Muğla'daki zeytincilik faaliyetlerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 127 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Nail ÇİLER Kocaeli Milletvekili
Türkiye'nin zeytin ve zeytinyağı üretiminde önde gelen bölgelerinden biri olan Muğla ili Milas ve Yatağan ilçeleri, milyonlarca zeytin ağacına ev sahipliği yapmaktadır. Sadece Milas'ta yaklaşık 10 milyon zeytin ağacı bulunmakta; yıllık ortalama 100 bin ton ham zeytin ve 20 bin ton zeytinyağı üretimi gerçekleştirilmektedir. Bu üretim, yalnızca yerli tüketimi değil, aynı zamanda paketli ihracat yoluyla Türkiye'nin döviz gelirini de önemli ölçüde desteklemektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Özellikle coğrafi işaretli Milas Zeytinyağı, ülkemizin katma değerli tarım ihracatı açısından stratejik ürünleri arasında yer almaktadır. Milas-Yatağan havzası aynı zamanda geçimini zeytin ve zeytinyağı üretimiyle sağlayan yüzlerce kırsal köyü ve binlerce üretici aileyi barındırmaktadır.
Ancak 20.06.2025 tarihinde TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu'nda kabul edilen Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile Maden Kanunu'nda değişikliğe gidilen teklif ile zeytinlik alanların maden sahasına açılması öngörülmektedir. Orman ve tarım alanlarında madencilik faaliyetlerinin önünü açacak bu düzenlemelerin, zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetine izin verilmesini kolaylaştıracak sonuçlar doğurabileceği endişesi büyüktür. Milas—Yatağan bölgesindeki zeytinliklerin tahrip edilmesi durumunda, hem bölge halkının geçim kaynakları yok olacak, hem de ülkemizin tarım ihracat potansiyeli geri dönülmez biçimde zarar görecektir.
Bu bağlamda;
SORULAR
İlgili yasa teklifi ile ilgili Bakanlığınızın görüşü nedir?
Yasa değişikliği halinde, Muğla ilinde kaç köyün ve kaç üretici ailenin geçim kaynağı olan zeytinlikler doğrudan madencilik faaliyetlerinden etkilenme riski altındadır? Böyle bir çalışma yapılmış mıdır? Muğla Milas Bölgesinde Çiftçi Kayıt Sistemi? ne kayıtlı kaç zeytin üreticisi vardır?
2023/2024 sezonunda Milas bölgesinden yapılan zeytin ve zeytinyağı ihracatı miktar ve değeri nedir? Bu ihracatın coğrafi işaretli ürün katkısı nedir?
Bakanlığınız, zeytinlik alanların madencilik faaliyetleri nedeniyle tahrip edilmemesi ve tarımsal üretimin devamlılığının sağlanması için herhangi bir tedbir veya koruma programı yürütmekte midir?
İlgili maden faaliyeti ile kaç adet ağacın taşınması planlanmaktadır? Yeni zeytinlik alanlar çiftçilerimiz için tahsis edilecek midir? Tahsis edilecekse zeytinlik alanların büyüklüğü ne kadardır? Burada çiftçilerin üretim yapması için hangi teşvikler verilecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun kapsamındaki zeytinlik sahalarda Kanunun 20'nci maddesinde yer alan "Zeytincilik sahaları daraltılamaz...", hükmü gereği maden işletmelerine izin verilmemektedir. Ayrıca zeytinlik sahalara 3 kilometre mesafe içerisindeki madencilik faaliyetleri için Kanun'un 20'nci maddesindeki "Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegetatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez." hükmü doğrultusunda işlemler yürütülmektedir.
Söz konusu Kanun kapsamında zeytinlik sahalarda bulunan zeytin ağaçlarının taşınarak madencilik faaliyetlerine açılmasına yönelik düzenleme yer almamaktadır ve ağaç taşımaya yönelik Bakanlığımıza intikal eden başvuru bulunmamaktadır.
Konu ile ilgili olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nda, bir geçici madde ile düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla 3573 sayılı Kanunda herhangi bir değişiklik söz konusu değildir. 3573 sayılı Kanun'daki koruyucu hükümleri aynen kalmaktadır.
2025 üretim yılında Çiftçi Kayıt Sistemi'nde Muğla ili Milas ilçesinde kayıtlı zeytin üreten çiftçi sayısı 6.748'dir.
Zeytine ait dış ticarete ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Ancak TÜİK tarafından il-ilçe bazında zeytin zeytinyağı ihracat verileri yayınlanmamaktadır.
Ülkemizde 3 adet zeytinyağı Avrupa Birliği (AB) tarafından da coğrafi işaret olarak tescillenmiştir. Bunlar; Milas Zeytinyağı, Edremit Zeytinyağı ve Aydın Memecik Zeytinyağı'dır. Milas Zeytinyağı da dâhil olmak üzere bu zeytinyağları için AB ülkelerinin tamamında koruma sağlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan