7 Nisan 2025 tarihinde yayımlanan kritik ve stratejik mineraller raporuna ilişkin
CHP
Muhatap:
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 22 Mayıs 2025 tarihinde 7/28874 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 4 Temmuz 2025).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “7 Nisan 2025 tarihinde yayımlanan kritik ve stratejik mineraller raporuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28874, 22 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28874-7-nisan-2025-tarihinde-yayimlanan-kritik-ve-stratejik-mineraller-raporuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7ec407bf-7806-46d8-8501-01971700627e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAHTAR tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Av.Dr.M. Sedan İANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
7 Nisan 2025 tarihinde Türkiye Kritik ve Stratejik Mineraller Raporu Yayınlanmıştır.
Bu bağlamda
SORULAR
9)
6)
0)
8)
9)
10)
Raporda, kritik ve stratejik madenlerin seçiminde küresel örneklerden (AB, ABD, Japonya) yararlanıldığı belirtilmektedir. Türkiye'ye özgü hangi ek kriterler uygulanacaktır?
Kritiklik puanı hesaplamasında kullanılan ağırlıklandırma faktörleri (arz riski, ekonomik etki, savunma sanayii bağımlılığı vb.) nelerdir?
Potansiyel Kritik Madenler" kategorisindeki madenlerin ileride kritik statüye alınması için hangi şartlar gerekmektedir?
Raporda, nadir toprak elementleri ve niyobyum gibi madenler için 2-3 yıllık acil stok planı öneriliyor. Bu stokların finansmanı ve lojistiği nasıl sağlanacaktır?
Stratejik madenlerin tedarikinde dışa bağımlılığı azaltmak için yerli üretimi artırmaya yönelik somut projeler (madencilik yatırımları, AR-GE destekleri) nelerdir?
Savunma Sanayii Başkanlığı'nın stratejik maden listesini oluşturulurken hangi askeri/teknolojik ihtiyaçlar temel alınacaktır?
Kritik madenlerin sanayideki kullanım oranları ve ithalat bağımlılığına dair 2023 ve 2024 yıllarındaki detaylı veriler nelerdir?
Bu madenlerin işlenmesi için gerekli tesislerin (rafineri, geri dönüşüm vb.) Türkiye'deki mevcut kapasitesi yeterli midir? Değilse, hangi alanlarda yatırım teşvikleri uygulanacaktır?
Madenlerin ihracat politikası, "nam madde satışı" yerine "katma değerli ürün" odaklı bir modele nasıl everilecektir?
Maden çıkarma ve işleme süreçlerinde çevresel riskler nasıl yönetilecektir?
(Su kirliliği, toprak bozulumu, karbon ayak izi vb.)
Yerel halkın ve sivil toplumun projelere katılımı için hangi mekanizmalar uygulanacaktır?
Geri dönüşüm ve alternatif malzeme teknolojilerine yönelik AR-GE çalışmaları desteklenecek midir?
Türkiye, nadir toprak elementleri veya lityum gibi madenlerde küresel tedarik zincirine entegre olmak için hangi ülkelerle anlaşmalar yapılacaktır?
AB'nin "Kritik Hammaddeler Yasası" veya ABD'nin "inflation Reduction Act" gibi düzenlemeler, Türkiye'nin maden ihracatını nasıl etkileyecektir? 15) Çin'in nadir toprak elementlerindeki küresel hakimiyetine karşı Türkiye'nin alternatif tedarikçi olmak için bakanlığınızca belirlenen stratejiler nelerdir? 16) Kritik madenlerin çıkarılması ve işlenmesine yönelik özel sektör yatırımlarını teşvik etmek için vergi indirimi, ucuz kredi gibi mekanizmalar devreye sokulacak mıdır?
Stratejik madenlerin yurt dışına çıkarılmasına yönelik kısıtlamalar veya ihracat kotası uygulanacak mıdır?
Maden arama ruhsatlandırma süreçlerinde şeffaflık ve rekabet nasıl sağlanacaktır?
2025'te hazırlanacak "Kritik Madenler Strateji Belgesi'nin hedefleri ve eylem adımları neler olacaktır?
Bu belgenin uygulanmasından sorumlu kurumlar (ETKB, TÜBİTAK, MTA,
| Savunma Sanayii (Başkanlığı vb.) arasında koordinasyon nasıl sağlanacaktır?
Stratejinin başarısını ölçmek için hangi performans göstergeleri (ithalat azalma oranı, yerli üretim artışı vb.) kullanılacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporunda madenlerin seçiminde küresel kritik ve stratejik maden listeleri, sanayide kullanılan madenler, dış ticaret verileri, piyasa arz durumu ile küresel ve bölgesel politik istikrar vb. hususlar dikkate alınmış olup ayrıca kullanılan metodolojide küresel iyi örneklerden yararlanılmıştır.
Kritiklik puan hesaplamasında; tedarik riski, fiyat riski, talep riski, geri dönüşüm riski ve potansiyel riski ağırlıklandırma faktörleri kullanılmıştır. Potansiyel Kritik Madenler kategorisinde yer alan madenler kritiklik puanının değişmesi göz önüne alınarak kritik madenler kategorisine alınabilecektir.
Kritik madenlerin sanayideki kullanım oranları, sektörel bazda tüketim verileri ve ithalat bağımlılığına ilişkin detaylı veriler, ulusal güvenlik ve ticari sır niteliği taşıyan gizli bilgiler kategorisinde yer almakta olup, ilgili mevzuat çerçevesinde kamuoyu ile paylaşılamamaktadır.
Maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için "işletme izni" alınması gerekmekte olup, mevcut sahaların çok küçük bir alanına tekabül eden ve fiili olarak madencilik faaliyetinin yürütüldüğü alanı ifade eden işletme izinli alanlarda faaliyete başlanabilmesi için izin alanına yönelik olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir.
Küresel ekonomideki ve uluslararası ticaretteki gelişmeler, ülkemizin madencilik sektörünü doğrudan etkileyen ve yakından takip edilen önemli faktörlerdir. AB'nin Kritik Hammaddeler Yasası, Birliğin kritik maden tedarik zincirlerini çeşitlendirme ve güçlendirme hedefine sahip olması ile ABD'nin Enflasyon Düşürme Yasası'nın özellikle elektrikli araç bataryaları gibi yeşil teknolojilerde yerel üretimi ve dost ülkelerden tedariki teşvik etmesi Ülkemize bu pazarlara yönelik yeni fırsat pencereleri oluşturabileceği değerlendirilmektedir.
Nadir Toprak Elementleri (NTE) alanında dışa bağımlılığı azaltmak ve Ülkemizi alternatif bir tedarikçi konumuna getirmek amacıyla; Yerli Rezervlerin Tespiti ve Geliştirilmesi, İşleme ve Katma Değerli Üretim Kapasitesinin Artırılması, Teknoloji Transferi ve Bilgi Birikimi, Döngüsel Ekonomi ve Geri Dönüşüm ile Uluslararası İşbirlikleri ve Tedarik Çeşitlendirmesi ana başlıkları altında stratejiler belirlemiş olup, Eti Maden uhdesinde bulunan Beylikova NTE cevher sahasında gerekli çalışmalar sürdürülmektedir.
Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporunda yer alan hususlara ilişkin tüm öneriler, Bakanlığımızca yürütülen ve 2025 yılı içerisinde yayımlanması planlanan "Kritik Madenler Strateji Belgesi" çalışmasında değerlendirilmektedir.
Alparslah BAYRAKTARBakan