikaları benimsemeyi planlıyorsunuz?
Deprem bölgelerinde kadına yönelik şiddetle mücadele mekanizmaları ve sosyal destekler konusunda yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verebilir misiniz? Bu mekanizmaların etkinliği nasıl değerlendirilmektedir?
Deprem sonrasında çadır, konteyner veya barakalarda kalan kadınların temel ihtiyaçlarını karşılamaları için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak sunduğunuz maddi destek ve hukuki danışma gibi hizmetler nelerdir? Bu destek mekanizmalarının erişilebilirliği ve etkinliği hakkında bilgi verebilir misiniz?
Genç kadınların deprem sonrasında eğitimlerini sürdürmeleri ve duygusal yükleriyle başa çıkmaları için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak hangi programlar ve destekler sunuyorsunuz?
Şiddet ortamından uzaklaşan kadınların dahi desteklere erişimde zorluk yaşadığı vakalarla ilgili olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak ne tür önlemler almayı planlıyorsunuz?
Kadına yönelik şiddetle mücadele konusunda kolluk kuvvetlerinin sorumluluğunu yerine getirmediği vakalar hakkında ne gibi önlemler almayı planlıyorsunuz? Bu durumlarla ilgili olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak hangi çalışmaları yürütmektesiniz? İçişleri Bakanlığı ile bir işbirliği hazırlığınız/çalışmanız var mıdır?
Deprem bölgelerinde ve göç edilen illerde kadınların güvenlikleri ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak toplumsal cinsiyet perspektifi odaklı bir afet yönetim planı ve şiddetle mücadele acil eylem planı oluşturulması için hangi çalışmaları yapıyorsunuz? Bu planlamalarda toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için hangi adımları atıyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Kars Milletvekili Sayın Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/2811 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: W2811 Cevap Metni (3 Sayfa)
Telefon No:(312) 705 58 09 öğ
Kars Milletvekili Sayın Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT'e Ait 7/2811 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında çalışmalarımız; mevzuat, eğitim ve farkındalık artırma, kurumlar arası işbirliği ve koordinasyon, şiddet mağduru kadınların korunması ve desteklenmesine yönelik kurumsal mekanizmaların güçlendirilmesi, verilerin toplanması ve istatistiklerin geliştirilmesi başlıkları kapsamında sürmektedir.
2012 yılında yürürlüğe giren 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Türkiye'de kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin yasal altyapının güçlendirildiğinin ve bu mücadelenin bir üst seviyeye taşındığının en önemli göstergesidir.
Kadına yönelik şiddetle mücadele yol haritasını belirleyen ve temel politika önceliklerini ortaya koyan ve 2021-2025 dönemini kapsayan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı 1 Temmuz 2021 tarihinde yürürlüğe girmiş olup 81 ilde İl Eylem Planları uygulanmaya başlanmıştır.
Şiddet mağduru kadınlara ve beraberindeki çocuklarına yatılı hizmet sunan 3.666 kapasiteli 149 kadın konukevimiz bulunmaktadır. Kadın konukevlerinde kadınların ve beraberindeki çocuklarının şiddetsiz bir ortamda, yaşadıkları travma ile başa çıkabilmeleri, güçlenmeleri ve yeniden sağlıklı ilişkiler sürdürebilmelerine destek olmak üzere mesleki çalışmalar yürütülmektedir. Mesleki çalışmalar ve değerlendirmelerle birlikte kadın ve çocuklara doğrudan ya da ilgili kuruluşlara yönlendirmek suretiyle barınma, psikososyal destek, hukuki destek, tıbbi destek, ekonomik destek, mesleki destek, eğitim desteği, çocukları için kreş, rehberlik ve yönlendirme vb. alanlarda hizmet sunulmaktadır.
Kadın konukevi hizmet sürecini tamamlayan kadınların konukevi sonrası izleme süreci Şiddet Önleme İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) tarafından gerçekleştirilmektedir. ŞÖNİM"ler tarafından haklarında 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararları alınmış olan mağdur ve faillerin yanı sıra kadın konukevi hizmetlerinden yararlanmış ve ayrılmış olan kadınlar ve çocukları için izleme takip çalışmaları sürdürülmektedir.
81 ilimizde bulunan 82 ŞÖNİM 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddet mağduruna yönelik tedbirlerin takibi ve izlenmesi ile psikososyal destek, hukuki destek, eğitim ve mesleki destek, sağlık desteği, ekonomik destek ve rehberlik danışmanlık ve yönlendirme hizmetleri sunulmaktadır. i İlçe düzeyinde sosyal hizmet müdahalesi ve takibini sağlamak üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği içinde hizmet sunmak amacıyla 409 Sosyal Hizmet Merkezi bünyesinde Şiddetle Mücadele İrtibat Noktası oluşturulmuştur.
Ayrıca, şiddet mağdurlarının etkin korunması bağlamında; Elektronik Kelepçe Uygulaması ile şiddet mağduru ve şiddet uygulayanı birlikte izleyerek yüksek riskli vakalarda etkili koruma ve müdahale sağlanmaktadır. Bakanlığımız ile İçişleri Bakanlığı işbirliğinde şiddet mağduru veya şiddet görme riski altında olan kadınlar için etkin ve hızlı müdahalenin sağlanması amacıyla Kadın Destek Sistemi (KADES) Mobil uygulaması hayata geçirilmiştir.
Bakanlığımız bünyesinde bulunan "Alo 183 Sosyal Destek Hattı" şiddete uğrayan ya da uğrama riski taşıyan, destek ve yardıma ihtiyacı olan kadın ve çocuklar için psikolojik, hukuki ve ekonomik danışma hattı olarak 7 gün 24 saat ücretsiz hizmet vermektedir.
Depremden etkilenen 11 ilde şiddet mağduru olan ve can güvenliği tehlikesi bulunan hizmet alanlara yönelik gerekli değerlendirmeler yapılarak il dışı nakil süreci yürütülmektedir. Deprem bölgesinde bulunan kadın konukevi ve ŞÖNİM kuruluşlarımızın bulunduğu çevrimiçi gruplar oluşturularak günlük olarak ihtiyaçları, mevcut durumları hakkında anlık bilgi edinilmektedir. Kuruluşlarımızdan deprem sonrası bina durumları hakkında bilgi edinilmiş olup Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Bakanlığımız Destek Hizmetleri Başkanlığı Ekipleri tarafından binalarımızın hasar tespiti yapılmıştır. Kuruluşlarımızda görev yapan ve mevcut şarilar sebebiyle deprem bölgesinden ayrılan personelimizin konakladıkları illerde ihtiyaçlar tespit edilerek (tefrişat, personele, hizmet alana yönelik ihtiyaçlar vb) karşılanmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Yaşanan büyük deprem sonrası 11 ilde ŞÖNİM ve kadın konukevlerinde hizmet veren meslek ve destek elemanları ile kuruluş yöneticilerine yaşadıkları deprem travmasından kurtulmaları normal yaşam ve hizmet süreçlerine devam edebilmeleri için EMDR terapisi eğitimleri devam etmektedir.
22-24 Mart 2023 tarihlerinde 11 deprem ili ile 70 ilin ŞÖNİM ve kadın konukevi personeline (meslek ve destek personeli) Afet Sonrası Psikososyal Destek ve Yas ile Başa Çıkma, Afet Sonrasında Travmaya Maruz Kalmış Kadın ve Çocuklarla Çalışma, ŞÖNİM ve Kadın Konukevi Çalışanları Akran Destek Grubu Oluşturulması konularına ilişkin eğitim verilmiştir.
Ayrıca, kuruluşlarımızın deprem sonrası ihtiyaç duyduğu ek personele yönelik ihtiyaç tespit çalışması yürütülmektedir. Bununla birlikte depremden etkilenen illere ziyaretler gerçekleştirerek başta kuruluş ve personelimizin mevcut durumunu değerlendirmeye, ihtiyaç tespiti yapılmaya ve personelimizi destekleyici çalışmalar yürütmeye ve şiddet mağduru kadınlara yönelik çalışmaların yerinde değerlendirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bunun yanı sıra kuruluş personelimiz ve hizmet alanlara yönelik psikososyal destek ve eğitim programlarına ilişkin çalışmalar yürütülmektedir.
Diğer taraftan, depremden etkilenen kadınlara yönelik gerek moral/motivasyon sağlaması gerekse deprem sonrası sosyo-ekonomik durumlarının iyileştirilmesine katkı sağlamak amacıyla, Adıyaman, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Malatya'da 6 adet iş atölyesi kurulmuştur. Söz konusu iş atölyeleri ile dikiş, nakış, seramik, giyecek tamiratı, örgü vb. gibi faaliyetlerle birlikte bugüne kadar yaklaşık 500 depremzede kadına ulaşılmıştır.
Bununla birlikte Bakanlığımızın faydalanıcı olarak yer aldığı "Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi" kapsamında; Adana, Diyarbakır ve İzmir illerinde Nisan-Mayıs 2023 döneminde doğrudan depremzede olan 18-29 yaş arası NEET kadınlarla (ne eğitimde ne istihdamda yer almayan) birlikte Genel Travma Bilgilendirmesi Grup Çalışmaları yapılarak 172 kişiye ulaşılmıştır.
Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik olarak başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda çeşitli sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.
Deprem felaketi nedeniyle ihtiyaç sahibi vatandaşlarımızın artan yardım taleplerinin karşılanabilmesi amacıyla hane başı 4.000 TL'ye kadar destek verilmek üzere iki kez tüm SYD Vakıflarına ilave kaynak aktarımı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca afet bölgesinde ihtiyaç duyulan temel ihtiyaçların dağıtımı ayni bağış depolarımız ve sosyal marketlerimiz aracılığıyla ivedilikle depremin ilk gününden beri organize edilmiştir. Bu doğrultuda bağışçılar ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonu aracılığıyla ayni yardım dağıtımının kesintisiz olarak sürdürülmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Bununla birlikte Bakanlığımızca mevzuatta ve yardım programlarının hedeflemelerinde yapılan düzenlemeler ile sosyal yardım alanında kadınlar önceliklendirilmiştir. Bu doğrultuda 2022 yılında Bakanlığımızca uygulanan düzenli sosyal yardımlardan faydalananların 9661'ini kadın hak sahipleri oluşturmaktadır.
Öte yandan, Bakanlığımız Türkiye Afet Müdahale Planı ile Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda afetlerde Psikososyal Destek Çalışma Grubunun koordinasyonundan sorumlu ana çözüm ortağı olarak görevlendirilmiştir.
Bu kapsamda, destek çözüm ortakları ile birlikte; afetlerde çalışacak olan bütün personele psikososyal destek eğitimlerinin verilmesi sağlanmakta, afetzedelerin temel ihtiyaçları ve psikososyal destek ihtiyaçları tespit edilmekte, afetzedelere ve afet alanında çalışan personele psikososyal destek verilmekte, incinebilir grupların ihtiyaçlarına yönelik gerekli yönlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Psikolojik ilk yardım hizmeti ve psikososyal destek hizmeti sunulması esnasında riskli durumdaki kadınların tespiti halinde Bakanlığımızın hizmet modellerine gerekli yönlendirmeler de yapılmaktadır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan