Muğla'nın Köyceğiz ilçesinde bulunan bir HES'in özelleştirilmesi sürecine ilişkin

Aşağıdaki soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

SORULAR

1. 05.2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ilanıyla, Muğla'nın Köyceğiz ilçesinde bulunan Akköprü HES ve kullanımındaki taşınmazların 4046 sayılı Kanun kapsamında "işletme hakkının devri" yöntemiyle özelleştirileceği duyurulmuştur.

   Türkiye'nin enerji politikalarında yaşanan özelleştirme dalgası, kamuya ait stratejik altyapıların ve doğal varlıkların, hali hazırda varoluşu ekolojik dengeyi tahrip ettiği belli olan HES vb. işletmelerin piyasa aktörlerine devrini hızlandırmaktadır. Bu süreç, özellikle su varlıkları, ekosistemler ve yerel halklar açısından ciddi kayıplara ve sürdürülemez sonuçlara yol açma potansiyeline sahiptir. Muğla'nın Köyceğiz ilçesinde bulunan Akköprü Hidroelektrik Santrali (HES) ve bağlı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında "işletme hakkının devri" yöntemiyle özelleştirilmesi bu bağlamda önemli bir dönüm noktasıdır.

   Akköprü HES, Dalaman Çayı havzasında yer alan, bölgenin su rejimini, tarımsal sulamasını ve ekolojik dengesini doğrudan etkileyen, 2012'den beri faaliyet gösteren bir işletmedir. Ancak özelleştirme kararı, yalnızca enerji üretim verimliliği açısından değil, aynı zamanda ekosistem bütünlüğü, yerel tarımsal üretim, halkın su hakkı ve çevresel sürdürülebilirlik açısından da ciddi riskler taşımaktadır.

   Özelleştirme kararı, zaten sınırlı olan kamu denetiminin zayıflaması, çevresel sürdürülebilirliğin tehlikeye girmesi ve kamu kaynaklarının piyasa mantığına terk edilmesi anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, Akköprü HES"in varlığı bir sorun iken özelleştirilmesinin 1.451 bölge ekosistemi, tarımsal üretim, su kaynakları yönetimi ve toplumsal adalet açısından yol açabileceği sonuçlar derinlemesine değerlendirilmelidir.

   Enerji üretimi ve su yönetimi gibi temel kamusal hizmetlerin özel sektörün kar motivasyonuna bırakılması, uzun vadede yerel halkların yaşam kalitesi ve çevresel bütünlüğü üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Bu nedenle, özelleştirme sürecinde hukuki, ekonomik ve çevresel tüm etkiler şeffaflıkla incelenmeli; bölge halklarının, ilgili sivil toplum örgütlerinin, bölgedeki ekoloji örgütlerinin ve yerel yönetimlerin katılımıyla kararlar alınmalıdır.

   Bu bilgiler doğrultusunda;

2. Akköprü HES'in özelleştirilmesinin, bölgesel ekolojik denge ve su varlıklarının sürdürülebilir yönetimi açısından oluşturduğu riskler hangi somut bilimsel verilere dayanmaktadır? Bu konuda bağımsız ekolojik ve toplumsal etki değerlendirmeleri yapılmış mıdır?

3. Kamu yararı gerekçesiyle kamu kaynakları olarak korunan su ve enerji altyapılarının piyasa mekanizmalarına terk edilmesi; yerel halkların ekolojik hakları ve yaşam koşulları açısından nasıl değerlendirilmektedir?

4. Dalaman Çayı havzasındaki ekosistemin ve tarımsal üretim alanlarının korunması için özelleştirme öncesi ve sonrasında alınacak çevresel koruma önlemleri nelerdir? Bu önlemlerin denetimi ve yaptırımları hangi kurumlarca ve hangi mekanizmalarla sağlanacaktır?

5. Özelleştirme sürecinde, bölge halklarının, çiftçilerin, kadınların, çevre örgütlerinin ve yerel yönetimlerin karar alma süreçlerine katılımı neden kısıtlanmıştır? Katılımın artırılması için bir plan mevcut mudur?

6. Akköprü HES'in işletme hakkının devri sonrası enerji üretimi ve su yönetiminde oluşabilecek olası aksaklıklar, su kıtlığı ya da ekolojik bozulmalar durumunda kamu tarafından alınacak önlemler nelerdir?

7. Özelleştirme sonrası santralde çalışan personelin iş güvencesi, çalışma koşulları ve sosyal hakları nasıl korunacaktır?

8. Akköprü HES ve benzeri hidroelektrik santrallerinin özelleştirilmesi sürecinin, iklim krizinin derinleştiği bir dönemde yerel dayanışma, ekolojik adalet ve kamu yararı ekseninde yeniden değerlendirilmesi nasıl planlanmaktadır?

9. Muğla'nın ve diğer Ege Bölgesi illerinin su varlıklarının, tarımsal üretiminin ve doğal yaşam alanlarının korunması için enerji politikalarıyla su ve toprak yönetimi politikalarının entegrasyonu konusunda Bakanlığınızın özel bir çalışması var mıdır?

10. Özelleştirmenin ardından suyun ve enerjinin kamusal denetimden çıkarılması durumunda ortaya çıkabilecek toplumsal eşitsizlikler ve ekolojik tahribatın önlenmesi için hangi önleyici ve düzenleyici tedbirler alınacaktır?

11. 2025 yılı itibarıyla özelleştirme kapsamına alınan diğer hidroelektrik santrallerin isimleri, yerleri ve özelleştirme yöntemlerine ilişkin güncel bilgilerin kamuoyuyla paylaşılması planlanmakta mıdır?