Batman'da istihdamın arttırılmasına yönelik yapılan çalışmalara ve mevsimlik tarım işçilerine ilişkin

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre Batman, Türkiye genelinde işsizlik oranının en yüksek olduğu illerden biridir. Genç işsizlik oranı 9630"lara yaklaşmakta, özellikle 18-29 yaş arası kadınlarda bu oran çok daha vahim düzeylerde seyretmektedir. Kente dair istihdam politikalarının yetersizliği, sanayi altyapısının zayıflığı ve üretim temelli ekonomik modelin geliştirilmemiş olması nedeniyle, eğitimli gençler başka illere göç etmekte; kentte kalan gençler ise büyük oranda kayıt dışı, düşük ücretli ve güvencesiz işlerde çalışmak zorunda kalmaktadır. Bu tablo, Batman'ın emek gücünün sistematik olarak değersizleştirildiğini ve toplumsal dışlanmayla karşı karşıya bırakıldığını göstermektedir.

Batman'dan her yıl on binlerce kişi, mevsimlik tarım işçisi olarak başta Adana, Mersin, Aydın, Ordu, Sakarya ve Düzce gibi illere gitmekte; son derece ağır ve insani olmayan koşullarda, sosyal güvenlikten yoksun şekilde çalışmaktadır. Bu emekçilerin önemli bir kısmı kadınlar ve çocuklardır. Kadın emeği bu bağlamda çifte sömürüye maruz kalmakta; hem toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılıkla hem de sınıfsal güvencesizlikle karşı karşıya kalmaktadır. Mevsimlik tarım işçiliği, adeta görünmeyen bir iç göç ve görünmeyen bir emek sömürüsü alanı haline gelmiştir. Barınma, sağlık, hijyen ve çocukların eğitimi gibi temel haklara erişim hâlâ ciddi bir sorun olarak varlığını sürdürmektedir.

Batman Organize Sanayi Bölgesi'nde (OSB) çalışan emekçilerin büyük bir bölümü asgari ücretin dahi altında maaşlarla, uzun mesai saatleriyle ve iş güvencesinden yoksun biçimde çalışmaktadır. Sendikal örgütlenmenin önündeki engeller, iş yerlerindeki baskı ortamı ve işten çıkarma tehditleri, işçilerin toplu hak taleplerini dile getirmesini imkânsız hale getirmektedir. İşçi sağlığı ve iş güvenliği alanında yaşanan ihmaller, ölümcül iş kazalarına ve kalıcı sakatlıklara yol açarken, kamu denetiminin zayıflığı bu ihmalleri görünmez kılmaktadır.

Kadın emeği, hem istihdam hem de ücretlendirme açısından ciddi oranda değersizleştirilmektedir. Batman"da kadınların iş gücüne katılım oranı Türkiye ortalamasının oldukça altındadır. Kadınların çoğunluğu güvencesiz ev içi işlerde, mevsimlik tarımda ya da kayıt dışı alanlarda çalışmaktadır. Bakanlığın kadın istihdamını teşvik eden özel bir politik perspektife sahip olmaması, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini daha da pekiştirmektedir.

Tüm bu gerçeklikler, Batman'ın emek gücünün sistematik olarak sömürüldüğünü ve sosyal adaletsizliğin derinleştiğini göstermektedir. Kentin karşı karşıya olduğu bu emek krizine yönelik sadece istatistiksel değil, sınıfsal ve hak temelli politikalarla yaklaşmak gereklidir. Türkiye'deki bölgesel kalkınma politikalarının eşitsizliği, Kürtlerin yoğun yaşadığı kentlere yönelik ekonomik dışlayıcılık ve yatırım eksikliği ile birleşince Batman gibi kentler yapısal bir yoksunluk döngüsüne hapsedilmektedir.

I Mayıs Emek ve Dayanışma Günü vesilesiyle, Batman'daki emekçilerin yaşadığı bu çok boyutlu sorunların Meclis gündemine taşınması, bu sorunların çözümüne yönelik kamu politikalarının geliştirilmesi ve emeğin hak ettiği saygınlığın iade edilmesi bir siyasal sorumluluk olduğu kadar bir toplumsal vicdan çağrısıdır.

Bu bağlamda,

TÜİK ve İŞKUR verilerine göre Batman ilinde 2025 yılı itibarıyla genel işsizlik oranı, genç işsizlik oranı ve kadın işsizlik oranı nedir? Bu oranlar Türkiye ortalamasıyla karşılaştırıldığında nasıl bir tablo ortaya çıkmaktadır?

Batman ilinde 2020-2025 yılları arasında İŞKUR'a başvuran işsiz yurttaşların sayısı nedir? Bunların yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyine göre dağılımı nasıldır?

Batman Organize Sanayi Bölgesi'nde (OSB) faaliyet gösteren işletmelerde çalışan işçilerin yüzde kaçı kayıtlıdır? Bu işyerlerinde sendikalı işçi oranı nedir? Son üç yılda sendikal faaliyet yürüttüğü gerekçesiyle işten çıkarılan işçi sayısı kaçtır?

Batman OSB ve çevresinde çalışan emekçilerin ortalama ücret düzeyi nedir?

Bakanlığınız bu ücretlerin yaşam maliyetine uygun olup olmadığını denetlemekte midir?

Batman ilinden her yıl başka illere mevsimlik tarım işçisi olarak giden kişi sayısı kaçtır?

Bu kişilerin yaş, cinsiyet, hane büyüklüğü ve gidilen bölgelere göre dağılımı nedir?

Mevsimlik işçilerin sosyal güvenceden yararlanma oranı nedir? Mevsimlik işçiler için özel bir sosyal güvenlik sistemi veya sigorta modeli geliştirilmesi yönünde

Bakanlığınızın çalışmaları var mıdır?

Mevsimlik tarım işçilerinin barınma, hijyen, temiz içme suyu, sağlık ve çocuklarının eğitime erişimi gibi temel haklara dair yaşadığı sorunların çözümüne ilişkin yürütülen herhangi bir saha araştırması veya eylem planı mevcut mudur?

Mevsimlik tarım işçileriyle ilgili Bakanlığınızın son beş yılda gerçekleştirdiği herhangi bir saha çalışması, denetim veya sosyal destek programı olmuş mudur? Varsa sonuçları nelerdir?

LLM